เปิดงบประกันสังคม 2569 เงินกองทุน 2.85 ล้านล้าน บอร์ดใช้อย่างไร?

กองทุนประกันสังคมมีเงินเท่าไร?

ข้อมูลจากสำนักงานประกันสังคมเกี่ยวกับสถานะการลงทุน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2568 ซึ่งเผยแพร่ในเดือนมกราคม 2569 ระบุว่า กองทุนประกันสังคมมีเงินลงทุนสะสมรวม 2,859,400 ล้านบาท หรือประมาณ 2.86 ล้านล้านบาท

เงินลงทุนสะสมดังกล่าวแบ่งเป็นเงินสมทบสะสมสุทธิจากฝ่ายนายจ้าง ลูกจ้าง และรัฐบาล จำนวน 1,728,722 ล้านบาท และผลตอบแทนสะสมจากการลงทุน 1,130,678 ล้านบาท

เฉพาะปี 2568 สำนักงานประกันสังคมรายงานผลตอบแทนจากการลงทุนที่รับรู้แล้วกว่า 80,000 ล้านบาท โดยกองทุนจัดสรรการลงทุนในหลักทรัพย์มั่นคงสูง 69.01% และหลักทรัพย์เสี่ยง 30.99% เพื่อบริหารเงินรองรับการจ่ายสิทธิประโยชน์ในระยะยาว

ส่วนกองทุนเงินทดแทนมีเงินลงทุนสะสมอีก 88,136 ล้านบาท ซึ่งเป็นกองทุนแยกต่างหาก ไม่ควรนำมารวมเป็นตัวเลขเงินลงทุนสะสมเฉพาะกองทุนประกันสังคม

เงินกองทุนกับงบบริหารประกันสังคมต่างกันอย่างไร?

การพิจารณาเงินประกันสังคมต้องแยกข้อมูลออกเป็น 3 ส่วน เนื่องจากแต่ละส่วนมีวัตถุประสงค์และวิธีบริหารแตกต่างกัน

ส่วนแรก คือ เงินลงทุนสะสมของกองทุนประกันสังคม เป็นเงินทุนที่สะสมจากเงินสมทบและผลตอบแทนจากการลงทุน เพื่อรองรับภาระสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ส่วนที่สอง คือ รายรับและรายจ่ายประจำปีของกองทุน โดยรายรับหลักมาจากเงินสมทบของลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐบาล ส่วนรายจ่ายประกอบด้วยเงินสิทธิประโยชน์ที่จ่ายให้ผู้ประกันตนตามเงื่อนไขของกฎหมาย

ส่วนที่สาม คือ งบบริหารสำนักงานประกันสังคม ซึ่งใช้สนับสนุนการดำเนินงานของหน่วยงาน เช่น ค่าใช้จ่ายด้านบุคลากร ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ การให้บริการประชาชน และโครงการบริหารจัดการต่าง ๆ ตามรายการที่ได้รับอนุมัติ

ข้อมูลที่สำนักงานประกันสังคมชี้แจงเมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 ระบุว่า เงินสมทบจากทั้งสามฝ่ายมีมูลค่าประมาณ 220,000 ล้านบาทต่อปี ขณะที่การจ่ายสิทธิประโยชน์ทั้ง 7 กรณีมีมูลค่าประมาณ 135,000 ล้านบาทต่อปี

ตัวเลขสองส่วนนี้เป็นข้อมูลประมาณการตามคำชี้แจงในช่วงเวลาดังกล่าว ไม่ใช่ยอดปิดบัญชีรายรับและรายจ่ายจริงประจำปี 2569

งบบริหารประกันสังคม 3% คืออะไร?

ตามพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 มาตรา 24 กำหนดกรอบการจัดสรรเงินกองทุนเพื่อใช้เป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารงานของสำนักงานประกันสังคม โดยมีเพดานไม่เกิน 10% ของเงินสมทบประจำปี

แต่ในการชี้แจงเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2568 นางมารศรี ใจรังษี เลขาธิการสำนักงานประกันสังคมในขณะนั้น ระบุว่า สำนักงานได้รับการจัดสรรค่าใช้จ่ายด้านการบริหารไม่เกิน 3% ต่อปี

ตัวเลขทั้งสองส่วนมีความหมายแตกต่างกัน โดย 10% เป็นเพดานที่กฎหมายกำหนด ไม่ได้หมายความว่าสำนักงานประกันสังคมใช้เงินบริหารถึงระดับดังกล่าวทุกปี ส่วน 3% ที่สำนักงานเคยชี้แจงเป็นสัดส่วนการจัดสรรงบประมาณ ไม่ใช่หลักฐานยืนยันยอดเบิกจ่ายจริงของทุกโครงการ

ดังนั้น ข้อเสนอใหม่ของทีมประกันสังคมก้าวหน้าที่ต้องการกำหนดงบบริหารไม่เกิน 3% ของรายรับ ต้องพิจารณาทั้งฐานรายรับที่ใช้คำนวณและหลักเกณฑ์การจัดสรร เนื่องจากคำว่า “รายรับ” ในข้อเสนอ กับ “เงินสมทบประจำปี” ตามคำชี้แจงของสำนักงานประกันสังคม อาจมีขอบเขตไม่ตรงกัน

ใครมีอำนาจอนุมัติงบประกันสังคม?

คณะกรรมการประกันสังคมมีบทบาทในการพิจารณาอนุมัติการจัดสรรงบประมาณบริหารสำนักงาน โดยการดำเนินงานต้องเป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ และขั้นตอนการกลั่นกรองที่กำหนดไว้

สำนักงานประกันสังคมเคยชี้แจงกระบวนการจัดทำงบประมาณประจำปีว่า ต้องสอดคล้องกับแผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี และผ่านการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนเข้าสู่การอนุมัติของคณะกรรมการประกันสังคม

กระบวนการเริ่มจากสำนักงานประกันสังคมจัดทำคำของบประมาณตามแผนงานและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ก่อนเสนอคณะทำงานและคณะอนุกรรมการกลั่นกรองงบประมาณพิจารณารายละเอียด จากนั้นจึงเสนอคณะกรรมการประกันสังคมพิจารณาอนุมัติ และออกประกาศจัดสรรเงินกองทุนเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายบริหารสำนักงาน

สำหรับโครงการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ต้องผ่านการพิจารณาเฉพาะด้านเพิ่มเติม ส่วนการจัดซื้อจัดจ้างหลังได้รับอนุมัติงบประมาณ สำนักงานประกันสังคมระบุว่าต้องดำเนินการตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ซึ่งเป็นกระบวนการแยกจากการอนุมัติวงเงินงบประมาณ

เปิดข้อเสนอประกันสังคมก้าวหน้า ลดงบบริหารปีละ 1,000 ล้านบาท

ทีมประกันสังคมก้าวหน้าเผยแพร่นโยบายปฏิรูปประกันสังคม 77 ข้อ โดยกำหนดเป้าหมายดำเนินการภายใน 2 ปี ครอบคลุมการปรับปรุงสวัสดิการ การบริหารงบประมาณ และการเปิดเผยข้อมูลการดำเนินงานของกองทุน

ในส่วนของงบประมาณ ทีมประกันสังคมก้าวหน้าเสนอให้กำหนดงบบริหารสำนักงานไม่เกิน 3% ของรายรับ ภายใน 7 วัน พร้อมตั้งเป้าลดค่าบริหารจัดการปีละ 1,000 ล้านบาท ให้เหลือ 3,000 ล้านบาท ภายใน 2 ปี

นอกจากนี้ ยังเสนอปรับกรอบงบด้านเทคโนโลยีสารสนเทศจาก 1,500 ล้านบาท เหลือไม่เกิน 300 ล้านบาท โดยกำหนดกรอบดำเนินการ 7 วัน

อีกส่วนหนึ่งเป็นข้อเสนอด้านความโปร่งใสในการบริหารงบประมาณ ได้แก่ การเปิดเผยคำของบโครงการที่มีวงเงินตั้งแต่ 50 ล้านบาทขึ้นไป และงบอุดหนุน ภายใน 1 ปี รวมถึงการจัดทำงบประมาณฐานศูนย์ เพื่อให้แต่ละโครงการจัดทำคำของบตามแผนงานและความจำเป็นจริง

ขณะเดียวกัน ยังมีข้อเสนอให้เปิดเผยมติและบันทึกการประชุมของคณะกรรมการประกันสังคมและคณะอนุกรรมการภายใน 7 วัน รวมถึงรายงานความคืบหน้าการชำระหนี้เงินสมทบของรัฐบาลในการประชุมทุกครั้ง

อย่างไรก็ตาม วงเงินลดค่าบริหาร 1,000 ล้านบาทต่อปี และกรอบงบไอทีที่เสนอปรับลด ยังเป็นเป้าหมายนโยบายของทีมประกันสังคมก้าวหน้า ไม่ใช่ผลการลดค่าใช้จ่ายที่ดำเนินการเสร็จแล้ว

ส่วนข้อเสนอเรื่องงบบริหาร 3% ยังต้องพิจารณารายละเอียดว่าเป็นการปรับหลักเกณฑ์การจัดสรร การกำหนดกรอบงบประมาณ หรือการปรับลดวงเงินค่าใช้จ่ายจริง เนื่องจากสำนักงานประกันสังคมเคยระบุว่าการจัดสรรงบบริหารที่ผ่านมาอยู่ในระดับไม่เกิน 3% เช่นกัน

ผลเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม 2569 ล่าสุดเป็นอย่างไร?

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นภายหลังการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2569

ข้อมูลการนับคะแนนที่รายงานเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม เวลา 10.30 น. ระบุว่า นับคะแนนแล้ว 4,552 หน่วย จากทั้งหมด 5,233 หน่วย หรือ 86.99% โดยผู้สมัครจากทีมประกันสังคมก้าวหน้ามีคะแนนนำทั้ง 7 หมายเลขในฝ่ายนายจ้างและฝ่ายผู้ประกันตน

อย่างไรก็ตาม ผลคะแนนดังกล่าวยังไม่เป็นทางการ โดยต้องรอการประกาศรับรองผลจากสำนักงานประกันสังคม ซึ่งมีรายงานว่าคาดว่าจะดำเนินการภายใน 30 วัน

ด้านนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน แสดงความยินดีกับผู้ได้รับคะแนนสนับสนุน พร้อมยืนยันว่ากระทรวงแรงงานพร้อมทำงานร่วมกับทุกฝ่าย โดยยึดหลักไตรภาคีและไม่แทรกแซงการทำงาน เพื่อพัฒนาระบบประกันสังคมให้เกิดประโยชน์ต่อผู้ประกันตน

ทั้งนี้ ข้อเสนอต่าง ๆ ของทีมประกันสังคมก้าวหน้ายังต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาตามอำนาจหน้าที่และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

บอร์ดประกันสังคมเปลี่ยนการใช้เงินกองทุนได้แค่ไหน?

อำนาจของคณะกรรมการประกันสังคมเกี่ยวข้องกับการพิจารณาและอนุมัติงบประมาณบริหารสำนักงาน รวมถึงการกำกับดูแลการดำเนินงานตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด

หากมีข้อเสนอปรับลดงบประมาณหรือเปลี่ยนแปลงการจัดสรรเงิน จำเป็นต้องผ่านกระบวนการพิจารณาตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยไม่ได้หมายความว่าการเปลี่ยนผู้แทนในคณะกรรมการจะทำให้โครงการหรือวงเงินงบประมาณที่เคยอนุมัติเปลี่ยนแปลงโดยอัตโนมัติ

สำหรับประเด็นงบประมาณที่สามารถติดตามผ่านการทำงานของคณะกรรมการ ได้แก่ รายละเอียดคำของบประมาณประจำปี การอนุมัติโครงการใหม่ การปรับกรอบค่าใช้จ่าย และการเปิดเผยผลการใช้จ่ายเงินกองทุน

นอกจากนี้ ข้อเสนอที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงกฎหมายหรือหลักเกณฑ์ซึ่งอยู่ในอำนาจของหน่วยงานอื่น ยังต้องดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนด ไม่สามารถใช้มติของคณะกรรมการประกันสังคมเพียงอย่างเดียวเพื่อแก้ไขข้อกฎหมายได้

งบประกันสังคม 2569 ยังต้องตรวจสอบตัวเลขใดเพิ่มเติม?

สำหรับงบบริหารสำนักงานประกันสังคมปี 2569 ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันยอดงบประมาณที่อนุมัติทั้งหมดและยอดเบิกจ่ายจริง ณ เดือนตุลาคม 2569

เอกสารสำคัญที่จำเป็นต่อการตรวจสอบประกอบด้วย ประกาศจัดสรรเงินกองทุนเพื่อบริหารสำนักงานประจำปี รายละเอียดงบประมาณแต่ละหมวด รายงานผลเบิกจ่าย มติที่ประชุมคณะกรรมการประกันสังคม และข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างโครงการสำคัญ

การตรวจสอบเอกสารเหล่านี้จะช่วยให้เปรียบเทียบได้ว่า ข้อเสนอปรับลดงบบริหารปีละ 1,000 ล้านบาท มีรายการค่าใช้จ่ายใดเกี่ยวข้อง และแตกต่างจากการจัดสรรงบประมาณในปัจจุบันมากน้อยเพียงใด

สำหรับผู้ประกันตน ประเด็นที่ต้องติดตามหลังการรับรองผลเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม คือ แนวทางการบริหารเงินกองทุน การจัดสรรงบบริหารประจำปี และการดำเนินนโยบายที่ผู้สมัครเสนอไว้ โดยมีสำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน และคณะกรรมการประกันสังคมเป็นหน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้อง