Cell Broadcast ทำงานอย่างไร? เปิดขั้นตอนแจ้งเตือน หลังดราม่าน้ำท่วม กทม.เตือนล่าช้า

จากพบภัยถึงข้อความเข้ามือถือ ต้องผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง?

การส่ง Cell Broadcast เริ่มจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจพบหรือได้รับข้อมูลสถานการณ์ เช่น ฝนตกหนัก ระดับน้ำเพิ่มสูง น้ำหลาก หรือเหตุฉุกเฉินอื่น

จากนั้นต้องประเมินความรุนแรงและพื้นที่เสี่ยง หากเห็นว่าจำเป็นต้องแจ้งประชาชน จะมีการกำหนดพื้นที่เป้าหมาย จัดทำข้อความและคำแนะนำ ตรวจสอบความถูกต้อง ก่อนผู้มีอำนาจอนุมัติให้ส่ง

เมื่อข้อความพร้อมแล้ว คำสั่งจะถูกส่งจากระบบ CBE ไปยัง CBC ของผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือ ก่อนส่งต่อไปยังสถานีฐานและกระจายข้อความถึงโทรศัพท์ในพื้นที่เป้าหมาย

หากต้องตรวจสอบกรณีแจ้งเตือนล่าช้า จึงต้องดูเวลาของแต่ละขั้นตอนแยกออกจากกัน ตั้งแต่หน่วยงานรับทราบสถานการณ์ ไปจนถึงเวลาที่โทรศัพท์ได้รับข้อความ

ปภ.เห็นเรดาร์ฝน แต่ต้องใช้ข้อมูลจากพื้นที่

นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งกำกับดูแลกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ให้สัมภาษณ์ในรายการ “กรรมกรข่าวคุยนอกจอ” ถึงการทำงานในช่วงสถานการณ์น้ำท่วมว่า ศูนย์ของ ปภ.มีการติดตามเรดาร์และกลุ่มเมฆฝน แต่ข้อมูลรายละเอียดในพื้นที่ยังต้องอาศัยการประสานจากหน่วยงานท้องถิ่น

ปภ.จะประสานไปยังพื้นที่ผ่านกลไกที่เกี่ยวข้อง เพื่อสอบถามว่าต้องการให้ส่ง Cell Broadcast หรือไม่ หากต้องการส่ง พื้นที่จะต้องแจ้งรายละเอียดกลับมาว่าต้องการเตือนพื้นที่ใด เช่น ตำบลใด รวมถึงรายละเอียดข้อความที่จะใช้แจ้งประชาชน

นายเจเศรษฐ์ระบุถึงข้อจำกัดในช่วงกลางคืนว่า หากช่วงเวลาประมาณ 02.00-04.00 น. ศูนย์ไม่สามารถติดต่อผู้เกี่ยวข้องในพื้นที่ต่างจังหวัดได้ การประเมินจากส่วนกลางมีข้อจำกัด แม้จะเห็นจากข้อมูลว่าฝนตกหนัก แต่ไม่สามารถทราบรายละเอียดของแต่ละพื้นที่ได้ทั้งหมด เช่น ความสามารถในการรองรับปริมาณน้ำ

พื้นที่ยืนยัน ปภ.ส่ง Cell Broadcast ได้ทันที

รมช.มหาดไทยระบุว่า ได้กำชับผู้ว่าราชการจังหวัดทั่วประเทศให้ความสำคัญกับ Cell Broadcast โดยในทางปฏิบัติให้ท้องถิ่นประเมินและยืนยันความต้องการแจ้งเตือน

หากผู้ว่าราชการจังหวัด นายอำเภอ หรือพื้นที่แจ้งกลับมาว่าต้องการใช้ Cell Broadcast พร้อมระบุพื้นที่และข้อความ ปภ.จะดำเนินการส่งคำเตือนทันที

ขั้นตอนนี้ทำให้ช่วงเวลาก่อนคำสั่งเข้าสู่ระบบ CBE มีความสำคัญ เพราะต้องอาศัยการประเมินสถานการณ์และการประสานข้อมูลระหว่างพื้นที่กับส่วนกลาง

หากพื้นที่ยืนยันช้า แม้ระบบกระจายข้อความจะทำงานได้ภายในเวลาอันรวดเร็ว ประชาชนก็อาจได้รับคำเตือนหลังสถานการณ์เริ่มส่งผลกระทบแล้ว

เกิดอะไรขึ้นกับ Cell Broadcast น้ำท่วม กทม.?

นายเจเศรษฐ์เปิดเผยถึงเหตุการณ์ในกรุงเทพมหานครว่า ช่วงเวลาประมาณ 09.00 น. ของวันเสาร์ที่ 26 กันยายน ศูนย์ของ ปภ.ได้ติดต่อ กทม. เพื่อสอบถามเรื่องการใช้ Cell Broadcast และเสนอให้ใช้ช่องทางนี้แจ้งข้อมูลประชาชน

กทม.แจ้งขอเวลายืนยัน ก่อนส่งรายละเอียดกลับมาทั้งเนื้อหาข้อความและพื้นที่ครอบคลุม หลังจากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนการแจ้งเตือน

ส่วนวันศุกร์ที่ 25 กันยายน รมช.มหาดไทยระบุว่า กทม.ไม่ได้ติดต่อมายัง ปภ.เพื่อขอให้ส่ง Cell Broadcast พร้อมให้ข้อมูลว่า กทม.มีช่องทางการสื่อสารและระบบบริหารบัญชาการของตัวเอง

รายละเอียดส่วนนี้เป็นอีกจุดที่ต้องตรวจสอบตามลำดับเวลา โดยเฉพาะช่วงที่สถานการณ์ฝนและระดับน้ำเริ่มมีผลกระทบ เทียบกับเวลาที่มีการประสานขอใช้ Cell Broadcast

กทม.ต่างจากจังหวัดอื่นอย่างไร?

กรุงเทพมหานครมีสถานะเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ โครงสร้างการบริหารจัดการจึงแตกต่างจากจังหวัดทั่วไป

จังหวัดต่าง ๆ มีผู้ว่าราชการจังหวัดและกลไกของกระทรวงมหาดไทยเชื่อมโยงกับ ปภ.โดยตรง ส่วน กทม.มีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครและระบบบริหารจัดการภัยของตัวเอง

รมช.มหาดไทยยอมรับว่า การซ้อมภัยพิบัติที่ผ่านมา ปภ.มีการซ้อมร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดทั่วประเทศ แต่ไม่ได้ดึง กทม.เข้ามาอยู่ในกระบวนการเดียวกันอย่างเต็มรูปแบบ

ความแตกต่างของโครงสร้างทำให้การประสานงานช่วงแรกมีปัญหาได้ โดยนายเจเศรษฐ์ระบุว่าไม่ต้องการมองว่าใครถูกหรือผิด แต่เห็นว่าต้องนำ กทม.เข้ามาร่วมบูรณาการกับ ปภ.และกระทรวงมหาดไทย รวมถึงซ้อมเผชิญเหตุร่วมกัน

เป้าหมายคือให้แต่ละหน่วยงานรู้ช่องทางประสานงานและขั้นตอนปฏิบัติเมื่อเกิดสถานการณ์จริง โดยเฉพาะเหตุที่ต้องตัดสินใจภายในเวลาอันสั้น

แจ้งเตือนช้าต้องตรวจสอบตรงไหน?

กรณีประชาชนได้รับ Cell Broadcast หลังน้ำเริ่มท่วม การตรวจสอบต้องนำเวลาของแต่ละขั้นตอนมาเรียงต่อกัน

เริ่มจากสถานการณ์เข้าสู่ระดับเสี่ยงเมื่อใด หน่วยงานในพื้นที่รับทราบเมื่อใด มีการประเมินและร้องขอ Cell Broadcast เวลาใด ข้อความถูกจัดทำและอนุมัติเมื่อใด ปภ.ส่งคำสั่งเข้าสู่ CBE เวลาใด และผู้ให้บริการได้รับคำสั่งเวลาใด

ขั้นตอนสุดท้ายคือเวลาที่ CBC ส่งข้อความไปยังสถานีฐาน และเวลาที่โทรศัพท์ของประชาชนได้รับการแจ้งเตือน

หากคำสั่งเข้าสู่ระบบช้า ต้องตรวจสอบกระบวนการก่อนส่งคำสั่ง แต่หากคำสั่งถูกส่งตั้งแต่เนิ่น ๆ และประชาชนได้รับข้อความช้า ต้องตรวจสอบการทำงานในส่วนของระบบและโครงข่ายเพิ่มเติม

ข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบได้ เช่น Audit Log ของ CBE เวลาที่พื้นที่ร้องขอ เวลาที่อนุมัติข้อความ เวลาที่ CBC ของแต่ละเครือข่ายได้รับคำสั่ง และเวลาที่เริ่มกระจายข้อความผ่านสถานีฐาน

หลังดราม่า Cell Broadcast ต้องแก้อะไร?

เหตุการณ์น้ำท่วมกรุงเทพฯ ครั้งนี้ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องกลับมาทบทวนขั้นตอนการประสานงาน โดยเฉพาะระหว่าง กทม. ปภ. และกระทรวงมหาดไทย

ประเด็นที่ต้องกำหนดให้ชัดคือ เกณฑ์การออก Cell Broadcast เมื่อเกิดฝนตกหนักหรือน้ำท่วมฉับพลัน ผู้มีอำนาจอนุมัติ การปฏิบัติกรณีติดต่อพื้นที่ไม่ได้ และระยะเวลาที่กำหนดไว้สำหรับแต่ละขั้นตอน

อีกส่วนคือการซ้อมร่วมกันระหว่างหน่วยงาน เพื่อให้เจ้าหน้าที่รู้ว่าเมื่อเกิดเหตุจริงต้องแจ้งใคร ใช้ข้อมูลใดในการตัดสินใจ และสามารถออกคำเตือนได้เร็วแค่ไหน

Cell Broadcast สามารถนำข้อความไปถึงโทรศัพท์จำนวนมากได้ในเวลาอันรวดเร็ว แต่ความเร็วของการแจ้งเตือนภัยต้องนับตั้งแต่เริ่มพบความเสี่ยงจนถึงประชาชนได้รับข้อมูล

กรณีน้ำท่วม กทม. วันที่ 25-26 กันยายน จึงต้องนำข้อมูลเวลาของแต่ละหน่วยงานมาตรวจสอบให้ครบ เพื่อหาว่ากระบวนการส่วนใดใช้เวลานาน และนำข้อมูลดังกล่าวไปปรับระบบก่อนเกิดสถานการณ์ครั้งต่อไป