ญี่ปุ่นกับ “มัสยิด” อยู่ร่วมกันได้หรือไม่? ทำไมคนญี่ปุ่นต่อต้าน?

ผู้อพยพ ปะทะ อัตลักษณ์ญี่ปุ่น

การสร้างมัสยิดแห่งแรกของเมืองฟูจิซาวะ ทำให้ไม่ใช่คนในเมืองนี้แต่ทั่วทั้งญี่ปุ่นกำลังเผชิญกับคำถามเรื่องอัตลักษณ์ของประเทศ ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางประชากรครั้งใหญ่

ศาสตราจารย์ฮิโรฟุมิ ทานาดะ จากมหาวิทยาลัยวาเซดะ ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับศาสนาอิสลามในญี่ปุ่น ระบุว่า จำนวนชาวมุสลิมในญี่ปุ่น ซึ่งรวมทั้งชาวต่างชาติและชาวญี่ปุ่นที่นับถือศาสนาอิสลาม อยู่ที่ประมาณ 420,000 คน จากเมื่อช่วงสิ้นปี 2024 ซึ่งเพิ่มขึ้นจากราว 230,000 คนในปี 2019 จำนวนชาวมุสลิมที่เพิ่มขึ้นยังสะท้อนแนวโน้มที่ใหญ่ขึ้นทั่วประเทศ โดยประชากรต่างชาติในญี่ปุ่นมีจำนวนมากกว่า 4 ล้านคนในปี 2025 แต่ในปีเดียวกัน ประชากรญี่ปุ่นจริงๆ กลับลดลงเกือบ 1 ล้านคน

ที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่รัฐบาลญี่ปุ่นหลีกเลี่ยงการนิยามประเทศว่าเป็น “ประเทศผู้อพยพ” ในขณะที่นายกรัฐมนตรี “ซานาเอะ ทาคาอิจิ” ซึ่งมีจุดยืนที่ค่อนข้างต่อต้านการรับผู้อพยพจำนวนมาก รัฐบาลของเธอตัดสินใจขึ้นค่าธรรมเนียมวีซ่าสำหรับชาวต่างชาติถึง 5 เท่า หลังจากไม่ได้ปรับขึ้นมานานเกือบ 50 ปี นอกจากนี้รัฐบาลกำลังวางแผนเพิ่มบุคลากรในสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองประมาณ 230 คน เพื่อเพิ่มความเข้มงวดในการดำเนินการกับชาวต่างชาติที่อยู่เกินกำหนดวีซ่า และอาจมีการนำมาตรการจำกัดจำนวนเพื่อบริหารจำนวนชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในประเทศ

เมื่อชุมชนผู้อพยพปรากฏให้เห็นมากขึ้น ญี่ปุ่นจึงกำลังถูกบีบให้เผชิญหน้ากับคำถามที่ประเทศพยายามหลีกเลี่ยงตอบมาเป็นเวลานานว่า…

ญี่ปุ่นจะสามารถรับมือกับความหลากหลายที่มากขึ้นแต่ขณะเดียวกันก็ยังรักษาอัตลักษณ์ของสังคมเอาไว้ได้หรือไม่ ?

ซึ่งย้อนกลับไปที่เมืองฟูจิซาวะชาวบ้านบางคนมองว่า แม้ตัวเองจะไม่เคยมีประสบการณ์ด้านลบกับเพื่อนบ้านชาวมุสลิมแต่ในความจริงแล้วพวกเขาอาจจะแค่กลัวในสิ่งใหม่ที่ตัวเองยังไม่รู้จักดีพอ

แล้วชีวิตชาวมุสลิมในญี่ปุ่นเป็นอย่างไร ?

โมฮัมเหม็ด โมฮีดีน นักธุรกิจวัย 39 ปี อาศัย ผู้ที่อยู่ในเมืองโอซากามานาน เขาเดินทางจากศรีลังกาบ้านเกิดมายังญี่ปุ่นในปี 1987 เพื่อหาโอกาสในการทำงานที่ดีขึ้นในช่วงเศรษฐกิจญี่ปุ่นกำลังเฟื่องฟูและในช่วงเวลานั้นที่ญี่ปุ่นยังมีชาวต่างชาติอาศัยอยู่ในประเทศน้อยกว่าปัจจุบันมาก

โมฮีดีน รู้สึกว่าเมื่อเทียบกับอดีต ผู้คนในท้องถิ่นมีท่าทีเป็นปฏิปักษ์ต่อชาวมุสลิมมากขึ้น และเริ่มพูดจาทำร้ายจิตใจทั้งบนโลกออนไลน์และในชีวิตจริง เขาเล่ากับ BBC ว่า ในโซเชียลมีเดีย มีความคิดเห็นมากมาย เช่น ให้พวกเขาออกไปจากญี่ปุ่น หรือ กลับประเทศของคุณไป แต่แม้โลกออนไลน์จะมีความคิดเห็นมากมาย แต่โมฮีดีนก็ไม่เคยรู้สึกว่าชีวิตของตัวเองตกอยู่ในอันตรายเมื่ออยู่ในญี่ปุ่น เพราะเขายังสามารถเดินทางไปมัสยิดในโอซากาเป็นประจำทุกวันเพื่อประกอบศาสนกิจและทำหน้าที่อื่น ๆ ในฐานะสมาชิกชุมชนมุสลิม

โมฮีดีน กล่าวด้วยว่าแม้เขาจะมีความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนบ้านมานานหลายปี แต่เขาสังเกตเห็นว่าทัศนคติที่มีต่อชาวมุสลิมเปลี่ยนแปลงไปในช่วงหลัง จนเหมือนกับว่า “ตอนนี้ผู้คนหวาดกลัวพวกเขา (ชาวมุสลิม)”

ขณะที่ ชาคีล โมฮัมเหม็ด วัย 61 ปี เป็นตัวแทนของมัสยิดยาชิโอะ ในจังหวัดไซตามะมานานกว่าทศวรรษ เขาเคยทำงานเป็นหัวหน้าควบคุมงานก่อสร้างเป็นเวลา 26 ปี หลังย้ายจากปากีสถานมายังญี่ปุ่น และสามารถพูดภาษาญี่ปุ่นได้อย่างคล่องแคล่ว

โมฮัมเหม็ดกล่าวว่า สิ่งสำคัญที่สุดคือการปฏิบัติตามกฎของญี่ปุ่น ตั้งแต่การคัดแยกขยะ การปฏิบัติตามกฎหมายจราจรและกฎการจอดรถ ไปจนถึงการสวมหมวกกันน็อกขณะขี่จักรยาน เขากล่าวว่า ตัวเขาในฐานะชาวมุสลิมพยายามอย่างเต็มที่ที่จะเคารพวิถีปฏิบัติของญี่ปุ่นและทำตามกฎระเบียบ มารยาทก็สำคัญเช่นกัน แม้แต่เรื่องง่าย ๆ อย่างการทักทายกัน แต่ก็ยอมรับว่ายังมีชาวต่างชาติอีกมากซึ่งเขายกตัวอย่างเป็นชาวมุสลิมจากปากีสถานบางคนที่ประพฤติตัวไม่ดี แต่พวกเขาเป็นเพียงคนส่วนน้อย และเช่นเดียวกัน คนญี่ปุ่นก็มีคนที่ประพฤติตัวไม่ดีอยู่บ้างเช่นกัน