แค่ใช้ของไทยไม่พอ! ถอดรหัส “Made in Thailand” กลับมารอบนี้ไม่เหมือนเดิม?

โรงงานเข้ามาแล้ว ไทยได้อะไร? นี่คือคำถามสำคัญที่ ส.อ.ท. กำลังพยายามหาคำตอบ

ที่ผ่านมา ประเทศไทยประสบความสำเร็จในการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ แต่ประเด็นสำคัญคือประเทศไทยได้รับประโยชน์มากน้อยเพียงใดจากการลงทุนเหล่านั้น

หากโรงงานตั้งอยู่ในไทย แต่ชิ้นส่วนสำคัญ เทคโนโลยี ซอฟต์แวร์ และวัตถุดิบหลักยังต้องนำเข้าจากต่างประเทศ มูลค่าเศรษฐกิจจำนวนมากก็ยังไหลออกนอกประเทศอยู่ดี

นี่คือสิ่งที่หลายฝ่ายเรียกว่า Missing Link หรือ “ห่วงโซ่ที่ขาดหาย”

ยกตัวอย่างรถยนต์ไฟฟ้าหนึ่งคัน แม้จะประกอบในประเทศไทย แต่หากแบตเตอรี่ ชิป ระบบปฏิบัติการ ซอฟต์แวร์ และเทคโนโลยีสำคัญยังนำเข้าจากต่างประเทศ มูลค่าที่แท้จริงจำนวนมากก็ยังไม่ได้เกิดขึ้นในระบบเศรษฐกิจไทย

ดังนั้น เป้าหมายของไทยในระยะต่อไปจึงไม่ใช่เพียงการดึงโรงงานเข้ามาเท่านั้น แต่ต้องสร้าง Supply Chain ที่สมบูรณ์ขึ้น เพื่อให้มูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นภายในประเทศมากที่สุด

Made in Thailand ยุคใหม่ ใหญ่กว่าการซื้อสินค้าไทย 

หลายคนอาจเข้าใจว่า Made in Thailand เป็นเพียงโครงการรณรงค์ให้คนไทยช่วยกันซื้อสินค้าไทย แต่ในความเป็นจริง เป้าหมายของโครงการในครั้งนี้กว้างกว่านั้นมาก

สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยประเมินว่า หากภาครัฐและภาคเอกชนเพิ่มสัดส่วนการใช้สินค้าและบริการที่ผลิตในประเทศ จะสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้มากกว่า 200,000 ล้านบาท

นอกจากนี้ ยังช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการ SMEs ไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ทำให้เกิดการจ้างงาน การลงทุน และการหมุนเวียนของเงินภายในประเทศมากขึ้น

ยุค AI เปลี่ยนกติกาการแข่งขัน

จุดแตกต่างสำคัญของ Made in Thailand รอบนี้ คือการเชื่อมโยงกับเทคโนโลยีแห่งอนาคต ส.อ.ท. มองว่า โลกยุคใหม่ไม่ได้แข่งขันกันด้วยต้นทุนแรงงานราคาถูกเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่กำลังแข่งขันกันด้วยความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็น AI เซมิคอนดักเตอร์ แบตเตอรี่ พลังงานสะอาด หุ่นยนต์ ระบบอัตโนมัติ และการวิเคราะห์ข้อมูล

ประเทศที่สามารถสร้างนวัตกรรมและเพิ่มมูลค่าจากเทคโนโลยีได้ จะเป็นประเทศที่ได้เปรียบในการแข่งขันระยะยาว ดังนั้น Made in Thailand ปี 2569 จึงไม่ใช่เรื่องของการผลิตสินค้าไทยเพียงอย่างเดียว แต่คือการสร้าง “มูลค่าเพิ่มของไทย” ให้สามารถแข่งขันได้ในเวทีโลก

จากยุคผลิตจำนวนมาก สู่ยุคสร้างมูลค่า โมเดลเศรษฐกิจเดิมยังเพียงพอหรือไม่?

ตลอดกว่า 40 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยเติบโตขึ้นจากการเป็นฐานการผลิตสำคัญของโลก ไทยเป็นศูนย์กลางการผลิตรถยนต์ของอาเซียน เป็นผู้ส่งออกอาหารรายสำคัญ เป็นฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และปิโตรเคมีที่สำคัญของภูมิภาค

แต่โลกในปี 2569 เปลี่ยนไปแล้ว การแข่งขันในปัจจุบันอยู่ที่เทคโนโลยี AI ชิปประมวลผล พลังงานสะอาด แบตเตอรี่ หุ่นยนต์ และข้อมูล

โลกกำลังแข่งขันกันสร้าง “มูลค่า” มากกว่าสร้าง “ปริมาณ”

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือสมาร์ตโฟนหนึ่งเครื่อง มูลค่าที่สูงที่สุดไม่ได้อยู่ในสายการประกอบ แต่เกิดจากการออกแบบ ระบบปฏิบัติการ ชิป ซอฟต์แวร์ ข้อมูล และทรัพย์สินทางปัญญา

นั่นจึงเป็นเหตุผลที่บางประเทศแม้ไม่ได้ผลิตสินค้ามากที่สุด แต่กลับได้รับผลตอบแทนทางเศรษฐกิจสูงที่สุด

โจทย์ใหม่ของประเทศไทย ทำอย่างไรให้มูลค่าเพิ่มอยู่ในประเทศมากขึ้น

ในอดีต คำถามสำคัญของไทยคือ “จะดึงโรงงานเข้ามาได้อย่างไร” แต่วันนี้คำถามเปลี่ยนเป็น “จะทำอย่างไรให้มูลค่าเพิ่มอยู่ในประเทศไทยมากขึ้น” นี่คือเหตุผลที่ ส.อ.ท. พูดถึง AI อุตสาหกรรมสีเขียว การพัฒนาทักษะแรงงาน นวัตกรรม และเทคโนโลยีขั้นสูง ควบคู่ไปกับโครงการ Made in Thailand

เพราะเมื่อมองไปยังประเทศเพื่อนบ้าน ทุกประเทศต่างกำลังเร่งเครื่องอย่างเต็มที่  เช่น "เวียดนาม" กำลังก้าวขึ้นเป็นฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์สำคัญของโลก "อินโดนีเซีย" ใช้ความได้เปรียบด้านทรัพยากรนิกเกิลในการสร้างอุตสาหกรรมแบตเตอรี่และรถยนต์ไฟฟ้า "มาเลเซีย" เร่งพัฒนาอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และชิปขั้นสูง รวมไปถึง "อินเดีย" ดึงดูดการลงทุนจากบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกจำนวนมาก

ทุกประเทศกำลังวิ่ง และวิ่งเร็วขึ้นเรื่อยๆ นั่นหมายความว่าโอกาสของไทยมีอยู่จริง แต่ไม่ได้เปิดอยู่ตลอดไป

Made in Thailand ไม่ใช่เรื่องความรู้สึก แต่คือยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ

สิ่งที่กำลังแข่งขันกันในปัจจุบัน ไม่ใช่เพียงบริษัทกับบริษัท แต่เป็นประเทศกับประเทศ เป็นห่วงโซ่อุปทานกับห่วงโซ่อุปทาน และเป็นระบบเศรษฐกิจกับระบบเศรษฐกิจ ดังนั้น เป้าหมายที่แท้จริงของ Made in Thailand จึงไม่ใช่การทำให้คนไทยซื้อสินค้าไทยเพียงอย่างเดียว แต่คือการทำให้สินค้าไทย บริการไทย เทคโนโลยีไทย และผู้ประกอบการไทย สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มและแข่งขันได้ในตลาดโลก

เพราะท้ายที่สุดแล้ว ผู้บริโภคไม่ได้เลือกซื้อสินค้าเพียงเพราะผลิตในประเทศใด แต่เลือกซื้อสินค้าที่มีคุณภาพ มีนวัตกรรม และตอบโจทย์ความต้องการได้ดีที่สุด

บทสรุป

Made in Thailand ในปี 2569 จึงไม่ใช่เรื่องของการติดฉลากบนสินค้า ไม่ใช่แค่การรณรงค์ซื้อของไทย และไม่ใช่เรื่องของภาคอุตสาหกรรมเพียงอย่างเดียว แต่คือยุทธศาสตร์สำคัญในการยกระดับเศรษฐกิจไทย ท่ามกลางการแข่งขันระดับโลกที่รุนแรงขึ้นทุกวัน หากอุตสาหกรรมไทยแข็งแกร่งขึ้น การจ้างงานก็มีโอกาสเพิ่มขึ้น หากการลงทุนเติบโต รายได้ของประชาชนก็มีโอกาสขยายตัวตามไปด้วย

และหากประเทศไทยสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้มากขึ้นในห่วงโซ่อุปทานโลก คำว่า “Made in Thailand” อาจไม่ใช่เพียงตราสัญลักษณ์บนสินค้าอีกต่อไป แต่จะกลายเป็นเครื่องหมายแห่งความสามารถในการแข่งขันของประเทศในอนาคต