"เวียดนาม" สะดุดแรง! เตือนเสี่ยงไฟฟ้าไม่พอใช้ กระทบแค่ไหน ใกล้ตัวคนไทยหรือยัง?
คำเตือนครั้งใหญ่ สะเทือนเศรษฐกิจ "เวียดนาม" ชี้ในปี 2570 อาจมีไฟฟ้าไม่พอใช้ เขย่าเป้าหมายเศรษฐกิจโต 10%
ถ้าไม่มีไฟฟ้าใช้จะเกิดอะไรขึ้น? ไม่ใช่แค่ปัญหาว่าบ้านไฟดับ แต่ลองนึกภาพของทั้งประเทศดูว่าจะวุ่นวายแค่ไหน
ล่าสุดมีคำเตือนเกิดขึ้นที่เวียดนาม เพราะคาดว่าไฟฟ้าอาจจะไม่พอใช้ในปีหน้านี้ สาเหตุเป็นเพราะอะไร และเรื่องนี้ใกล้ตัวเราคนไทยแล้วหรือยัง?
เวียดนามเสี่ยงไฟฟ้าไม่พอ ขาด 4,200 เมกะวัตต์
ล่าสุดกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าเวียดนามได้ออกโรงมาเตือนว่า ประเทศเวียดนามอาจจะเสี่ยงเจอกับภาวะปัญหาไฟฟ้าไม่พอใช้ เมื่อประเมินจากอัตราความต้องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศที่กำลังมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ
โดยในปี 2570 หรือปีหน้านี้ คาดว่ากำลังผลิตไฟฟ้าในเวียดนามจะขาดแคลนไปประมาณ 4,200 เมกะวัตต์ ซึ่งตัวเลขที่ว่าจะทำให้ปริมาณไฟฟ้าขาดแคลนประมาณ 2.9 พันล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง
แถมสถานการณ์อาจจะรุนแรงขึ้นไปอีกในปี 2573 ตัวเลขไฟฟ้าจะขาดแคลนพุ่งขึ้นไปเป็นประมาณ 13,900 เมกะวัตต์ และจะทำให้มีปริมาณไฟฟ้าขาดแคลนสูงถึง 6.12 หมื่นล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง
เวียดนามสร้างโรงไฟฟ้า-ผลิตไฟเพิ่มไม่ทัน?
แล้วทำไมไฟฟ้าถึงจะไม่พอใช้? ทำไมการผลิตไฟฟ้าในเวียดนามถึงทำได้ไม่ทัน?
เวียดนามมีโรงไฟฟ้า และกำลังเร่งสร้างเพิ่ม แต่ไม่ทันกับความต้องการ
ปัญหาของเวียดนามคือ โครงการด้านพลังงานใหม่ ๆ หลายโครงการเร่งก่อสร้างไม่ทัน โดยกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของเวียดนามระบุว่า โครงการจำนวนมากภายใต้แผนพัฒนาพลังงานแห่งชาติเดินหน้าได้ช้ากว่าที่วางไว้
บางโครงการติดเรื่องการเลือกนักลงทุน บางโครงการติดเรื่องที่ดิน บางโครงการติดขั้นตอนอนุมัติ และบางโครงการติดระบบสายส่ง
โรงงานใหม่ยิ่งโต ยิ่งต้องใช้ไฟมหาศาล
อย่าลืมว่าวันนี้เวียดนามกำลังเร่งสร้างประเทศให้ยิ่งใหญ่ กำลังเร่งดึงดูดเงินจากทั้งโลก เร่งสร้างโรงงาน สร้างอุตสาหกรรมใหม่ ๆ และโรงงานเหล่านี้ อุตสาหกรรมเหล่านี้ ก็กินไฟใช้ไฟในระดับมหาศาล
ช่วงหลายปีที่ผ่านมา เวียดนามกลายเป็นฐานการผลิตสำคัญของบริษัทต่างชาติ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ทั้ง Samsung, Foxconn, LG และผู้ผลิตชิ้นส่วนอีกจำนวนมาก และเมื่อโรงงานเหล่านี้ขยาย ความต้องการไฟก็เพิ่มตาม
IEA ระบุว่าไฟฟ้าถือเป็นหัวใจสำคัญของการเติบโตทางเศรษฐกิจเวียดนาม โดยอุตสาหกรรมเป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ที่สุดของประเทศ และความต้องการไฟฟ้าของเวียดนามเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา
จากปี 2545 ถึงปี 2565 การใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นประมาณ 8 เท่า มาอยู่ที่มากกว่า 240 เทราวัตต์-ชั่วโมง
บทเรียนในอดีต เวียดนามเคยเจอมาแล้ว "ไฟไม่พอ" สะเทือนโรงงาน
ที่สำคัญเวียดนามเคยเจอปัญหานี้มาแล้ว เวียดนามเคยเจอกับตัวแล้วว่าเรื่อง "ไฟไม่พอ" สะเทือนแค่ไหน
เพราะเมื่อย้อนกลับไป 2-3 ปีก่อน เวียดนามเจอกับอะไรแบบนี้มาแล้ว แม้สาเหตุจะต่างกัน
ปี 2566 เวียดนามเจอคลื่นความร้อนและภัยแล้ง ระดับน้ำในเขื่อนหลายแห่งลดลง ทำให้กำลังผลิตจากพลังน้ำลดลงในช่วงที่ความต้องการใช้ไฟพุ่งสูง เกิดไฟฟ้าดับและการตัดไฟในพื้นที่ภาคเหนือ
Reuters รายงานในเวลานั้นว่า การตัดไฟกระทบพื้นที่อุตสาหกรรมทางภาคเหนือด้วยเช่นกัน แถมพื้นที่ดังกล่าวยังเป็นที่ตั้งของโรงงานของบริษัทระดับโลกอย่าง Samsung และ Foxconn ด้วย
และสำหรับโรงงาน เรื่องนี้ไม่ธรรมดา เพราะถ้าไฟดับ = สายการผลิตหยุด และบางครั้งไม่ได้หยุดแค่ 10 นาที เพราะเครื่องจักรบางประเภทต้องใช้เวลาในการ Restart วัตถุดิบเสียหาย กำหนดส่งสินค้าขยับ และอาจกระทบลูกค้าทั้งห่วงโซ่ได้เลยทีเดียว
สรุปข่าว
คำเตือนครั้งใหญ่ สะเทือนเศรษฐกิจ "เวียดนาม" ชี้ในปี 2570 อาจมีไฟฟ้าไม่พอใช้ เขย่าเป้าหมายเศรษฐกิจโต 10%
ถ้าไม่มีไฟฟ้าใช้จะเกิดอะไรขึ้น? ไม่ใช่แค่ปัญหาว่าบ้านไฟดับ แต่ลองนึกภาพของทั้งประเทศดูว่าจะวุ่นวายแค่ไหน
ล่าสุดมีคำเตือนเกิดขึ้นที่เวียดนาม เพราะคาดว่าไฟฟ้าอาจจะไม่พอใช้ในปีหน้านี้ สาเหตุเป็นเพราะอะไร และเรื่องนี้ใกล้ตัวเราคนไทยแล้วหรือยัง?
เวียดนามเสี่ยงไฟฟ้าไม่พอ ขาด 4,200 เมกะวัตต์
ล่าสุดกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าเวียดนามได้ออกโรงมาเตือนว่า ประเทศเวียดนามอาจจะเสี่ยงเจอกับภาวะปัญหาไฟฟ้าไม่พอใช้ เมื่อประเมินจากอัตราความต้องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศที่กำลังมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ
โดยในปี 2570 หรือปีหน้านี้ คาดว่ากำลังผลิตไฟฟ้าในเวียดนามจะขาดแคลนไปประมาณ 4,200 เมกะวัตต์ ซึ่งตัวเลขที่ว่าจะทำให้ปริมาณไฟฟ้าขาดแคลนประมาณ 2.9 พันล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง
แถมสถานการณ์อาจจะรุนแรงขึ้นไปอีกในปี 2573 ตัวเลขไฟฟ้าจะขาดแคลนพุ่งขึ้นไปเป็นประมาณ 13,900 เมกะวัตต์ และจะทำให้มีปริมาณไฟฟ้าขาดแคลนสูงถึง 6.12 หมื่นล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง
เวียดนามสร้างโรงไฟฟ้า-ผลิตไฟเพิ่มไม่ทัน?
แล้วทำไมไฟฟ้าถึงจะไม่พอใช้? ทำไมการผลิตไฟฟ้าในเวียดนามถึงทำได้ไม่ทัน?
เวียดนามมีโรงไฟฟ้า และกำลังเร่งสร้างเพิ่ม แต่ไม่ทันกับความต้องการ
ปัญหาของเวียดนามคือ โครงการด้านพลังงานใหม่ ๆ หลายโครงการเร่งก่อสร้างไม่ทัน โดยกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของเวียดนามระบุว่า โครงการจำนวนมากภายใต้แผนพัฒนาพลังงานแห่งชาติเดินหน้าได้ช้ากว่าที่วางไว้
บางโครงการติดเรื่องการเลือกนักลงทุน บางโครงการติดเรื่องที่ดิน บางโครงการติดขั้นตอนอนุมัติ และบางโครงการติดระบบสายส่ง
โรงงานใหม่ยิ่งโต ยิ่งต้องใช้ไฟมหาศาล
อย่าลืมว่าวันนี้เวียดนามกำลังเร่งสร้างประเทศให้ยิ่งใหญ่ กำลังเร่งดึงดูดเงินจากทั้งโลก เร่งสร้างโรงงาน สร้างอุตสาหกรรมใหม่ ๆ และโรงงานเหล่านี้ อุตสาหกรรมเหล่านี้ ก็กินไฟใช้ไฟในระดับมหาศาล
ช่วงหลายปีที่ผ่านมา เวียดนามกลายเป็นฐานการผลิตสำคัญของบริษัทต่างชาติ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ทั้ง Samsung, Foxconn, LG และผู้ผลิตชิ้นส่วนอีกจำนวนมาก และเมื่อโรงงานเหล่านี้ขยาย ความต้องการไฟก็เพิ่มตาม
IEA ระบุว่าไฟฟ้าถือเป็นหัวใจสำคัญของการเติบโตทางเศรษฐกิจเวียดนาม โดยอุตสาหกรรมเป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ที่สุดของประเทศ และความต้องการไฟฟ้าของเวียดนามเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา
จากปี 2545 ถึงปี 2565 การใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นประมาณ 8 เท่า มาอยู่ที่มากกว่า 240 เทราวัตต์-ชั่วโมง
บทเรียนในอดีต เวียดนามเคยเจอมาแล้ว "ไฟไม่พอ" สะเทือนโรงงาน
ที่สำคัญเวียดนามเคยเจอปัญหานี้มาแล้ว เวียดนามเคยเจอกับตัวแล้วว่าเรื่อง "ไฟไม่พอ" สะเทือนแค่ไหน
เพราะเมื่อย้อนกลับไป 2-3 ปีก่อน เวียดนามเจอกับอะไรแบบนี้มาแล้ว แม้สาเหตุจะต่างกัน
ปี 2566 เวียดนามเจอคลื่นความร้อนและภัยแล้ง ระดับน้ำในเขื่อนหลายแห่งลดลง ทำให้กำลังผลิตจากพลังน้ำลดลงในช่วงที่ความต้องการใช้ไฟพุ่งสูง เกิดไฟฟ้าดับและการตัดไฟในพื้นที่ภาคเหนือ
Reuters รายงานในเวลานั้นว่า การตัดไฟกระทบพื้นที่อุตสาหกรรมทางภาคเหนือด้วยเช่นกัน แถมพื้นที่ดังกล่าวยังเป็นที่ตั้งของโรงงานของบริษัทระดับโลกอย่าง Samsung และ Foxconn ด้วย
และสำหรับโรงงาน เรื่องนี้ไม่ธรรมดา เพราะถ้าไฟดับ = สายการผลิตหยุด และบางครั้งไม่ได้หยุดแค่ 10 นาที เพราะเครื่องจักรบางประเภทต้องใช้เวลาในการ Restart วัตถุดิบเสียหาย กำหนดส่งสินค้าขยับ และอาจกระทบลูกค้าทั้งห่วงโซ่ได้เลยทีเดียว
ยิ่งเวียดนามเร่งโต 10% ยิ่งกดดันระบบไฟฟ้า
ดังนั้นคำเตือนในปีนี้จึงน่ากลัวกว่าเก่า เพราะเวียดนามกำลังเร่งโตขั้นสูงสุด ถ้าเกิดอะไรขึ้น ผลกระทบจะหนักกว่าเดิมหรือไม่?
เวียดนามมุ่งมั่นและตั้งใจมาก ๆ ว่าปีนี้จะไปให้ถึงเป้าหมาย GDP ที่ 10% แม้ว่าปีนี้จะเจอแรงกดดันรอบด้าน ทั้งจากการค้า ต้นทุนพลังงาน และเงินเฟ้อ
สำหรับตัวเลขล่าสุด GDP ช่วงครึ่งแรกของปี 2569 เวียดนามทำได้ที่โต 8.18% และไตรมาส 2 โต 8.39% และหลังจากนี้ก็ยังเล่นใหญ่ เพราะมีการประกาศเดินหน้าลงทุนและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างต่อเนื่อง
หมายความว่ายิ่งเพิ่มแรงกดดันต่อระบบไฟฟ้าของประเทศ เพราะโรงงานใหม่ ๆ เทคโนโลยีใหม่ ๆ และการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ก็หมายถึงความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นเช่นกัน
เวียดนามเร่งแก้เกม เพิ่มไฟหลายทาง
แล้วเวียดนามจะแก้เกมอย่างไร? รัฐบาลเวียดนามรู้ดีถึงความเสี่ยง และไม่ได้รอให้ไฟขาดแล้วค่อยแก้ แต่กำลังพยายามเปิดหลายทางพร้อมกัน
ทางแรกคือ เร่งเพิ่มกำลังการผลิตจากโรงไฟฟ้าที่มีอยู่ โดยเฉพาะโรงไฟฟ้าที่สามารถเพิ่มกำลังผลิตได้เร็ว
อีกทางคือถ่านหิน เมื่อเจอปัญหาความมั่นคงทางไฟฟ้า รัฐบาลก็ต้องกลับมาพิจารณาใช้โรงไฟฟ้าถ่านหินเป็นตัวช่วยในช่วงเปลี่ยนผ่าน
ส่วน LNG ก็เป็นอีกทางเลือก แต่ LNG มีปัญหาอีกแบบ คือเวียดนามต้องพึ่งพาเชื้อเพลิงนำเข้า ทำให้ต้นทุนขึ้นอยู่กับราคาก๊าซในตลาดโลกและสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ ยิ่งช่วงที่ตลาด LNG ตึงตัว ค่าไฟก็มีโอกาสถูกกดดันตามไปด้วย
นอกจากนี้ยังมีอีกทางออกที่เวียดนามกำลังเร่ง คือ "โซลาร์" กระทรวงเสนอให้เร่งติดตั้งโซลาร์ประมาณ 2,800 เมกะวัตต์ บนอาคารภาครัฐ โรงเรียน โรงพยาบาล และอาคารสาธารณะต่าง ๆ
ข้อดีคือไม่ต้องรอโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่หลายปี ติดตั้งบนหลังคาแล้วผลิตไฟใช้ใกล้จุดบริโภคได้เลย และถือว่าสอดคล้องกับทิศทางของแผนพลังงานฉบับใหม่ของเวียดนามด้วยเช่นกัน
จากเวียดนามมองไทย เรื่องนี้เกี่ยวอะไรกับเรา?
คำตอบ คือ เกี่ยวโดยตรง เพราะเวียดนามกับไทยไม่ใช่แค่เพื่อนบ้านอาเซียน แต่เรากำลังอยู่ในเกมเดียวกัน กำลังแข่งขันกันแย่งเม็ดเงินการลงทุนอุตสาหกรรมใหม่จากต่างชาติ
ไม่ว่าจะเป็น EV แบตเตอรี่ อิเล็กทรอนิกส์ เซมิคอนดักเตอร์ ดาต้าเซ็นเตอร์ และโรงงานเทคโนโลยี
บริษัทที่จะเข้ามาลงทุนไม่ได้ถามแค่ "ค่าแรงถูกไหม?" แต่ถามด้วยว่า
ไฟพอไหม?
ไฟเสถียรไหม?
ต้นทุนไฟเท่าไร?
ถ้าโรงงานขยาย จะมีไฟเพิ่มให้หรือเปล่า?
นี่จึงกลายเป็นการแข่งขันรูปแบบใหม่ ต่างจากสมัยก่อนที่ประเทศต่าง ๆ แข่งกันเรื่องแรงงาน สิทธิประโยชน์ภาษี ทำเล และโลจิสติกส์
และในอีกมุมหนึ่งที่อาจจะเป็นแง่ดีสำหรับไทย คือถ้าหากเวียดนามมีข้อจำกัดด้านไฟฟ้าต่อเนื่อง นักลงทุนบางกลุ่มก็อาจต้องมองหาฐานการผลิตอื่นในภูมิภาค แต่ตรงนี้ก็เป็นโจทย์ของไทยว่า เราจะพร้อมกว่าเวียดนามแค่ไหน?
บทสรุป : ไฟฟ้าไม่พอ ไม่ใช่แค่เรื่องไฟดับ
เรื่องไฟฟ้าเป็นเรื่องใหญ่ ยิ่งในวันนี้ตลาดพลังงานโลกมีความผันผวนอย่างมาก หลายประเทศยังต้องพึ่งพาการนำเข้า ไม่ใช่น้ำมัน แต่ไฟฟ้าด้วยเช่นกัน
ดังนั้น แม้ข่าวนี้จะเป็นเรื่องของเวียดนาม แต่ถือว่าเป็นคำเตือนสำหรับทุกชาติ และประเทศไทยด้วยเช่นกัน เพราะไทยเราก็อยากโต เราอยากสู้ชาติอื่นได้ แต่การฝันให้ไกลก็ต้องดูความพร้อมด้วยเช่นกัน
- นายกฯ เปิด Gastech 2026 ชู 3 แนวทางพลังงานมั่นคง พร้อมเริ่มโครงการโซลาร์รูฟท็อป 50,000 ล้านบาท
- “สานุพงศ์” ชี้ AI ยังเด่นครึ่งปีหลัง แนะกระจายพอร์ต ใช้ AI ช่วยลงทุน
- “ณัฐวัฒน์” ชี้โลกลงทุนเปลี่ยน วิธีคิดเดิมใช้ได้เพียง 20% แนะปรับกลยุทธ์รับตลาดผันผวน
- "เอกนิติ" ชูไทยศูนย์กลางเชื่อมอาเซียน
- ไปแล้วไม่กลับ! ปัญหาผีน้อย สะเทือน"เวียดนาม" แรงงานไหลออก เขย่าเศรษฐกิจ
ที่มาข้อมูล : Bloomberg, Reuters, กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าเวียดนาม, รัฐบาลเวียดนาม, IEA
ที่มารูปภาพ : OpenAI
รองบรรณาธิการ TNN Wealth ผู้ประกาศข่าว พิธีกร นักข่าว Content Creator สายเศรษฐกิจ
