สรุปดราม่า “ฮายอง” ญี่ปุ่น-เกาหลี ไม่เคยดีกัน ? ประวัติศาสตร์ยังจำไม่ลืม

ทำไมปัญหานี้จึงไม่เคยจบ ?

ยู อึย-ซัง นักการทูตและผู้เขียนหนังสือ Diplomatic Propriety & Our Interests With Japan เคยให้สัมภาษณ์กับ South China Morning Post ไว้ว่า ข้อพิพาทระหว่างเกาหลีใต้นอกเหนือจากเรื่องบาดแผลทางจิตใจของชาวเกาหลี ยังคงดำเนินต่อไปด้วยเหตุผล 2 ประการ

อย่างแรกคือ ข้อตกลงปี 1965 ที่ญี่ปุ่นและเกาหลีเคยทำร่วมกันโดยหวังจะฟื้นฟูความสัมพันธ์ ไม่ได้ยุติปัญหาทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับอดีตยุคอาณานิคมของทั้ง 2 ประเทศ ส่วนอีกเหตุผลหนึ่งคือ ข้อตกลงดังกล่าวได้พรากสิทธิส่วนบุคคลของประชาชนชาวเกาหลีในการเรียกร้องค่าชดเชยจากฝ่ายญี่ปุ่น

ขณะที่ในปี 2015 เรื่องของเหยื่อผู้หญิงที่ตกเป็น “หญิงบำเรอ” ให้ทหารญี่ปุ่นกลายเป็นประเด็นที่สร้างความไม่พอใจให้กับสังคมเกาหลีใต้อีกครั้ง โดยรัฐบาลญี่ปุ่นได้มีการออกคำขอโทษอย่างเป็นทางการและให้คำมั่นว่าจะจ่ายเงิน 1,000 ล้านเยน หรือประมาณ 200 ล้านบาท ซึ่งเป็นจำนวนเงินที่เกาหลีใต้เรียกร้องเพื่อนำไปช่วยเหลือเหยื่อ ซึ่ง“ชินโซ อาเบะ” นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นในตอนนั้นกล่าวว่า “ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้กำลังเข้าสู่ยุคใหม่ และไม่ควรลากปัญหานี้ไปสู่คนรุ่นต่อไป” จนกระทั่งในปี 2017 ประธานาธิบดี มุน แจ-อิน เสนอให้มีการแก้ไขข้อตกลงร่วมกับญี่ปุ่น แต่ข้อพิพาททางประวัติศาสตร์ยังคงดำเนินต่อไป โดยไม่มีฝ่ายใดมีแนวโน้มจะยอมถอย

กรณีฮายอง ผิดจริงหรือไม่ ?

จากกรณีของ ฮายอง สังคมเกาหลีใต้จึงตั้งคำถามว่าลูกหลานของบุคคลที่มีความเกี่ยวข้องกับสมาคมนี้ หรือ เป็นฝ่ายโปรญี่ปุ่น ควรต้องรับผิดชอบต่อการกระทำของบรรพบุรุษหรือไม่ ? 

และเรื่องนี้สะท้อนอย่างชัดเจนว่า สังคมเกาหลีใต้ยังคงอ่อนไหวต่อเรื่องราวในอดีตจากการถูกกดขี่ในยุคอาณานิคมมากเพียงใด ในขณะที่หลายคนมองว่าบุคคลสาธารณะควรตระหนักถึงเรื่องนี้มากกว่านี้ แม้ผู้เชี่ยวชาญจะมองว่า ปัจจุบันสังคมเกาหลีให้น้ำหนักกับพฤติกรรมและท่าทีของลูกหลานในปัจจุบัน มากกว่าชาติกำเนิดหรือสายเลือดเพียงอย่างเดียว

อี ซอง-มิน รองศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัย Korea National Open University กล่าวว่า ความรุนแรงของกระแสต่อต้านอาจไม่ได้ขึ้นอยู่เพียงแค่การมีบันทึกทางประวัติศาสตร์ดังกล่าวอยู่จริง แต่ยังขึ้นอยู่กับว่า บทบาทปู่ทวดของฮายองในช่วงยุคอาณานิคมถูกตีความอย่างไร

รองศาสตราจารย์อี กล่าวด้วยว่า การร่วมมือกับญี่ปุ่นในช่วงยุคอาณานิคมมีหลายระดับ บุคคลบางคนอาจถูกจัดว่าเป็นผู้ร่วมมือกับญี่ปุ่นในทางเทคนิค แม้ในช่วงเวลานั้นพวกเขาอาจมีทางเลือกจำกัดภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น ขณะที่บางคน ให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่อาณานิคมอย่างแข็งขัน ซึ่งตามความคิดเห็นของรองศาสตราจารย์อี มองว่า กรณีปู่ทวดของฮายองดูจะอยู่ใกล้กับกลุ่มหลังมากกว่า

ขณะที่ จอง ด็อก-ฮยอน ผู้เชี่ยวชาญด้าน Pop Culture กล่าวว่า ผู้คนอาจไม่ได้รู้สึกไม่สบายใจกับข้อเท็จจริงนั้นแต่รู้สึกกับวิธีที่ลูกหลานของบุคคลในอดีตแสดงออกต่อเรื่องนี้ อย่างเช่นการที่ลูกหลานบิดเบือนอดีต หรือพูดถึงการกระทำของบรรพบุรุษของตนด้วยความภาคภูมิใจแม้จะขัดกับค่านิยมส่วนใหญ่ในสังคมที่ไม่ชอบญี่ปุ่นเป็นทุนเดิม 

คนเกาหลีใต้ปัจจุบัน คิดอย่างไรกับญี่ปุ่น ?

ข้อมูลจาก Hankook Research ระบุว่า คะแนนความรู้สึกเชิงบวกที่ชาวเกาหลีใต้มีต่อญี่ปุ่นอยู่ที่ 44.8 คะแนน จากการสำรวจในเดือนกรกฎาคม 2026 เพิ่มขึ้นจาก 42.7 คะแนนในเดือนเมษายน ถือเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่บริษัทเริ่มวัดความรู้สึกที่มีต่อประเทศรอบ ๆ เกาหลี ได้แก่ จีน ญี่ปุ่น เกาหลีเหนือ รัสเซีย และสหรัฐฯ ในปี 2018 โดยที่การสำรวจนี้ใช้สิ่งที่เรียกว่า “เทอร์โมมิเตอร์ความรู้สึก” ตั้งแต่ 0 คะแนน ซึ่งหมายถึงรู้สึกในแง่ลบอย่างมาก ไปจนถึง 100 คะแนน ซึ่งหมายถึงรู้สึกในแง่บวกอย่างมาก

แต่จอง ด็อก-ฮยอน ผู้เชี่ยวชาญด้าน Pop Culture ย้ำว่า แม้ผลสำรวจจะออกมาในเชิงบวกแต่ชาวเกาหลียังคงแยกเรื่องกระแสวัฒนธรรมร่วมสมัยออกจากความรับผิดชอบทางประวัติศาสตร์ เพราะการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและการเสพคอนเทนต์ของกันและกันโดยพื้นฐานแล้วเป็นเรื่องของรสนิยมส่วนบุคคล แต่ผู้ชมสามารถแยกการเลือกเสพความบันเทิงออกจากความคับข้องใจเกี่ยวกับอดีตยุคอาณานิคมที่ยังไม่ได้รับการสะสางได้ 

และสิ่งที่สะท้อนเรื่องนี้ได้ชัดเจน คือตัวอย่างจากกรณีของสมาชิกวง K-Pop บางวงที่มีสมาชิกเป็นชาวต่างชาติซึ่งรวมไปถึงชาวญี่ปุ่น แต่วงเหล่านั้นก็ยังได้รับความนิยมอย่างมากในสังคมเกาหลีใต้ในปัจจุบัน