ประชุมอาเซียน ถกประเด็นเมียนมา ยึดมั่นฉันทามติ 5 ข้อ ยังไม่เปิดทางผู้นำเมียนมาร่วมประชุม

ประธานาธิบดี เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ ของฟิลิปปินส์ กล่าวถึงประเด็น “เมียนมา” ในที่ประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนในวันนี้ (15 พฤศจิกายน) ว่าผู้นำชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต่างได้ยืนยันถึงความจำเป็นในการรักษาช่องทางการติดต่อและมีปฏิสัมพันธ์กับเมียนมาต่อไป พร้อมยึดมั่นในแผนสันติภาพที่เรียกร้องให้ยุติความรุนแรงในประเทศที่เผชิญสงครามกลางเมืองโดยทันที

ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ซึ่งเป็นประธานการประชุมสุดยอดอาเซียนในปีนี้ กล่าวด้วยว่า ชาติสมาชิกอาเซียนเห็นพ้องที่จะเดินหน้าใช้แนวทาง “การมีปฏิสัมพันธ์อย่างสร้างสรรค์” และยึดมั่นในหลักการควบคู่ไปกับการปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้อ ซึ่งเป็นกรอบการทำงานของอาเซียนในการรับมือวิกฤตเมียนมา นับตั้งแต่เกิดรัฐประหารในปี 2564

มาร์กอส กล่าวเพิ่มเติมว่า เขาหวังว่าอาเซียนจะสามารถผลักดันการดำเนินการตามแผนสันติภาพให้คืบหน้าได้ พร้อมระบุว่า ผู้นำอาเซียนควรตั้งคำถามว่าเราจะทำอะไรให้เมียนมาได้มากกว่านี้อีก ในขณะที่วิกฤตในเมียนมายังส่งผลต่ออนาคตของประเทศ ซึ่งนอกจากการเรียกร้องให้ยุติการสู้รบแล้ว กรอบการดำเนินงานของอาเซียนต่อเมียนมายังเรียกร้องให้ทุกฝ่ายเปิดการเจรจาอย่างสร้างสรรค์พร้อมเสนอให้ความช่วยเหลือด้านการไกล่เกลี่ยและมนุษยธรรม

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้น หลังจากที่ มาเรีย เทเรซ่า พี ลาซาโร่ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ ในฐานะทูตพิเศษของอาเซียนด้านเมียนมา กล่าวเมื่อวานนี้ (14 พฤศจิกายน) ว่า อาเซียนจะไม่มีการ “ผ่อนปรนท่าที” ต่อเมียนมาในการเข้าร่วมประชุมอาเซียน แม้ว่าขณะนี้จะยังมีการหารือเกี่ยวกับการทบทวนฉันทามติ 5 ข้อ และข้อเสนอต่าง ๆ เกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของเมียนมาในอาเซียนซึ่งท้ายที่สุดจะต้องให้ผู้นำชาติสมาชิกเป็นผู้ตัดสินใจก็ตาม

อย่างไรก็ตาม  การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางแรงกดดันจากหลายประเทศรวมถึงไทยที่ต้องการให้อาเซียนผ่อนคลายมาตรการห้าม “มิน อ่อง ไลง์” ผู้นำรัฐประหารที่ก้าวขึ้นมาเป็นประธานาธิบดีเมียนมารวมไปถึงเจ้าหน้าที่ระดับสูงของเมียนมาเข้าร่วมการประชุมที่สำคัญของอาเซียน ซึ่งเป็นมาตรการที่บังคับใช้มานาน 5 ปี เนื่องจากรัฐบาลเมียนมาไม่สามารถลดระดับความขัดแย้งภายหลังการรัฐประหารได้ โดยไทยคือหนึ่งในประเทศที่แสดงความต้องการให้อาเซียนเพิ่มระดับการติดต่อกับเมียนมา และอาจนำไปสู่การดึงเมียนมากลับเข้าสู่อาเซียนอีกครั้ง

ขณะที่ ทางฝั่งรัฐบาลเมียนมาในตอนนี้ก็ต้องการฟื้นฟูความสัมพันธ์กับอาเซียนให้กลับมาเป็นปกติ แม้สถานการณ์ในเมียนมายังคงอยู่ในภาวะปั่นป่วนนับตั้งแต่กองทัพโค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของนาง อองซาน ซูจี จนนำไปสู่สงครามกลางเมืองที่สหประชาชาติประเมินว่า มีผู้เสียชีวิตแล้ว 100,000 คน และประชาชนมากกว่า 3.5 ล้านคนต้องพลัดถิ่นจากสงครามในครั้งนั้น

ทั้งนี้ กองทัพของมิน อ่อง ไลง์ ได้รับการสนับสนุนจากจีน อินเดีย และรัสเซีย ขณะที่รัฐบาลของเขาได้รับการยอมรับจากนานาชาติเพิ่มมากขึ้นในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา รวมถึงการเจรจากับเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ หลังรัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เริ่มเปลี่ยนทิศทางจากนโยบายโดดเดี่ยวเมียนมาที่ดำเนินมาหลายปี