ประชาชนจมพิษ สารหนูแม่น้ำสายสูง 28 เท่า อันตราย กระทบประชาชนอย่างไรบ้าง ?

แม่น้ำสายกลายเป็นสีน้ำตาลแดงขุ่น ปัญหาสารเคมี ภัยพิบัติสิ่งแวดล้อมแม่น้ำสาย เป็นปัญหาในจังหวัดเชียงรายมามากกว่า 1 ปีแล้ว และล่าสุดสถานการณ์ยังหนัก และอันตรายยิ่งขึ้น เมื่อผลตรวจวัดทางวิทยาศาสตร์พบสารหนูพุ่งถึง 28 เท่า 

วิกฤตนี้รุนแรงขนาดไหน และเป็นอันตรายอย่างไรบ้าง 

ผลตรวจวัดทางวิทยาศาสตร์ล่าสุดโดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) กรมควบคุมมลพิษ และนักวิชาการ ยืนยันว่าแม่น้ำสายปนเปื้อนโลหะหนัก โดยเฉพาะสารหนูและตะกั่วสูงกว่ามาตรฐานหลายสิบเท่า 

โดยสารหนูอนินทรีย์ (Arsenic) พุ่งสูงกว่ามาตรฐานองค์การอนามัยโลกและกฎหมายไทย 28 เท่า โดยบางจุดตรวจวัดสูงถึง 0.284 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะที่การตรวจภาคสนามบริเวณบ้านหัวฝาย ตำบลแม่สาย ด้วยชุดทดสอบเบื้องต้น พบค่าสารหนู 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำผิวดินที่ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร ทั้งนี้ ในช่วงน้ำหลากเดือนสิงหาคม สารหนูเคยพุ่งแตะ 28 เท่า ก่อนลดลงมา และเพิ่มสูงอีกครั้ง 

นอกจากสารหนูแล้ว สารตะกั่ว (Lead) ก็เกินมาตรฐานน้ำผิวดินหลายเท่าตัว โดยสถานีบ้านหัวฝาย และสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมาแห่งที่ พบสูงเกินเกณฑ์มาตรฐานถึง 4 ถึง 5 เท่า ขณะที่ค่าความขุ่นของน้ำดิบ (Turbidity) พุ่งแตะระดับ 14,000 NTU ซึ่งสูงผิดปกติเมื่อเทียบกับหน้าแล้งปกติที่ 800 ถึง 1,000 NTU และช่วงน้ำหลากที่ 3,000 ถึง 6,000 NTU ส่งผลให้การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สาขาแม่สาย ต้องลดกำลังผลิตและจ่ายน้ำเหลือร้อยละ 60 ในพื้นที่ตำบลแม่สายและตำบลเวียงพางคำ รวม 14 หมู่บ้าน จนเกิดภาวะขาดแคลนน้ำ ก่อนฟื้นตัวสู่ร้อยละ 80 ทั้งนี้ น้ำประปาที่ผ่านการบำบัดแล้วยังคงตรวจพบสารหนูตกค้าง 0.0068 มิลลิกรัมต่อลิตร และแบเรียม 0.017 มิลลิกรัมต่อลิตร

การรายงานผลตรวจตะกอนดินครั้งที่ 10 ในลุ่มน้ำภาคเหนือพบว่า แม่น้ำสายมีสารหนูเกินมาตรฐานความปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดินครบทั้ง 3 จุดตรวจวัด ขณะที่แม่น้ำรวกพบสารหนูระดับอันตรายรุนแรงทั้ง 2 จุด ส่วนแม่น้ำโขงบริเวณสามเหลี่ยมทองคำ หน้าที่ว่าการอำเภอเชียงแสน และบ้านสบกก พบสารหนูสะสมสูง 73 ถึง 296 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานเกือบ 10 เท่า

นี่ต่างบ่งชี้ว่าภาวะมลพิษคุกคามแม่น้ำสายอย่างหนัก คามทางพิษวิทยาและชีวอนามัย