ใช้หูฟังตลอดเวลา ระวังกระทบสุขภาพใจ

การสวมหูฟังฟังเพลงหรือพอดแคสต์ระหว่างทำกิจกรรมต่าง ๆ กลายเป็นพฤติกรรมปกติของคนยุคใหม่ โดยเฉพาะกลุ่ม Gen Z ที่มักเปิดเสียงฟังตั้งแต่ตื่นนอน ระหว่างเดินทาง ทำงาน ออกกำลังกาย ไปจนถึงก่อนเข้านอน แม้จะช่วยลดความเบื่อหน่ายและทำให้กิจกรรมในชีวิตประจำวันเพลิดเพลินขึ้น แต่ผู้เชี่ยวชาญเริ่มตั้งข้อสังเกตว่า การใช้หูฟังอย่างต่อเนื่องอาจส่งผลต่อสุขภาพจิตและความสัมพันธ์ทางสังคมมากกว่าที่คิด

รายงานของ CNN โดย ไลลา โดมินัส (Lila Dominus) เผยว่า ผลสำรวจจาก Edison Research ที่เผยแพร่เมื่อเดือนพฤษภาคม ระบุว่า คนอายุ 13-34 ปี ใช้เวลาเฉลี่ยประมาณ 4.5 ชั่วโมงต่อวันในการฟังเนื้อหาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นเพลง พอดแคสต์ หรือเสียงประเภทอื่น ขณะที่ข้อมูลจาก Spotify ระบุว่า ในช่วงวันที่ 1 มกราคม-25 พฤศจิกายน 2025 การสตรีมเพลงทั่วโลกประมาณ 56% มาจากผู้ใช้กลุ่ม Gen Z สะท้อนให้เห็นว่าการฟังเสียงผ่านอุปกรณ์ส่วนตัวกลายเป็นส่วนหนึ่งของไลฟ์สไตล์คนรุ่นใหม่อย่างชัดเจน

หูฟังอาจกลายเป็นกำแพงกั้นความสัมพันธ์ทางสังคม

ดร.กลอเรีย มาร์ก (Dr. Gloria Mark) ศาสตราจารย์ด้านสารสนเทศจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เออร์ไวน์ กล่าวว่า หลายคนใช้หูฟังจนกลายเป็นความเคยชิน โดยไม่รู้ตัวว่ากำลังปิดกั้นตัวเองจากผู้คนและสิ่งแวดล้อมรอบข้าง

ขณะที่ ริชาร์ด เดวิดสัน (Richard Davidson) ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการ Center for Healthy Minds มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน-เมดิสัน สังเกตว่า นักศึกษาในมหาวิทยาลัยจำนวนมากสวมหูฟังระหว่างเดินในพื้นที่ส่วนกลาง ส่งผลให้โอกาสในการพบปะ พูดคุย หรือทำความรู้จักกับผู้คนที่มีภูมิหลังแตกต่างกันลดลง

แม้แต่ช่วงเวลาสั้น ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การยิ้มให้คนแปลกหน้า การพูดคุยระหว่างรอคิวในร้านกาแฟ หรือการทักทายคนรอบข้าง ก็อาจเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างความสัมพันธ์และส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีทางจิตใจ

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า การใช้หูฟังตลอดเวลาอาจทำให้คนพลาดปฏิสัมพันธ์เล็ก ๆ เหล่านี้ ซึ่งมีส่วนช่วยลดความรู้สึกโดดเดี่ยว โดยเฉพาะในสังคมที่ผู้คนใช้เวลาอยู่กับอุปกรณ์ส่วนตัวมากขึ้น

ใช้หูฟังตลอดเวลา อาจทำให้สูญเสียความสามารถในการอยู่กับความเงียบ

นอกจากผลกระทบด้านความสัมพันธ์ทางสังคมแล้ว ผู้เชี่ยวชาญยังแสดงความกังวลว่า การเปิดเพลงหรือพอดแคสต์ตลอดเวลาอาจทำให้คนเราคุ้นชินกับการมีสิ่งกระตุ้นอยู่ตลอด จนสูญเสียโอกาสในการอยู่กับความคิดและความรู้สึกของตัวเอง

ดร.กลอเรีย มาร์ก อธิบายว่า ปัจจุบันผู้คนสามารถหยิบโทรศัพท์หรือสวมหูฟังเพื่อเติมเต็มช่วงเวลาว่างได้ทันที ทำให้ไม่ค่อยมีโอกาสนั่งนิ่ง ๆ ปล่อยให้ความคิดล่องลอย หรือสัมผัสกับความรู้สึกเบื่อหน่าย ซึ่งแท้จริงแล้วช่วงเวลาเหล่านี้มีคุณค่าต่อการทำความเข้าใจตัวเอง

ด้านริชาร์ด เดวิดสัน กล่าวว่า การฝึกอยู่กับปัจจุบันและจดจ่อกับสิ่งที่กำลังทำ เป็นทักษะสำคัญที่ช่วยให้คนเรารับรู้สิ่งรอบตัวได้ดีขึ้น แต่การพึ่งพาสิ่งกระตุ้นอย่างเพลงหรือโทรศัพท์อยู่ตลอดเวลา อาจทำให้ขาดโอกาสฝึกทักษะดังกล่าว 

เขายังอ้างถึงงานวิจัยในปี 2010 ที่พบว่า ผู้ใหญ่ใช้เวลาประมาณ 47% ของช่วงเวลาที่ตื่นอยู่กับความคิดที่ไม่ได้จดจ่อกับสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นตรงหน้า สะท้อนให้เห็นว่าการมีสติอยู่กับปัจจุบันเป็นสิ่งที่ท้าทายสำหรับมนุษย์