ไทยเร่งเครื่องสู่ “ครัวแห่งเอเชีย” รับโจทย์ความมั่นคงอาหารโลก

ในวันที่หลายประเทศทั่วโลกกำลังเผชิญความท้าทายด้านความมั่นคงทางอาหาร ประเทศไทยกำลังมองเห็นโอกาสครั้งสำคัญในการยกระดับบทบาทของตัวเองจาก "ผู้ผลิตสินค้าเกษตร" ไปสู่ "ศูนย์กลางอาหารของภูมิภาค" หรือ "ครัวแห่งเอเชีย" ภายใต้แนวคิด Feeding Asia from Thailand

โจทย์นี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว เพราะปัจจุบันอาหารกำลังกลายเป็นหนึ่งในสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ของโลก ท่ามกลางความผันผวนจากสงคราม ภัยธรรมชาติ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความไม่แน่นอนของห่วงโซ่อุปทาน ทำให้หลายประเทศเริ่มให้ความสำคัญกับการเข้าถึงแหล่งผลิตอาหารที่มีคุณภาพและมีความมั่นคงมากขึ้น

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ประเมินว่า ภายในปี 2050 โลกจะมีประชากรเพิ่มขึ้นใกล้ 10,000 ล้านคน ส่งผลให้ความต้องการอาหารเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่พื้นที่เพาะปลูกและทรัพยากรน้ำกลับมีข้อจำกัดมากขึ้น ทำให้ประเทศที่มีศักยภาพด้านการผลิตอาหารอย่างไทยได้รับความสนใจมากขึ้นในฐานะแหล่งความมั่นคงทางอาหารของภูมิภาค

ขณะเดียวกัน มูลค่าตลาดอาหารและเครื่องดื่มโลกในปี 2568 มีการประเมินไว้ว่าสูงกว่า 8.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือกว่า 300 ล้านล้านบาท และมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่องจนแตะระดับกว่า 14 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2577 โดยมีเอเชียเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่มีอัตราการเติบโตของความต้องการอาหารสูงที่สุดของโลก นั่นหมายความว่าประเทศที่มีศักยภาพในการผลิตอาหารอย่างไทย กำลังยืนอยู่บนโอกาสทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่

กระทรวงพาณิชย์ ภายใต้การนำของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ จึงเร่งเดินหน้ายุทธศาสตร์ยกระดับสินค้าเกษตรและอาหารไทย ผ่านการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน การขยายตลาดส่งออก และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าไทย เพื่อผลักดันประเทศไทยให้ก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางอาหารของเอเชียในอนาคต

: ส่งออกเกษตรพลิกบวกครั้งแรกในรอบ 8 เดือน

สัญญาณบวกเริ่มปรากฏให้เห็นชัดเจนในปีนี้ เมื่อการส่งออกสินค้าเกษตรของไทยในเดือนเมษายน 2569 กลับมาขยายตัว 17.9% หลังจากติดลบต่อเนื่องนานถึง 8 เดือน แรงหนุนสำคัญมาจากมาตรการบริหารจัดการผลไม้เชิงรุกของกระทรวงพาณิชย์ ทั้งการเปิดตลาดล่วงหน้า การเจรจาอำนวยความสะดวกด้านโลจิสติกส์กับประเทศเพื่อนบ้านและจีน รวมถึงการทำตลาดเชิงรุกผ่านเครือข่ายทูตพาณิชย์ทั่วโลก

โดยเฉพาะตลาดจีนที่ยังเป็นลูกค้ารายใหญ่ของผลไม้ไทย มีคำสั่งซื้อทุเรียนไทยในปีนี้สูงถึง 1-1.1 ล้านตัน ขณะที่มังคุดมีเป้าหมายส่งออกกว่า 150,000 ตัน ส่งผลให้ผลไม้ไทยหลายชนิดเติบโตโดดเด่น ไม่ว่าจะเป็นทุเรียนที่ส่งออกเพิ่มขึ้น 109.5% เงาะเพิ่มขึ้น 92.8% และลิ้นจี่เพิ่มขึ้น 70%

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า แม้เศรษฐกิจโลกจะยังเผชิญความไม่แน่นอน แต่ความต้องการสินค้าเกษตรและอาหารจากประเทศไทยยังคงแข็งแกร่ง โดยเฉพาะในตลาดเอเชียที่กำลังมีชนชั้นกลางเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

: ไทยมีฐานแข็งแกร่งกว่าที่หลายคนคิด

ประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารรายสำคัญของโลก โดยในปี 2567 ไทยมีมูลค่าการส่งออกสินค้าเกษตรและเกษตรอุตสาหกรรมรวมราว 1.8 ล้านล้านบาทรวมประมาณ 1.8 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้นกว่า 8% จากปีก่อนหน้า ขณะที่มูลค่าการส่งออกอาหารของไทยทำสถิติสูงสุดใหม่ที่ประมาณ 1.64 ล้านล้านบาท สะท้อนศักยภาพของอุตสาหกรรมอาหารไทยที่มีความครบวงจร ตั้งแต่ภาคเกษตร วัตถุดิบ การแปรรูป อุตสาหกรรมอาหาร ไปจนถึงการส่งออก

จุดแข็งของไทยไม่ได้มีเพียงข้าวหรือผลไม้เท่านั้น แต่ยังรวมถึงอาหารทะเล ปศุสัตว์ อาหารแปรรูป และอาหารพร้อมรับประทานที่ได้รับการยอมรับในตลาดโลก ขณะที่อาหารไทยยังเป็นหนึ่งใน Soft Power สำคัญที่สร้างชื่อเสียงให้ประเทศมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งหมดนี้ทำให้ไทยมีต้นทุนทางเศรษฐกิจที่เหนือกว่าหลายประเทศในการก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางอาหารของภูมิภาค