เปิดเส้นแบ่งทางกฎหมาย รักหรือบังคับ? เมื่อลูกพาเข้าศูนย์ดูแล โดยไร้ “เสียงยินยอม”

ลูก “ตัดสินใจแทนเราไม่ได้ทุกเรื่อง” ถ้าแม่ยังมีสติ ตัดสินใจเองได้

จากเรื่องดังกล่าวสะท้อนว่า ลูกเราโตแล้ว มีลูก มีครอบครัวแล้ว…ก็ไม่ได้แปลว่าลูกจะ “ตัดสินใจแทนเราได้ทุกเรื่อง” ถ้าแม่ยังมีสติ ตัดสินใจเองได้ เพราะในทางกฎหมาย บุคคลทุกคนย่อมมีสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกายเป็นของตนเอง การที่ลูกหรือญาติพาผู้สูงอายุไปฝากไว้ในสถานดูแล โดยที่เจ้าตัวยังมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์และไม่ได้ยินยอมด้วยหรืออ้างว่าป่วยจิตเวชนั้น ถือเป็นการละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานและอาจเข้าข่ายกระทำผิดกฎหมายในข้อหากักขังหน่วงเหนี่ยวหรือข่มขืนใจผู้อื่นให้จำยอม

และการพาเข้าเนอร์สซิ่งโฮมโดยแม่ไม่ยินยอม เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ “เรื่องในครอบครัว”  ทั้งหมดมีขั้นตอนตามกฎหมาย ไม่ใช่ญาติจะจัดการกันเองได้ตามใจ และที่สำคัญ เนอร์สซิ่งโฮมมีไว้ดูแล ไม่ใช่สถานที่ฝากใครไว้แล้วจะกักตัวได้อัตโนมัติ

ซึ่งเรื่องนี้มีกรอบกฎหมายควบคุมไว้อย่างชัดเจน คลังสารสนเทศรัฐสภา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ได้ให้ข้อมูลอ้างอิงที่มาจาก  

• ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 310  
• พระราชบัญญัติสุขภาพจิต พ.ศ. 2551 มาตรา 21–23  
• พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 มาตรา 11  
• พระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559

1. เป็นลูก ไม่ได้มีสิทธิตัดสินใจแทนทุกเรื่อง

ถ้าแม่อยู่ยังมีสติสัมปชัญญะและตัดสินใจเองได้ ต้องเคารพสิทธิและความสมัครใจของแม่

2. บังคับพาไป หรือกักไว้ อาจมีความผิด

ถ้าพาไปโดยไม่ยินยอม หรือไม่ให้กลับ อาจเข้าข่ายหน่วงเหนี่ยวหรือกักขัง ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 310

3. แค่ญาติระบุว่าป่วยจิตเวช ยังไม่พอ

ต้องเข้าสู่กระบวนการประเมินตามกฎหมาย ตามพระราชบัญญัติสุขภาพจิต และให้เจ้าหน้าที่หรือแพทย์ดำเนินการ

4. การเข้าเนอร์สซิ่งโฮม ไม่ได้แปลว่ายินยอมให้กักตัว

สถานดูแลผู้สูงอายุมีหน้าที่ดูแลและฟื้นฟู ไม่มีอำนาจกักตัวเพียงเพราะญาติ ทำสัญญาฝากดูแล

5. ผู้สูงอายุมิสิทธิได้รับความคุ้มครอง

หากถูกทารุณกรรม ถูกแสวงหาประโยชน์ หรือถูกทอดทิ้ง กฎหมายคุ้มครองผู้สูงอายุไว้

สุดท้ายแล้ว บางทีแม้จะเป็นลูก แต่ไม่มีสิทธิตัดสินใจแทนในวันที่ท่านยังคงมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ การบังคับหรือกักตัวไว้ในเนอร์สซิ่งโฮมโดยเจ้าตัวไม่ยินยอม ไม่ใช่เรื่องภายในครอบครัวที่จะจัดการอย่างไรก็ได้ สถานดูแลผู้สูงอายุมีหน้าที่เพื่อการฟื้นฟู ไม่ใช่สถานที่กักขัง และข้ออ้างเรื่องความเจ็บป่วยต้องผ่านกระบวนการทางการแพทย์อย่างถูกต้อง การดูแลที่แท้จริง ต้องเริ่มต้นจากการเคารพในสิทธิและหัวใจของผู้สูงอายุเป็นสำคัญ