น้ำลดแต่เศรษฐกิจยังจม! ท่องเที่ยวเสี่ยงกระทบความเชื่อมั่น

ATTA จึงเสนอให้ภาครัฐเร่งเยียวยา โดยเฉพาะการเปิดช่องทางรับแจ้งความเสียหายแบบ One-Stop สำหรับทั้งประชาชนและผู้ประกอบการ รวมถึงค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมที่เกิดจากการเดินทางหยุดชะงัก

ข้อเสนอคือควรกำหนดหลักเกณฑ์ให้ชัด ตรวจสอบให้เร็ว และเริ่มจ่ายเงินเยียวยาผู้มีสิทธิภายใน 7 วัน โดยไม่ควรเริ่มต้นด้วยมาตรการสินเชื่อเพียงอย่างเดียว เพราะสำหรับคนที่เพิ่งสูญเสียรายได้ การเพิ่มหนี้อาจกลายเป็นภาระในระยะยาว

ขณะเดียวกัน ต้องเร่งฟื้นระบบบริการ ทั้งสนามบิน สายการบิน ระบบขนส่ง และสถานที่ท่องเที่ยว พร้อมประกาศสถานะของแต่ละพื้นที่ให้ชัดเจนเพราะเป้าหมายไม่ใช่แค่ทำให้ “น้ำลด” แต่ต้องทำให้ “เศรษฐกิจกลับมาเดิน”และในระยะต่อไป ททท.ต้องมีบทบาทสำคัญในการเรียกความเชื่อมั่นจากตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะการสื่อสารกับสายการบิน บริษัททัวร์ และพันธมิตรด้านการขาย ให้ข้อมูลตามข้อเท็จจริงว่า พื้นที่ใดได้รับผลกระทบ พื้นที่ใดเปิดบริการตามปกติ และพื้นที่ใดกำลังฟื้นตัวเพราะภาพที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกเห็นจากสื่อ อาจไม่ได้แยกว่าจุดไหนน้ำท่วม จุดไหนเปิดตามปกติ

ดังนั้น หากไม่มีข้อมูลที่ชัดเจน ภาพ “กรุงเทพฯ น้ำท่วม” อาจถูกขยายไปเป็นภาพว่า “ประเทศไทยยังไม่พร้อมรับนักท่องเที่ยว”และนั่นอาจกลายเป็นต้นทุนทางเศรษฐกิจที่ตามมาในช่วงไฮซีซั่น

แต่สิ่งที่น่ากังวลกว่าความเสียหายเฉพาะหน้า คือผลกระทบต่อ “คน” และ “ธุรกิจรายย่อย” หลังน้ำลดเพราะน้ำท่วมไม่ได้ทำให้ทุกคนเสียหายเท่ากัน

นายอดิษฐ์มองว่า รัฐบาลต้องระวังการฟื้นตัวในลักษณะ K-shape Recovery หรือการฟื้นตัวที่คนแต่ละกลุ่มฟื้นไม่เท่ากันคนที่มีเงินสำรอง มีประกัน หรือสามารถทำงานทางไกลได้ อาจกลับเข้าสู่ภาวะปกติได้เร็ว แต่ในอีกด้านหนึ่ง แรงงานรายวัน คนขับรถนำเที่ยว ไกด์ ร้านค้ารายย่อย บริษัททัวร์ขนาดเล็ก และผู้ประกอบการที่ต้องพึ่งพาลูกค้าและการเดินทาง อาจสูญเสียรายได้ทันทีที่กิจกรรมทางเศรษฐกิจหยุดลง  ขณะที่ค่าเช่า ค่างวดรถ ค่าไฟ ค่าใช้จ่ายในครัวเรือน และต้นทุนธุรกิจยังคงเดินต่อ

นี่จึงเป็นความแตกต่างของ “ความสามารถในการรับแรงกระแทก”คนที่มีเงินสำรองอาจสามารถรอให้เศรษฐกิจกลับมาได้แต่สำหรับคนที่ไม่มีเงินสำรอง น้ำท่วมเพียงไม่กี่วันอาจหมายถึงรายได้ที่หายไปทั้งเดือน และเมื่อเงินออมหมด ก็อาจต้องกู้เงินเพื่อซ่อมบ้าน ซื้อรถ หรือซื้อเครื่องมือทำมาหากินใหม่ จากปัญหาน้ำท่วมก็สามารถเปลี่ยนเป็นปัญหาหนี้เข้ามาแทน

ประเด็นนี้สอดคล้องกับกรอบการศึกษาของธนาคารโลกที่ให้ความสำคัญกับการประเมินภัยพิบัติผ่าน “ความเป็นอยู่ของประชาชน” ควบคู่ไปกับความเสียหายของทรัพย์สินเพราะความเสียหายที่มีมูลค่าเท่ากัน ไม่ได้หมายความว่าจะสร้างผลกระทบต่อชีวิตของคนเท่ากันสำหรับครัวเรือนที่มีทรัพยากรน้อย การสูญเสียรายได้เพียงช่วงสั้น ๆ อาจทำให้ต้องกู้เงิน หยุดกิจการ หรือไม่สามารถกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจได้เหมือนเดิม

ขณะที่อีกด้านหนึ่ง นายธนิต โสรัตน์ รองประธานสภาองค์การนายจ้างผู้ประกอบการค้าและอุตสาหกรรมไทย มองว่า เหตุการณ์น้ำท่วมกรุงเทพฯ และหลายจังหวัดในช่วงปลายเดือนกันยายน ถือเป็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิด เบื้องต้นมีการประเมินความเสียหายในระดับประมาณ 25,400 ล้านบาท หรือคิดเป็นผลกระทบต่อ GDP ประมาณ 0.129% ตัวเลขนี้เป็นการประเมินจากคนละกรอบกับการประเมินของหน่วยงานอื่น จึงควรพิจารณาแยกตามวิธีการคำนวณและช่วงเวลาที่ใช้ในการประเมินเพราะสิ่งที่เกิดขึ้นหลังน้ำลด ยังมีค่าใช้จ่ายในการฟื้นฟูตามมาอีกจำนวนมาก

ทั้งการซ่อมบ้าน ร้านค้า รถยนต์ แท็กซี่ รถจักรยานยนต์ รวมถึงยานพาหนะของกลุ่มไรเดอร์และผู้รับจ้าง ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีรายได้ไม่สูงอยู่แล้ว ถ้าต้องหยุดงานหลายวัน ขณะที่รถหรือเครื่องมือทำมาหากินเสียหาย เท่ากับสูญเสียทั้ง “ทรัพย์สิน” และ “รายได้”และในช่วงที่เศรษฐกิจเดิมก็อยู่ในภาวะซบเซา ปัญหานี้อาจยิ่งกดกำลังซื้อของประชาชนเพราะเมื่อครัวเรือนต้องนำเงินไปซ่อมบ้าน ซ่อมรถ หรือซื้ออุปกรณ์ใหม่ เงินที่เหลือสำหรับการบริโภคก็ลดลง

อีกปัญหาสำคัญคือ “แรงงาน”น้ำท่วมไม่ได้ทำให้โรงงานหรือสำนักงานเสียหายเท่านั้น แต่ถ้าพนักงานไม่สามารถเดินทางออกจากบ้านได้ ธุรกิจก็ไม่สามารถดำเนินงานได้เต็มที่ ภาคค้าปลีก โรงงาน สำนักงาน และธุรกิจบริการบางแห่งจึงต้องลดการดำเนินงานหรือหยุดชั่วคราว  สะท้อนว่าเศรษฐกิจสมัยใหม่ ความเสียหายของระบบไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะตรงจุดที่น้ำท่วมแต่อาจเกิดจาก “คนไม่สามารถไปถึงจุดที่ต้องทำงาน”“สินค้าไม่สามารถไปถึงปลายทาง”และ “นักท่องเที่ยวไม่สามารถเดินทางไปถึงจุดหมาย”ทั้งหมดเชื่อมโยงกันเป็นระบบเดียว

ขณะเดียวกัน ยังมีความกังวลเรื่องภาพลักษณ์ของกรุงเทพฯ หลังภาพน้ำท่วมถูกเผยแพร่ผ่านสื่อไปทั่วโลกเพราะกรุงเทพฯ ไม่ได้เป็นเพียงเมืองหลวง แต่เป็นศูนย์กลางการค้า การเดินทาง การท่องเที่ยว และบริการของประเทศหากนักท่องเที่ยวต่างชาติมองว่ากรุงเทพฯ ยังมีความเสี่ยงด้านการเดินทาง ก็อาจส่งผลต่อการตัดสินใจเดินทางในช่วงไฮซีซั่นและหากการเดินทางชะลอตัวในช่วงไตรมาสสุดท้าย ก็อาจซ้ำเติมเศรษฐกิจที่กำลังเผชิญแรงกดดันอยู่แล้วโดยเฉพาะธุรกิจที่พึ่งพานักท่องเที่ยวโดยตรงโรงแรม  บริษัททัวร์ร้านอาหารและร้านค้ารายย่อยอาจได้รับผลกระทบรวมถึงแรงงานจำนวนมากที่อยู่ในห่วงโซ่การท่องเที่ยวดังนั้น การฟื้นความเชื่อมั่นจึงต้องทำควบคู่ไปกับการฟื้นโครงสร้างพื้นฐาน

สำหรับการฟื้นเศรษฐกิจหลังน้ำท่วม ข้อเสนอจึงมีตั้งแต่ระยะเร่งด่วน ไปจนถึงการแก้ปัญหาระยะยาวระยะแรก ต้องเร่งให้ความช่วยเหลือไปถึงผู้ที่สูญเสียรายได้และผู้ที่ไม่มีเครื่องมือทำมาหากิน โดยเปิดช่องทางให้แรงงานอิสระและผู้ประกอบการรายย่อยเข้าถึงความช่วยเหลือได้จริง

ระยะฟื้นฟู ต้องช่วยเรื่องค่าซ่อมแซมที่จำเป็น ควบคู่กับมาตรการปรับโครงสร้างหนี้และสินเชื่อที่ประเมินความสามารถในการชำระคืนจริงเพราะการช่วยเหลือที่ทำให้ประชาชนต้องเริ่มต้นชีวิตใหม่ด้วยหนี้ก้อนใหญ่ อาจทำให้การฟื้นตัวไม่ยั่งยืน

และระยะยาว ต้องลงทุนในระบบระบายน้ำ ระบบเตือนภัย และโครงสร้างพื้นฐาน โดยให้ความสำคัญกับพื้นที่และกลุ่มประชาชนที่มีความเปราะบางสูงรวมถึงการพัฒนาระบบประกันภัยที่เข้าถึงได้ง่ายขึ้น และอาจพิจารณาประกันภัยแบบดัชนีที่จ่ายตามเกณฑ์ฝนหรือระดับน้ำ เพื่อให้ประชาชนสามารถได้รับเงินช่วยเหลือได้เร็วเมื่อเกิดภัยตามเงื่อนไข