เงินบริจาคต้องโปร่งใส! เปิดข้อบังคับ "มูลนิธิ" รายงานผลทุกปี-เรี่ยไรต้องได้รับอนุญาต

มูลนิธิทุกแห่งต้องรายงานผลงานประจำปี

ล่าสุด กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ได้ออกประกาศเรื่องการดำเนินกิจการของมูลนิธิ เพื่อยกระดับความโปร่งใสและสร้างมาตรฐานในการดำเนินงาน โดยกำหนดให้มูลนิธิทุกแห่งมีหน้าที่จัดทำและรายงานผลการดำเนินงานประจำปีต่อนายทะเบียนมูลนิธิตามที่กฎหมายกำหนด

ช่องทางการยื่น

สำหรับการยื่นรายงานสามารถดำเนินการได้ 2 ช่องทาง ได้แก่ การยื่นด้วยตนเอง (Onsite) และการยื่นผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (Online) i-Service ของกรมการปกครอง เพื่ออำนวยความสะดวกให้มูลนิธิทั่วประเทศสามารถปฏิบัติตามหน้าที่ได้อย่างทั่วถึง

กรณีเลือกยื่นรายงานด้วยตนเอง มูลนิธิที่มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร สามารถยื่นได้ที่สำนักงานเขต ส่วนมูลนิธิที่มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในจังหวัดอื่น ให้ยื่น ณ ที่ว่าการอำเภอในพื้นที่

ส่วนมูลนิธิที่ประสงค์จะใช้ระบบ i-Service จะต้องลงทะเบียนผู้ใช้งานก่อน โดยกรณีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร สามารถลงทะเบียนได้ที่กลุ่มงานพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อความสงบเรียบร้อย ศูนย์บริการประชาชน กรมการปกครอง (วังไชยา) ขณะที่มูลนิธิในจังหวัดอื่นสามารถลงทะเบียนได้ ณ ที่ว่าการอำเภอ

ทั้งนี้ กรมการปกครองเน้นย้ำให้มูลนิธิทุกแห่งรายงานผลการดำเนินงานต่อนายทะเบียนเป็นประจำทุกปี เนื่องจากการไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ดังกล่าวอาจเป็นเหตุให้ต้องรับผิดหรือถูกดำเนินคดีตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เปิด 6 ข้อปฏิบัติ มูลนิธิทั่วประเทศต้องทำ

1. รายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียนมูลนิธิ ด้วยตนเอง (Onsite) ณ สำนักงานเขต ในกรณีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร หรือ ณ ที่ว่าการอำเภอ ในกรณีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดอื่น 

2. รายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียนมูลนิธิผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ ระบบบริหารจัดการภาครัฐเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยและบริการประชาชน (i-Service)

3. สำหรับมูลนิธิที่ประสงค์จะรายงานผ่านระบบ i-Service ให้ลงทะเบียนผู้ใช้งาน ณ กลุ่มงานพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อความสงบเรียบร้อย ศูนย์บริการประชาชน กรมการปกครอง (วังไชยา) กรณีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร หรือ ณ ที่ว่าการอำเภอ กรณีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดอื่น 

4. ขอให้มูลนิธิทุกแห่งรายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียนมูลนิธิเป็นประจำทุกปี หากฝ่าฝืนอาจเป็นเหตุ    ให้ถูกดำเนินคดีตามกฎหมายได้ 

5. การเปิดหรือเชิญชวนขอรับบริจาคเงินหรือทรัพย์สิน มูลนิธิจะต้องได้รับอนุญาตให้ทำการเรี่ยไรตามพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 ก่อน มิฉะนั้นจะมีความผิดตามกฎหมายดังกล่าว

6. มูลนิธิหรือผู้เกี่ยวข้องมีหน้าที่ต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง จะต้องไม่กระทำความผิดทางอาญาและจะต้องไม่กระทำการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติกำหนดความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วน จดทะเบียนห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม และมูลนิธิ พ.ศ. 2499

คุมเข้มสร้างความเชื่อมั่น ป้องกันเงินบริจาคถูกใช้ผิดวัตถุประสงค์

รัฐบาลย้ำว่า การกำกับดูแลมูลนิธิไม่ใช่เพียงการกำหนดให้มีการจัดทำเอกสารหรือรายงานผลการดำเนินงานเท่านั้น แต่เป็นกลไกสำคัญในการตรวจสอบการบริหารจัดการองค์กร การใช้จ่ายเงินบริจาค และการดูแลทรัพย์สินให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้

ดังนั้น มูลนิธิทุกแห่งจึงต้องให้ความสำคัญกับการปฏิบัติตามกฎหมาย ทั้งการรายงานผลการดำเนินงานประจำปี การขออนุญาตก่อนดำเนินการเรี่ยไร และการดำเนินกิจการอย่างโปร่งใส เพื่อป้องกันการนำชื่อมูลนิธิไปแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ และรักษาความเชื่อมั่นของประชาชนและผู้บริจาคในระยะยาว

ผู้บริจาคต้องตรวจสอบอะไร ก่อนโอนเงินช่วยเหลือ?

นอกจากหน้าที่ของมูลนิธิแล้ว ประชาชนเองก็ควรเพิ่มความระมัดระวังก่อนบริจาคเงิน โดยเฉพาะการบริจาคผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ควรตรวจสอบข้อมูลสำคัญ ได้แก่

- ตรวจสอบชื่อและสถานะการจดทะเบียนของมูลนิธิ

- ตรวจสอบวัตถุประสงค์และกิจกรรมของมูลนิธิ

- ตรวจสอบข้อมูลการเปิดรับบริจาคและการอนุญาตให้เรี่ยไรตามกฎหมาย

- พิจารณาช่องทางรับบริจาคและบัญชีที่ใช้รับเงินให้มีความน่าเชื่อถือ

- ติดตามรายงานผลการดำเนินงานและการใช้เงินบริจาค

ท้ายที่สุด การกำกับดูแลมูลนิธิให้มีความโปร่งใสไม่ใช่เพียงการสร้างภาระให้กับองค์กรการกุศล แต่เป็นการรักษามาตรฐานขององค์กรที่ทำงานเพื่อสังคม และปกป้องเงินบริจาคจากประชาชนไม่ให้ถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์