โลกร้อนเร่งวิกฤตแมลงพาหะโรค

โรคจากแมลงและสัตว์พาหะเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

ข้อมูลจาก ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) ระบุว่า ระหว่างปี 2005-2019 จำนวนผู้ป่วยโรคที่เกิดจากแมลงและสัตว์พาหะเพิ่มขึ้นถึง 2 เท่า และในช่วง 17 ปีที่ผ่านมา ยังมีการค้นพบเชื้อก่อโรคชนิดใหม่อีก 10 ชนิด

ดร.กูดาร์ซ โมลาอี (Dr. Goudarz Molaei) ผู้เชี่ยวชาญด้านเห็บจากรัฐคอนเนตทิคัต ระบุว่า สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอาจเป็นเพียง "ยอดภูเขาน้ำแข็ง" เนื่องจากเห็บกำลังขยายพื้นที่จากบริเวณชายฝั่งเข้าสู่พื้นที่ตอนในของประเทศตามการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิโลก

เห็บ พาหะโรคอันดับหนึ่งของสหรัฐฯ

แม้ในระดับโลก ยุง จะยังเป็นสัตว์พาหะที่คร่าชีวิตผู้คนมากที่สุดจากโรคมาลาเรีย แต่ในสหรัฐฯ เห็บ กลับเป็นพาหะสำคัญของโรคติดเชื้อ โดยสามารถแพร่โรคได้มากกว่า 12 ชนิด

โรคที่พบได้บ่อย ได้แก่

• โรคไลม์ (Lyme Disease)
• บาบีซิโอซิส (Babesiosis)
• แอนาพลาสโมซิส (Anaplasmosis)

ดร.ริชาร์ด ออสต์เฟลด์ (Dr. Richard Ostfeld) นักนิเวศวิทยาด้านโรค ระบุว่า โรคทั้งสามชนิดกำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และยังไม่มีสัญญาณว่าจะชะลอตัว

เฉพาะโรคไลม์ มีการประเมินว่าชาวอเมริกันกว่า 476,000 คน ได้รับการวินิจฉัยและรักษาในแต่ละปี หากตรวจพบเร็วสามารถรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ แต่หากล่าช้าอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ข้ออักเสบ ปวดศีรษะรุนแรง หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ

ส่วนโรคบาบีซิโอซิสทำให้เม็ดเลือดแดงถูกทำลาย ขณะที่แอนาพลาสโมซิสอาจทำให้เกิดภาวะหายใจล้มเหลว เลือดออกผิดปกติ อวัยวะล้มเหลว หรือเสียชีวิตได้

นอกจากนี้ ยังมี Powassan Virus ซึ่งแม้พบไม่บ่อย แต่สามารถทำให้สมองอักเสบและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ทำไมเห็บจึงเพิ่มขึ้น

นักวิจัยชี้ว่า การเพิ่มขึ้นของเห็บไม่ได้เกิดจากภาวะโลกร้อนเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ได้แก่

• การขยายตัวของเมืองและชานเมือง
• การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์
• จำนวนกวางที่เพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นพาหะพาเห็บเดินทาง
• การเพิ่มจำนวนของหนู White-footed Mouse ซึ่งเป็นแหล่งรังโรคไลม์

ที่น่าสนใจคือ จำนวนลูกโอ๊ก (Acorn) ยังมีบทบาทสำคัญ เพราะเมื่อต้นโอ๊กออกผลมาก หนูจะมีอาหารอุดมสมบูรณ์ จำนวนประชากรจึงเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เห็บวัยอ่อนมีโอกาสรอดชีวิตมากขึ้น และในที่สุดก็เพิ่มความเสี่ยงต่อการแพร่โรคสู่มนุษย์

ยุงยังคงเป็นภัยระดับโลก

แม้ว่าสหรัฐฯ จะกำจัดโรคมาลาเรียได้ตั้งแต่ปี 1951 แต่ยังพบโรคที่มียุงเป็นพาหะ เช่น West Nile Virus และ ไข้เลือดออกเดงกี (Dengue)

ในปี 2025 สหรัฐฯ พบผู้ป่วยไข้เลือดออกที่ติดเชื้อภายในประเทศประมาณ 4,000 ราย

ขณะที่ยุง Aedes aegypti และ Aedes albopictus ซึ่งเป็นพาหะของโรคไข้เลือดออก ซิกา ชิคุนกุนยา และไข้เหลือง กำลังขยายพื้นที่ขึ้นทางตอนเหนือของประเทศ โดยมีการประเมินว่าสามารถขยายพื้นที่ได้เฉลี่ยประมาณ 240 กิโลเมตรต่อปี

แมลงวัน แมงป่อง และแมลงชนิดอื่นก็เพิ่มขึ้น

สภาพอากาศที่อุ่นและชื้นขึ้นยังเอื้อต่อการเพิ่มจำนวนของแมลงวันบ้าน รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงที่ New World Screwworm จะกลับมาระบาดอีกครั้ง

ขณะเดียวกัน ฝนที่ตกมากขึ้นในบางพื้นที่ยังทำให้แมงป่องและแมงมุมเคลื่อนตัวเข้ามาอาศัยในบ้านเรือนมากขึ้นด้วย

วิธีป้องกันตัวเองจากแมลงพาหะโรค

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ประชาชนลดความเสี่ยงด้วยการ

• ใช้สารไล่แมลงที่ได้รับการรับรอง
• ฉีดเพอร์เมทริน (Permethrin) บนเสื้อผ้าและรองเท้า
• กำจัดน้ำขังรอบบ้านเพื่อลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง
• เก็บกวาดกองใบไม้และเศษไม้ที่เป็นแหล่งอาศัยของเห็บ
• ซ่อมแซมมุ้งลวดและรอยแตกของบ้านเพื่อป้องกันแมลงเข้ามาภายใน

ในอนาคต นักวิทยาศาสตร์กำลังพัฒนาวัคซีนป้องกันโรคไลม์ ยาที่สามารถกำจัดเห็บหลังจากกัดคน รวมถึงการศึกษาวิธีลดการแพร่เชื้อจากสัตว์ที่เป็นแหล่งรังโรค

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญย้ำตรงกันว่า "การป้องกันตัวเอง" ยังคงเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการสวมเสื้อผ้ามิดชิด ใช้สารไล่แมลง และตรวจร่างกายทุกครั้งหลังทำกิจกรรมกลางแจ้ง เพราะเมื่อแมลงพาหะขยายพื้นที่มากขึ้น การป้องกันตนเองตั้งแต่ต้น ย่อมเป็นแนวทางที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงจากโรคที่อาจตามมา

ที่มา : https://edition.cnn.com/2026/07/14/health/mosquitoes-ticks-illness-increase