ปมเงินบริจาคองค์กรทำดี ลามตรวจสอบ 12 องค์กรทั่วไทย

เปิดรายชื่อ 12 องค์กรที่ถูกยื่นตรวจสอบเงินบริจาค

รายชื่อที่นายษิทราเปิดเผย ประกอบด้วย 11 มูลนิธิ และ 1 สมาคม ได้แก่

1. มูลนิธิกัน จอมพลังช่วยสู้

2. มูลนิธิคนตื่นธรรม

3. มูลนิธิศุกล (ซอง ดูฮี)

4. สมาคมสายธารสะพานบุญ

5. มูลนิธิยามเฝ้าแผ่นดิน

6. มูลนิธิร่วมกตัญญู

7. มูลนิธิเพจอีจัน

8. มูลนิธิก้าวคนละก้าว

9. มูลนิธิปวีณาหงสกุลเพื่อเด็กและสตรี

10. มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง

11. มูลนิธิเพชรเกษม

12. มูลนิธิไทยนาคา

องค์กรที่ปรากฏในรายชื่อมีภารกิจแตกต่างกัน ทั้งการช่วยเหลือผู้ประสบภัย การกู้ชีพกู้ภัย การช่วยเหลือเด็กและสตรี ตลอดจนกิจกรรมเพื่อสาธารณประโยชน์ โดยประเด็นที่ผู้ร้องต้องการให้ตรวจสอบมุ่งไปที่รูปแบบการเปิดรับบริจาคและการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเรี่ยไร ไม่ใช่การกล่าวหาว่าทุกองค์กรมีความผิดเกี่ยวกับการใช้เงิน

สำหรับมูลนิธิองค์กรทำดี ซึ่งเป็นองค์กรที่ถูกตรวจสอบในประเด็นเงินบริจาคก่อนหน้านี้ นายษิทราชี้แจงว่าไม่ได้รวมชื่อไว้ในหนังสือฉบับดังกล่าว เนื่องจากมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการตรวจสอบอยู่แล้ว

ออยศรียื่นอีก 3 มูลนิธิ พบชื่อคนตื่นธรรมซ้ำในสองคำร้อง

ในวันเดียวกัน บุญยนุช แสงศรี หรือออยศรี เจ้าของเพจออยศรีและผองเผือก เดินทางเข้ายื่นหนังสือต่อกรมการปกครอง เพื่อขอให้ตรวจสอบการดำเนินงานของมูลนิธิอีก 3 แห่ง ประกอบด้วย มูลนิธิคนตื่นธรรม มูลนิธิเป็นหนึ่ง และมูลนิธิทีมงานทนายประชาชนเพื่อเยาวชนและสังคม ซึ่งเกี่ยวข้องกับนายษิทรา เบี้ยบังเกิด

ประเด็นที่น่าสนใจคือ มูลนิธิคนตื่นธรรมมีชื่ออยู่ในคำร้องของทั้งนายษิทราและบุญยนุช ทำให้การตรวจสอบองค์กรดังกล่าวเป็นหนึ่งในประเด็นที่ได้รับความสนใจจากสาธารณชน

หากนับรายชื่อจากคำร้องทั้งสองฝ่ายโดยไม่รวมชื่อที่ซ้ำกัน จะมีองค์กรถูกเสนอให้ตรวจสอบรวม 14 แห่ง แบ่งเป็น 13 มูลนิธิ และ 1 สมาคม

ทั้งนี้ จำนวนดังกล่าวเป็นการนับรายชื่อจากหนังสือร้องเรียน ไม่ใช่จำนวนองค์กรที่หน่วยงานรัฐมีคำสั่งให้ตรวจสอบอย่างเป็นทางการแล้วทั้งหมด และยังไม่ใช่จำนวนองค์กรที่ตรวจพบการกระทำผิด

อัปเดต 10 พฤศจิกายน ทนายตั้มยื่นตำรวจสอบเพิ่ม 3 องค์กร

ความคืบหน้าล่าสุดวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 นายษิทราเดินทางไปยังกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง เพื่อยื่นข้อมูลเพิ่มเติมให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบองค์กร 3 แห่ง ได้แก่ มูลนิธิยามเฝ้าแผ่นดิน มูลนิธิศุกล และสมาคมสายธารสะพานบุญ ซึ่งเป็นองค์กรที่มีชื่ออยู่ในคำร้องต่อกระทรวงมหาดไทยก่อนหน้านี้

ประเด็นที่นายษิทราขอให้ตรวจสอบเพิ่มเติมเกี่ยวข้องกับการใช้จ่ายเงินบริจาคและการจัดซื้ออุปกรณ์ โดยเฉพาะข้อสงสัยเกี่ยวกับราคาจัดซื้อโดรนและเครื่องตรวจจับของมูลนิธิยามเฝ้าแผ่นดิน รวมถึงข้อกล่าวอ้างเกี่ยวกับการใช้เงินของอีกสององค์กร

ข้อมูลดังกล่าวยังเป็นข้อกล่าวอ้างของผู้ร้อง ซึ่งต้องตรวจสอบเอกสารการเงิน หลักฐานการจัดซื้อ และคำชี้แจงขององค์กรที่เกี่ยวข้อง ก่อนสรุปว่ามีการกระทำผิดหรือไม่ 

เปิดข้อกฎหมาย พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487

หนึ่งในประเด็นสำคัญของการตรวจสอบครั้งนี้ คือความแตกต่างระหว่างการรับบริจาคทั่วไปกับการเรี่ยไรที่ต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมาย

ประเทศไทยมีพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไร พุทธศักราช 2487 เป็นกฎหมายหลักในการกำกับดูแลการระดมเงินหรือทรัพย์สินจากประชาชน โดยมาตรา 8 กำหนดให้การเรี่ยไรในที่สาธารณะ หรือการโฆษณาเรี่ยไรผ่านช่องทางที่กฎหมายระบุ ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ก่อน เว้นแต่เป็นกรณีที่ได้รับยกเว้นตามกฎหมาย

สำหรับการเปิดรับเงินบริจาคผ่านสื่อสังคมออนไลน์ จำเป็นต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับรูปแบบการประชาสัมพันธ์ ลักษณะการเชิญชวน และวัตถุประสงค์ของการระดมทุนประกอบกัน ไม่สามารถสรุปได้ว่าการโพสต์เลขบัญชีรับบริจาคทุกกรณีเป็นการกระทำผิดกฎหมาย 

ด้านนายวิรุฬห์ สิทธิวงศ์ รองอธิบดีกรมการปกครอง อธิบายว่า การรับบริจาคระหว่างบุคคลที่รู้จักกันมีลักษณะแตกต่างจากการเปิดรับเงินจากประชาชนทั่วไป ซึ่งกรณีหลังอาจเข้าข่ายการเรี่ยไรที่ต้องดำเนินการตามกฎหมาย นอกจากนี้ องค์กรที่รับบริจาคยังต้องนำเงินไปใช้ตามวัตถุประสงค์และจัดทำบัญชีให้สามารถตรวจสอบได้ 

กรมการปกครองมีหน้าที่ตรวจสอบอะไรบ้าง

เมื่อมีการยื่นหนังสือร้องเรียน ประเด็นสำคัญที่หน่วยงานเกี่ยวข้องต้องพิจารณา ได้แก่ สถานะการจดทะเบียนขององค์กร รูปแบบการระดมเงิน การขออนุญาตเรี่ยไร และการใช้เงินตามวัตถุประสงค์ที่ประกาศต่อผู้บริจาค

การตรวจสอบจึงอาจครอบคลุมตั้งแต่เอกสารการขออนุญาต บัญชีรับเงิน รายการใช้จ่าย ไปจนถึงหลักฐานการส่งมอบความช่วยเหลือให้ผู้รับประโยชน์ โดยขอบเขตการตรวจสอบจริงขึ้นอยู่กับอำนาจหน้าที่ของแต่ละหน่วยงานและพยานหลักฐานที่ได้รับ

กรณีพบข้อสงสัยเกี่ยวกับธุรกรรมทางการเงินหรือการกระทำที่อาจเข้าข่ายความผิดอาญา หน่วยงานที่รับเรื่องสามารถพิจารณาประสานหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายที่มีอำนาจดำเนินการต่อไป ทั้งนี้ ต้องแยกระหว่างการตรวจสอบการขออนุญาตเรี่ยไรกับการสอบสวนข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการใช้เงินบริจาค ซึ่งมีหลักเกณฑ์และขั้นตอนแตกต่างกัน

จากองค์กรทำดี สู่โจทย์ความโปร่งใสของเงินบริจาคทั่วประเทศ

ความเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นต่อเนื่องตั้งแต่วันที่ 9–10 พฤศจิกายน 2569 ทำให้การกำกับดูแลเงินบริจาคขององค์กรสาธารณกุศลได้รับความสนใจเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะองค์กรที่เปิดรับเงินผ่านสื่อออนไลน์ในช่วงสถานการณ์ฉุกเฉิน ซึ่งประชาชนจำนวนมากต้องการร่วมสนับสนุนการช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว

ประเด็นสำคัญอยู่ที่การสร้างระบบตรวจสอบที่ชัดเจน โดยไม่กระทบต่อองค์กรที่ดำเนินงานอย่างถูกต้องและมีบทบาทช่วยเหลือสังคมมาอย่างต่อเนื่อง

การเปิดเผยวัตถุประสงค์การรับบริจาค การจัดทำบัญชีรายรับรายจ่าย และการรายงานผลการใช้เงิน เป็นแนวทางที่ช่วยให้ประชาชนตรวจสอบข้อมูลได้ ขณะเดียวกัน การดำเนินงานของหน่วยงานรัฐตามหลักเกณฑ์เดียวกันจะช่วยให้การพิจารณาข้อร้องเรียนเป็นธรรมต่อทุกฝ่าย

สำหรับองค์กรที่ถูกระบุชื่อในคำร้อง ยังคงต้องได้รับโอกาสชี้แจงข้อเท็จจริงและแสดงหลักฐานประกอบการตรวจสอบ โดยการมีชื่ออยู่ในหนังสือร้องเรียนไม่ถือเป็นข้อยืนยันว่ามีการกระทำผิด

สำหรับขั้นตอนต่อจากนี้ ยังต้องรอความชัดเจนจากกรมการปกครองและหน่วยงานที่รับเรื่อง ว่าจะดำเนินการตรวจสอบองค์กรใดในประเด็นใดบ้าง รวมถึงผลการพิจารณาเอกสารและคำชี้แจงจากผู้เกี่ยวข้อง