กทม. ปั้นผังเมืองรายบล็อก แบ่ง 626 พื้นที่ วางระบบใหม่แก้ปัญหาเมืองระยะยาว

ผังเมืองรายบล็อก จากภาพรวมกรุงเทพฯ สู่ปัญหาเฉพาะพื้นที่

นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เปิดเผยว่า กทม. กำลังพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้วยแนวทางรายบล็อก โดยมี 4 หน่วยงานหลักร่วมดำเนินการ ได้แก่ สำนักการโยธา สำนักการระบายน้ำ สำนักการจราจรและขนส่ง และสำนักสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การวางแผนพัฒนาเมืองเชื่อมโยงกันมากขึ้น แทนการแก้ปัญหาแยกส่วนตามภารกิจของแต่ละหน่วยงาน

กทม. แบ่งพื้นที่ออกเป็น 626 บล็อกย่อย โดยพิจารณาจากขอบเขตการปกครอง โครงข่ายถนน ผังเมืองรวม และลักษณะเฉพาะของพื้นที่ ก่อนจำแนกเป็น 5 ประเภท ได้แก่ ย่านอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและส่งเสริมการท่องเที่ยว ย่านศูนย์กลางธุรกิจและพาณิชยกรรม ย่านที่อยู่อาศัย ย่านที่อยู่อาศัยชานเมืองและเกษตรกรรมฝั่งตะวันออก และย่านที่อยู่อาศัยชานเมืองและเกษตรกรรมฝั่งตะวันตก

แนวทางดังกล่าวมีเป้าหมายให้แต่ละพื้นที่มีแผนพัฒนาที่ตอบโจทย์ปัญหาจริง เช่น พื้นที่ธุรกิจที่ต้องจัดการการจราจรและสาธารณูปโภค พื้นที่อยู่อาศัยที่ต้องเพิ่มประสิทธิภาพระบบระบายน้ำ หรือพื้นที่ชานเมืองที่ต้องบริหารจัดการน้ำและรักษาความเหมาะสมของการใช้ประโยชน์ที่ดิน

เปิด 8 พื้นที่นำร่อง ครอบคลุมย่านประวัติศาสตร์-ธุรกิจ-ชานเมือง

จากพื้นที่ที่มีศักยภาพ 35 แห่ง กทม. คัดเลือกพื้นที่นำร่อง 8 แห่ง เพื่อจัดทำแนวทางพัฒนาให้สอดคล้องกับบทบาทของแต่ละย่าน ประกอบด้วย

• ย่านอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม: บล็อกกรุงรัตนโกสินทร์ ครอบคลุมเขตพระนคร ป้อมปราบศัตรูพ่าย และสัมพันธวงศ์
• ย่านศูนย์กลางธุรกิจและพาณิชยกรรม: บล็อกปทุมวัน บล็อกศูนย์ราชการ กทม. ในพื้นที่ดินแดง แนวถนนจตุรทิศ และบล็อกรอบมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในเขตจตุจักร
• ย่านที่อยู่อาศัย: บล็อกสะพานสูงและบล็อกสุขุมวิทใต้
• ย่านชานเมือง: บล็อกลาดกระบังทางฝั่งตะวันออก และบล็อกทุ่งครุทางฝั่งตะวันตก

การพัฒนารายบล็อกประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่ แผนแม่บทเพื่อกำหนดขอบเขตและเอกลักษณ์ของพื้นที่ ผังยุทธศาสตร์ที่ครอบคลุมโครงสร้างพื้นฐานและการจัดการเมือง การจราจร เศรษฐกิจและคุณภาพชีวิต ตลอดจนแผนปฏิบัติการที่ระบุแนวทางดำเนินงานและกรอบเวลา โดยประสานสำนักงานเขตและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมตั้งแต่ขั้นวางแผน

น้ำท่วมเป็นโจทย์สำคัญ ต้องวางระบบระบายน้ำเชื่อมโยงทั้งพื้นที่

หนึ่งในประเด็นสำคัญของแผนพัฒนารายบล็อก คือการจัดการน้ำและฟื้นฟูเมืองหลังน้ำท่วม โดยเฉพาะพื้นที่ที่ประสบปัญหาน้ำท่วมซ้ำซาก ซึ่งจำเป็นต้องพิจารณาทั้งเส้นทางน้ำ จุดระบายน้ำ และข้อจำกัดของโครงสร้างพื้นฐานในภาพรวม ไม่ใช่แก้ปัญหาเฉพาะจุดโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบต่อพื้นที่ข้างเคียง

นายวิศณุ ทรัพย์สมพล รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ระบุว่า แนวทางนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียง 8 พื้นที่นำร่อง แต่ต้องการให้ทั้ง 50 เขตนำไปใช้เป็นกรอบจัดทำแผนพัฒนาและเสนอของบประมาณปี 2571 โดยเฉพาะโครงการด้านสาธารณูปโภคและการบริหารจัดการน้ำ

แต่ละเขตจะต้องร่วมกับสำนักการระบายน้ำวางแผนระบบระบายน้ำอย่างเป็นระบบ โดยนำบทเรียนจากสถานการณ์น้ำท่วมในพื้นที่ฝั่งตะวันออกมาประกอบการวางแผนระยะยาว พร้อมนำข้อมูลพื้นที่น้ำท่วมมาซ้อนทับกับแผนพัฒนา เพื่อระบุจุดเสี่ยงและพื้นที่ที่ต้องเร่งแก้ไข

โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่การทำให้แผนระดับพื้นที่เชื่อมโยงกับระบบระบายน้ำของกรุงเทพฯ โดยรวม เพื่อให้การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานแต่ละจุดสนับสนุนกัน และลดข้อจำกัดที่อาจทำให้การแก้ปัญหาในพื้นที่หนึ่งส่งผลกระทบต่ออีกพื้นที่หนึ่ง

จัดระเบียบสายสื่อสาร เพิ่มแรงดันน้ำ เชื่อมบ้านกับรถไฟฟ้า

นอกเหนือจากการรับมือปัญหาน้ำท่วม แผนรายบล็อกยังครอบคลุมสาธารณูปโภคและการเดินทางในชีวิตประจำวัน โดย กทม. จะประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อจัดการปัญหาสายสื่อสารที่ไม่เป็นระเบียบ ผลักดันแนวทาง Single Last Mile ร่วมกับ กสทช. และผู้ให้บริการ เพื่อจัดระเบียบสายสื่อสารให้ใช้เส้นทางร่วมกันภายในแต่ละบล็อก รวมถึงประสานการประปานครหลวงเพื่อวางแผนเพิ่มแรงดันน้ำให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่

ด้านการเดินทาง สำนักการจราจรและขนส่งจะร่วมออกแบบเส้นทาง จัดระเบียบระบบขนส่งสาธารณะ และเพิ่มความเชื่อมโยงระหว่างที่อยู่อาศัยกับระบบรถไฟฟ้า เพื่อให้ประชาชนเดินทางได้สะดวกขึ้น

ขณะเดียวกัน แผนพัฒนายังให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิต ผ่านการพัฒนาย่านเศรษฐกิจ พื้นที่สีเขียว และลานกีฬา โดยมีสำนักสิ่งแวดล้อมร่วมดูแลการจัดการขยะและองค์ประกอบด้านสิ่งแวดล้อมในแต่ละพื้นที่

เป้าหมายสำคัญอยู่ที่การเปลี่ยนแผนให้เป็นงานจริง

กทม. ตั้งเป้าพัฒนาพื้นที่นำร่อง 50 บล็อก ให้ครอบคลุมทุกเขตภายใน 2 ปี และขยายผลให้ครบ 425 บล็อกภายใน 4 ปี ขณะที่แนวทางดังกล่าวยังต้องอาศัยการประสานงานระหว่างสำนักส่วนกลาง สำนักงานเขต และหน่วยงานสาธารณูปโภค เพื่อให้แผนสามารถนำไปใช้กำหนดโครงการและจัดลำดับความสำคัญของงบประมาณได้จริง

ความท้าทายของผังเมืองรายบล็อกจึงไม่ได้อยู่เพียงการแบ่งพื้นที่หรือจัดทำแผนบนกระดาษ แต่อยู่ที่การแปลงข้อมูลปัญหาในแต่ละย่านให้เป็นโครงการที่ดำเนินการได้ตามกรอบเวลา ตลอดจนการจัดสรรงบประมาณให้สอดคล้องกับความจำเป็นของพื้นที่

หากดำเนินการได้ตามเป้าหมาย แนวทางนี้จะเป็นกรอบให้กรุงเทพมหานครวางแผนโครงสร้างพื้นฐานอย่างเชื่อมโยงมากขึ้น ตั้งแต่ระบบระบายน้ำและสาธารณูปโภค ไปจนถึงการเดินทาง พื้นที่สีเขียว และคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะการแก้ปัญหาน้ำท่วมที่ต้องอาศัยการจัดการทั้งระบบและความร่วมมือจากหลายหน่วยงานอย่างต่อเนื่อง