ไทยรีเซ็ตเกม Data Center จากดึงเงินลงทุน สู่คัดโครงการที่ประเทศคุ้ม

ทำไมต้องปรับเกณฑ์? Data Center ใช้เงินสูง แต่จ้างตรงไม่มาก

ประเด็นนี้มีเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์รองรับ โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เคยประเมินว่า โครงสร้างเงินลงทุน Data Center ทั่วไปประมาณ 40% เป็นการก่อสร้าง ขณะที่อีกประมาณ 60% เป็นเครื่องจักรและอุปกรณ์ ซึ่งอุปกรณ์เทคโนโลยีขั้นสูงจำนวนมากต้องนำเข้าจากต่างประเทศ

การจ้างงานโดยตรงหลังเปิดดำเนินการก็ไม่ได้มีจำนวนมากเมื่อเทียบกับโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ธปท.ระบุว่า Data Center โดยทั่วไปใช้บุคลากรฝ่ายปฏิบัติการและบำรุงรักษาประมาณ 30-40 คน แม้ประมาณ 90% เป็นแรงงานในประเทศ และมีรายได้เฉลี่ยค่อนข้างสูงประมาณ 80,000 บาทต่อเดือน

ดังนั้น ผลตอบแทนสำคัญของ Data Center ต่อประเทศไทยจึงอยู่ที่ “ผลต่อเนื่อง” มากกว่าจำนวนคนที่ทำงานอยู่ภายในอาคารโดยตรง

หากสามารถเชื่อม Data Center เข้ากับบริษัท Cloud ผู้พัฒนา AI ผู้ผลิตซอฟต์แวร์ FinTech E-commerce มหาวิทยาลัย Startup และผู้ผลิตอุปกรณ์ในประเทศได้สำเร็จ โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้จะช่วยสร้างระบบนิเวศดิจิทัลขนาดใหญ่ตามมา

ธปท.ยังชี้ถึงประโยชน์อีกด้าน คือการมี Data Center ภายในประเทศช่วยลดการพึ่งพาบริการดิจิทัลจากต่างประเทศ ทำให้ค่าใช้จ่ายบางส่วนที่เดิมต้องจ่ายออกนอกประเทศสามารถหมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจไทยมากขึ้น

โจทย์ใหญ่คือ “ไฟฟ้า” เมื่อ Data Center ต้องเปิดตลอด 24 ชั่วโมง

อีกด้านที่รัฐบาลต้องเตรียมพร้อมคือพลังงาน เพราะ Data Center เป็นกิจการที่ต้องใช้ไฟฟ้าต่อเนื่องและให้ความสำคัญสูงกับเสถียรภาพของระบบ

โดยเฉพาะ EEC ซึ่งเป็นพื้นที่ที่การลงทุนกระจุกตัวอยู่มาก ทำให้กระทรวงพลังงานและการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ต้องเร่งเพิ่มขีดความสามารถของระบบส่งไฟฟ้า

กฟผ.ระบุว่า ความต้องการเชื่อมต่อไฟฟ้าจาก Data Center ในพื้นที่ EEC ที่อยู่ในแผนเร่งด่วนมีรวมประมาณ 1,150 เมกะวัตต์ ประกอบด้วยจุดจ่ายไฟใหม่และการเพิ่มขนาดหม้อแปลงในระยอง พานทอง ปลวกแดง และสัตหีบ

บางส่วนเริ่มดำเนินการแล้ว ขณะที่โครงการที่เหลือทยอยเข้าสู่ระบบในปี 2569-2570 เพื่อเพิ่มความมั่นคงของระบบไฟฟ้าและรองรับการลงทุนใหม่

โจทย์ต่อจากกำลังผลิต คือแหล่งที่มาของไฟฟ้า เนื่องจากบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกจำนวนมากมีเป้าหมายใช้พลังงานสะอาด การมีไฟฟ้าเพียงพอจึงต้องเดินคู่กับการเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนและกลไกซื้อขายไฟฟ้าสะอาด

“น้ำ” อีกทรัพยากรที่ต้องวางแผนพร้อมการลงทุน

นอกจากไฟฟ้า ระบบระบายความร้อนของ Data Center บางประเภทต้องใช้น้ำในปริมาณสูง จึงเป็นอีกตัวแปรที่รัฐบาลนำมาพิจารณา โดยเฉพาะเมื่อโครงการจำนวนมากอยู่ใน EEC ซึ่งต้องแบ่งทรัพยากรน้ำให้กับภาคประชาชน เกษตรกรรม บริการ และอุตสาหกรรมอื่นพร้อมกัน

หนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานที่เข้ามาเสริมความมั่นคงด้านน้ำคือ โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี ซึ่งข้อมูลที่ผู้ใช้ให้มาระบุว่า ครม.เห็นชอบเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2569 ให้กรมชลประทานดำเนินโครงการในช่วงปีงบประมาณ 2570-2576 กรอบวงเงิน 7,200 ล้านบาท

เป้าหมายคือเพิ่มแหล่งกักเก็บน้ำต้นทุนสำหรับจันทบุรี และสนับสนุนความมั่นคงด้านน้ำของ EEC ในระยะยาว รวมถึงรองรับกิจกรรมทางเศรษฐกิจใหม่อย่าง Data Center

รัฐมองกระจาย Data Center ออกจาก EEC

เมื่อคำขอลงทุนจำนวนมากมุ่งเข้าสู่ภาคตะวันออกพร้อมกัน แนวคิด “โซนนิ่ง Data Center” จึงมีความสำคัญมากขึ้น เพื่อไม่ให้ความต้องการไฟฟ้าและน้ำกระจุกอยู่ในพื้นที่เดียว

หนึ่งในพื้นที่ที่ถูกเสนอให้ศึกษาคือ อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง โดยเฉพาะบริเวณพื้นที่เหมืองแม่เมาะของ กฟผ.

เหตุผลสำคัญตามข้อมูลที่ได้รับคือ พื้นที่ดังกล่าวมีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและแหล่งน้ำที่ใช้สำหรับกิจการไฟฟ้าอยู่แล้ว และเหมืองแม่เมาะมีกำหนดสิ้นสุดการทำเหมืองในปี 2580 จึงเกิดแนวคิดเตรียมพื้นที่สำหรับกิจกรรมเศรษฐกิจใหม่ในอนาคต

ปัจจุบันโรงไฟฟ้าแม่เมาะมีกำลังผลิตตามสัญญารวม 1,140 เมกะวัตต์ ประกอบด้วยโรงไฟฟ้าเครื่องที่ 8 และ 11 เครื่องละ 270 เมกะวัตต์ รวม 540 เมกะวัตต์ และโรงไฟฟ้าเครื่องที่ 14 อีก 600 เมกะวัตต์

อย่างไรก็ตาม การนำ Data Center ไปตั้งที่แม่เมาะยังเป็นแนวคิดที่ต้องศึกษาเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นผังเมือง วัตถุประสงค์การใช้พื้นที่ การยอมรับของชุมชน ระบบโทรคมนาคม ตลอดจนการจัดหาไฟฟ้าหมุนเวียนให้ตรงกับข้อกำหนดของนักลงทุน

จึงยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าจะมีการย้าย Data Center จาก EEC ไปแม่เมาะ แต่เป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับกระจายการลงทุนไปยังภูมิภาคอื่น

เป้าหมายปลายทาง ไม่ใช่แค่มีอาคาร Data Center มากที่สุด

แม้ Data Center จะสร้างงานโดยตรงไม่มากเท่ากับอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้น แต่ BOI มองว่าโครงสร้างพื้นฐานดังกล่าวสามารถต่อยอดไปสู่การสร้างงานทักษะสูงและห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ งานบริหารอาคาร ไปจนถึงธุรกิจ E-commerce, FinTech และ AI

อีกประโยชน์คือความเร็วในการเข้าถึงข้อมูล ความมั่นคงทางไซเบอร์ และการเก็บข้อมูลภายในประเทศ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำหรับการยกระดับไทยสู่ Digital Innovation Hub ของอาเซียนตามเป้าหมายของ BOI

ดังนั้น การปรับนโยบายรอบใหม่จึงเป็นการรักษาแรงส่งของเงินลงทุน ควบคู่กับการเพิ่มเงื่อนไขให้ประเทศไทยได้รับประโยชน์มากขึ้น

จากเดิมที่โจทย์คือ “ทำอย่างไรให้นักลงทุนเลือกไทย” กำลังเพิ่มอีกหนึ่งคำถามว่า “เมื่อเลือกไทยแล้ว ประเทศจะได้อะไรกลับมา”

คำตอบจะอยู่ที่ความสามารถในการเปลี่ยนเม็ดเงินลงทุน Data Center ให้กลายเป็นบุคลากร AI ธุรกิจเทคโนโลยีไทย งานทักษะสูง ระบบพลังงานสะอาด และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่ใช้ต่อยอดเศรษฐกิจได้จริง

ไทม์ไลน์ Data Center ไทย