เปิดโลกห้องสมุดยุค AI "บรรณารักษ์" ยังจำเป็นอยู่ไหม?

ที่สำนักงานวิทยทรัพยากร หรือหอสมุดกลาง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คือหนึ่งในสถานที่ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของอาชีพบรรณารักษ์

เมื่อห้องสมุดวันนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่เก็บหนังสืออีกต่อไป

แต่เป็นพื้นที่ที่รวมทั้งหนังสือ วารสารวิชาการ สิ่งพิมพ์หายาก งานวิจัย สื่อดิจิทัล และฐานข้อมูลออนไลน์

รวมถึงพื้นที่อ่านหนังสือ ทำงานกลุ่ม ห้องประชุม ฝึกอบรม และผลิตสื่อ

เมื่อข้อมูลจำนวนมหาศาลย้ายเข้าสู่ระบบดิจิทัล งานของบรรณารักษ์จึงเปลี่ยนตามไปด้วย

การทำงานของบรรณารักษ์จึงเปลี่ยนจากระบบบัตรรายการแบบเดิมมาเป็นการจัดการข้อมูลในระบบอิเล็กทรอนิกส์ 
เชื่อมโยงทรัพยากรกับเครือข่ายห้องสมุด และช่วยให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงข้อมูลได้กว้างขึ้น 

นอกจากนี้ยังมีบริการดิจิทัล เช่น Chula Digital Collections และ Chula DigiVerse ซึ่งรวบรวมวิทยานิพนธ์ งานวิจัย หนังสือ บทความ หนังสือหายาก เอกสารสำคัญ และสื่อมัลติมีเดียของจุฬาฯ ไว้ในรูปแบบดิจิทัล

ขณะเดียวกัน ผู้ใช้บริการในปัจจุบันไม่ได้ต้องการเพียง “หนังสือ” แต่ต้องการพื้นที่ที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ห้องสมุดจึงมีทั้งพื้นที่อ่านหนังสือ พื้นที่ทำงานกลุ่ม ห้องประชุม ห้องฝึกอบรม คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต รวมถึงบริการผลิตสื่อและมัลติมีเดีย ทำให้บทบาทของบรรณารักษ์ขยับจากผู้ดูแลทรัพยากรมาเป็น “ผู้ออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้” ให้เหมาะกับผู้ใช้ในแต่ละยุค

แม้เทคโนโลยีจะเข้ามามีบทบาทมากขึ้น แต่ทรัพยากรดั้งเดิมอย่างหนังสือหายาก เอกสารสำคัญ และมรดกทางความรู้ยังคงได้รับการอนุรักษ์และจัดระบบ เพื่อให้สามารถเข้าถึงและส่งต่อองค์ความรู้ไปยังคนรุ่นต่อไป



การเปลี่ยนแปลงของสำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาฯ จึงสะท้อนภาพของห้องสมุดยุคใหม่ได้อย่างชัดเจนว่า บรรณารักษ์ไม่ได้มีหน้าที่เพียง “เฝ้าหนังสือ” อีกต่อไป แต่ต้องเรียนรู้เทคโนโลยี เข้าใจพฤติกรรมของผู้ใช้ และปรับตัวให้ทันกับโลกที่เปลี่ยนแปลง เพื่อทำให้ห้องสมุดยังคงเป็นพื้นที่สำคัญของการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล