แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 เกี่ยวอะไรกับชีวิตคนไทย?

5 เสาหลัก แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14

กรอบของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 วางทิศทางการพัฒนาประเทศไว้ 5 ด้าน ประกอบด้วย การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ การปฏิรูปภาครัฐ การยกระดับทุนมนุษย์ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการลงทุนด้านวิจัย เทคโนโลยีและนวัตกรรม

หากนำทั้ง 5 ด้านมาเชื่อมกับชีวิตประจำวัน จะเกี่ยวข้องกับประชาชนในหลายเรื่อง โดยเฉพาะงาน รายได้ การศึกษา สวัสดิการ และบริการจากภาครัฐ

1. งานและรายได้ ต้องเดินให้ทันเศรษฐกิจยุคใหม่

ด้านเศรษฐกิจ แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 ให้ความสำคัญกับการเพิ่มผลิตภาพและความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยมีเทคโนโลยีเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนภาคการผลิตและบริการ

ตลาดแรงงานจึงมีแนวโน้มต้องการทักษะที่เปลี่ยนไปตามรูปแบบธุรกิจ เครื่องจักร ระบบอัตโนมัติ และ AI จะเข้ามารับงานบางประเภทมากขึ้น ขณะเดียวกันจะเกิดตำแหน่งงานและธุรกิจใหม่ที่ต้องการคนซึ่งสามารถทำงานร่วมกับเทคโนโลยีได้

สิ่งที่เกี่ยวข้องกับแรงงานโดยตรงคือโอกาสในการเพิ่มทักษะหรือเรียนรู้ทักษะใหม่ เพื่อให้สามารถทำงานในอุตสาหกรรมที่กำลังเติบโต และมีโอกาสได้รับค่าตอบแทนที่สูงขึ้น

2. การศึกษา ต้องรองรับการเรียนรู้ตลอดชีวิต

อีกด้านที่ได้รับความสำคัญคือการพัฒนาคน โดยเฉพาะการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการพัฒนาทักษะที่สามารถนำไปใช้ในการทำงานจริง

แนวทางดังกล่าวทำให้การเรียนรู้ไม่ได้หยุดอยู่หลังจบมหาวิทยาลัย เพราะคนวัยทำงานสามารถกลับมาเรียนหรือฝึกทักษะเพิ่มเติมได้ตามการเปลี่ยนแปลงของอาชีพและตลาดแรงงาน

รูปแบบการศึกษาจึงมีแนวโน้มเชื่อมโยงกับการทำงานมากขึ้น ทั้งหลักสูตรระยะสั้น การฝึกทักษะเฉพาะด้าน และการเพิ่มทักษะใหม่สำหรับผู้ที่ทำงานอยู่แล้ว โดยการเข้าถึงหลักสูตรและความสอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานจะเป็นส่วนสำคัญของการดำเนินงานในระยะต่อไป

3. สังคมสูงวัยกับระบบสวัสดิการระยะยาว

ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมสูงวัย ขณะที่จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงต่อเนื่อง การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรเกี่ยวข้องทั้งกับจำนวนแรงงาน รายได้หลังเกษียณ ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และภาระงบประมาณของภาครัฐ

เมื่อจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น แต่ประชากรวัยทำงานมีสัดส่วนลดลง ระบบสวัสดิการและการคุ้มครองทางสังคมต้องรองรับประชาชนในระยะยาวมากขึ้น

ร่างแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 จึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาคนควบคู่กับระบบคุ้มครองทางสังคม เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของประชากร รวมถึงสร้างความมั่นคงในการดำรงชีวิตให้กับประชาชนแต่ละช่วงวัย

4. ภาครัฐดิจิทัล ลดขั้นตอนบริการประชาชน

การปฏิรูปภาครัฐเป็นอีกหนึ่งเสาหลัก โดยมีเป้าหมายลดขั้นตอนและงานที่ซ้ำซ้อน พร้อมนำเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ

ในชีวิตประจำวัน ประชาชนจะเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ตั้งแต่การยื่นเอกสาร การขอใบอนุญาต การตรวจสอบสิทธิ ไปจนถึงการขอรับสวัสดิการจากรัฐ

หากหน่วยงานสามารถเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างกันได้มากขึ้น ประชาชนจะลดการยื่นข้อมูลหรือเอกสารชุดเดิมซ้ำในหลายหน่วยงาน รวมถึงสามารถใช้บริการภาครัฐผ่านระบบออนไลน์ได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาบริการดิจิทัลยังต้องรองรับประชาชนที่มีข้อจำกัดด้านการใช้งานเทคโนโลยี โดยเฉพาะผู้สูงอายุและประชาชนในพื้นที่ที่การเข้าถึงระบบดิจิทัลยังไม่ทั่วถึง

5. AI และเทคโนโลยีจะเข้ามาอยู่ในหลายอาชีพ

การวิจัย เทคโนโลยีและนวัตกรรม เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่แผนวางไว้สำหรับเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทย

AI ระบบอัตโนมัติ และเทคโนโลยีดิจิทัลมีบทบาทเพิ่มขึ้นในหลายสาขา ตั้งแต่ภาคอุตสาหกรรม เกษตร การแพทย์ การศึกษา การค้า ไปจนถึงการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ

สำหรับประชาชน เทคโนโลยีสามารถเปิดทางสู่อาชีพและรูปแบบธุรกิจใหม่ ขณะที่แรงงานบางส่วนจำเป็นต้องปรับทักษะให้เหมาะกับรูปแบบการทำงานที่เปลี่ยนไป

การลงทุนด้านเทคโนโลยีจึงต้องเดินควบคู่กับการพัฒนาทักษะประชาชนและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล เพื่อให้คนในพื้นที่และกลุ่มอาชีพต่าง ๆ สามารถเข้าถึงโอกาสจากเทคโนโลยีได้

จากแผน 5 ปี สู่ชีวิตคนไทย

แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 จะเป็นกรอบพัฒนาประเทศตั้งแต่ปี 2571-2575 ส่วนผลที่ประชาชนจะได้รับจะเกิดผ่านการนำกรอบดังกล่าวไปจัดทำนโยบาย งบประมาณ กฎหมาย และโครงการของรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ช่วงก่อนเริ่มใช้แผนในปี 2571 จึงเป็นระยะของการจัดทำรายละเอียดและเชื่อมเป้าหมายของแผนเข้าสู่การปฏิบัติ โดยเฉพาะมาตรการด้านการพัฒนาทักษะแรงงาน การศึกษา ระบบสวัสดิการ บริการภาครัฐ และการลงทุนด้านเทคโนโลยี

หากดำเนินการได้ตามกรอบที่วางไว้ การเปลี่ยนแปลงที่ประชาชนจะสัมผัสได้จะอยู่ในเรื่องใกล้ตัว ตั้งแต่โอกาสในการทำงานและสร้างรายได้ การเรียนรู้ทักษะใหม่ การเข้าถึงสวัสดิการ ไปจนถึงบริการภาครัฐที่รวดเร็วและเชื่อมโยงกันมากขึ้น ตลอดช่วง 5 ปีของแผน