นักวิชาการหนุนภาษีบาป 2% ชู สสส. ลงทุน 1 บาท คืนสังคม 118 บาท

Share on Line Share on Facebook Share on X
นักวิชาการหนุนภาษีบาป 2% ชู สสส. ลงทุน 1 บาท คืนสังคม 118 บาท

นักวิชาการจากหลายสถาบันร่วมสนับสนุนการจัดสรรรายได้จากภาษีสุราและยาสูบ หรือ “ภาษีบาป” เพื่อเป็นทุนพัฒนางานวิจัยและมาตรการสร้างเสริมสุขภาพ ผ่านสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) พร้อมเปิดผลการศึกษาความคุ้มค่าของการลงทุนด้านควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่าเงินลงทุนทุก 1 บาท สามารถสร้างผลประโยชน์ทางสังคมได้ประมาณ 118 บาท และช่วยป้องกันการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้กว่า 95,000 ราย

ข้อมูลผลสำรวจปี 2568 ยังพบว่า การรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษาที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องกว่า 20 ปี มีประชาชนลด ละ หรือเลิกดื่มประมาณ 8.6 ล้านคน ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายครัวเรือนรวม 14,949 ล้านบาท ขณะที่งานวิจัยด้านยาสูบ การพนัน สารเสพติด และความปลอดภัยทางถนน มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการกำหนดนโยบายสาธารณะด้วยข้อมูลทางวิชาการ

นักวิชาการชูภาษีเพื่อสุขภาพ สร้างระบบป้องกันความเสี่ยง

วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ในงานเสวนาโต๊ะกลม “Earmarked Tax กับอนาคตงานวิชาการลดปัจจัยเสี่ยง” รศ.ดร.วิทยา กุลสมบูรณ์ กรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า การจัดสรรภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ หรือ Earmarked Tax เป็นกลไกสำคัญของนโยบายสาธารณะและระบบการคลัง โดยเฉพาะการนำรายได้จากสินค้าที่ก่อผลกระทบต่อสุขภาพกลับมาสนับสนุนการป้องกันและลดความเสี่ยงของประชาชน

ตามหลักการขององค์การอนามัยโลก (WHO) และธนาคารโลก (World Bank) การใช้รายได้จากภาษีสุราและยาสูบเพื่อสนับสนุนงานสร้างเสริมสุขภาพ เป็นแนวทางจัดการต้นทุนทางสังคมที่เกิดจากการบริโภคสินค้าดังกล่าว และช่วยให้ประเทศมีทรัพยากรสำหรับพัฒนามาตรการป้องกันปัญหาสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

รศ.ดร.วิทยา ระบุว่า ความสำเร็จของกลไกนี้ต้องอาศัยงานวิจัยที่มีคุณภาพ เพื่อให้การใช้เงินสนับสนุนเกิดประโยชน์สูงสุด โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศไทยกำลังเผชิญปัจจัยเสี่ยงรูปแบบใหม่ ทั้งการพนันออนไลน์ บุหรี่ไฟฟ้า สารนิโคตินรูปแบบใหม่ ยาเสพติด ตลอดจนอุบัติเหตุจากความเร็วและการเมาแล้วขับ

นอกจากนี้ ยังจำเป็นต้องพัฒนาระบบบริหารจัดการเงินทุนให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้ เพื่อรักษาความเชื่อมั่นต่อกลไกการสนับสนุนงานวิชาการในระยะยาว

สรุปข่าว

นักวิชาการหนุนจัดสรรภาษีบาป 2% ผ่าน สสส. เพื่อสนับสนุนงานวิจัยลดปัจจัยเสี่ยง เปิดผลศึกษาลงทุน 1 บาท สร้างประโยชน์สังคม 118 บาท ป้องกันเสียชีวิตก่อนวัยอันควร 95,295 ราย ขณะที่ผลรณรงค์งดเหล้าปี 2568 มีผู้ลด ละ เลิกดื่ม 8.6 ล้านคน ประหยัดค่าใช้จ่ายครัวเรือน 14,949 ล้านบาท

นักวิชาการจากหลายสถาบันร่วมสนับสนุนการจัดสรรรายได้จากภาษีสุราและยาสูบ หรือ “ภาษีบาป” เพื่อเป็นทุนพัฒนางานวิจัยและมาตรการสร้างเสริมสุขภาพ ผ่านสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) พร้อมเปิดผลการศึกษาความคุ้มค่าของการลงทุนด้านควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่าเงินลงทุนทุก 1 บาท สามารถสร้างผลประโยชน์ทางสังคมได้ประมาณ 118 บาท และช่วยป้องกันการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้กว่า 95,000 ราย

ข้อมูลผลสำรวจปี 2568 ยังพบว่า การรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษาที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องกว่า 20 ปี มีประชาชนลด ละ หรือเลิกดื่มประมาณ 8.6 ล้านคน ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายครัวเรือนรวม 14,949 ล้านบาท ขณะที่งานวิจัยด้านยาสูบ การพนัน สารเสพติด และความปลอดภัยทางถนน มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการกำหนดนโยบายสาธารณะด้วยข้อมูลทางวิชาการ

นักวิชาการชูภาษีเพื่อสุขภาพ สร้างระบบป้องกันความเสี่ยง

วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ในงานเสวนาโต๊ะกลม “Earmarked Tax กับอนาคตงานวิชาการลดปัจจัยเสี่ยง” รศ.ดร.วิทยา กุลสมบูรณ์ กรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า การจัดสรรภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ หรือ Earmarked Tax เป็นกลไกสำคัญของนโยบายสาธารณะและระบบการคลัง โดยเฉพาะการนำรายได้จากสินค้าที่ก่อผลกระทบต่อสุขภาพกลับมาสนับสนุนการป้องกันและลดความเสี่ยงของประชาชน

ตามหลักการขององค์การอนามัยโลก (WHO) และธนาคารโลก (World Bank) การใช้รายได้จากภาษีสุราและยาสูบเพื่อสนับสนุนงานสร้างเสริมสุขภาพ เป็นแนวทางจัดการต้นทุนทางสังคมที่เกิดจากการบริโภคสินค้าดังกล่าว และช่วยให้ประเทศมีทรัพยากรสำหรับพัฒนามาตรการป้องกันปัญหาสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

รศ.ดร.วิทยา ระบุว่า ความสำเร็จของกลไกนี้ต้องอาศัยงานวิจัยที่มีคุณภาพ เพื่อให้การใช้เงินสนับสนุนเกิดประโยชน์สูงสุด โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศไทยกำลังเผชิญปัจจัยเสี่ยงรูปแบบใหม่ ทั้งการพนันออนไลน์ บุหรี่ไฟฟ้า สารนิโคตินรูปแบบใหม่ ยาเสพติด ตลอดจนอุบัติเหตุจากความเร็วและการเมาแล้วขับ

นอกจากนี้ ยังจำเป็นต้องพัฒนาระบบบริหารจัดการเงินทุนให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้ เพื่อรักษาความเชื่อมั่นต่อกลไกการสนับสนุนงานวิชาการในระยะยาว

เปิดผลวิจัย สสส. ลงทุน 1 บาท สร้างประโยชน์ 118 บาท

ศ.ดร.นพ.พลเทพ วิจิตรคุณากร ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวว่า เงินบำรุง 2% จากภาษีสรรพสามิตสุราและยาสูบที่จัดสรรให้ สสส. มีบทบาททั้งด้านการรณรงค์และการพัฒนาระบบข้อมูลทางวิชาการ เพื่อสนับสนุนการออกแบบนโยบายควบคุมปัจจัยเสี่ยงอย่างเป็นระบบ

ผลการศึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับความคุ้มค่าของการลงทุนด้านควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ผ่าน สสส. ระหว่างปี 2545–2564 พบว่า

  • เงินลงทุน 1 บาท สร้างผลประโยชน์ทางสังคมประมาณ 118 บาท
  • ป้องกันการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้ 95,295 ราย
  • ลดการสูญเสียปีสุขภาวะได้ประมาณ 4.7 ล้านปี
  • มาตรการภาษีสรรพสามิตช่วยลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ประมาณ 156 ล้านลิตรต่อปี

สำหรับโครงการงดเหล้าเข้าพรรษา ผลการศึกษาพบว่าสามารถช่วยลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ประมาณ 10% โดยผลสำรวจปี 2568 มีประชาชนลด ละ หรือเลิกดื่มประมาณ 8.6 ล้านคน คิดเป็นเงินที่ครัวเรือนประหยัดได้รวม 14,949 ล้านบาท

ขณะเดียวกัน ผลการประเมินพื้นที่นำร่องที่ขยายเวลาเปิดสถานบริการถึงเวลา 04.00 น. พบว่าคดีเมาแล้วขับเพิ่มขึ้น 117% ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการพิจารณามาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และความปลอดภัยทางถนน

ศ.ดร.นพ.พลเทพ ย้ำว่า การสนับสนุนทุนวิจัยอย่างต่อเนื่องมีความจำเป็นต่อการพัฒนาฐานข้อมูล การติดตามผลนโยบาย และการสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ โดยควรดำเนินการควบคู่กับระบบตรวจสอบที่เป็นอิสระ เพื่อให้ภาครัฐมีหลักฐานทางวิชาการประกอบการตัดสินใจอย่างรอบด้าน

ศูนย์วิจัยยาสูบเปิดสถิติ อัตราสูบบุหรี่ไทยลดลงเหลือ 16.5%

ด้าน ดร.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) กล่าวว่า สสส. มีโครงสร้างการบริหารที่เชื่อมโยงกับภาครัฐ โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานคณะกรรมการกองทุน และมีผู้แทนจากหน่วยงานราชการ 10 แห่ง รวมถึงผู้ทรงคุณวุฒิร่วมกำหนดทิศทางการดำเนินงาน

การสนับสนุนจาก สสส. มีความสำคัญต่อศูนย์วิชาการและภาคประชาสังคม ทั้งการผลิตงานวิจัย การเผยแพร่ความรู้ และการผลักดันมาตรการลดการบริโภคยาสูบ

ข้อมูลที่นำเสนอในเวทีระบุว่า อัตราการสูบบุหรี่ของประชากรไทยลดลงจาก 32% ในปี 2534 เหลือ 16.5% ในปี 2567 หรือปรับลดลงประมาณ 48.5% เมื่อเทียบกับอัตราเริ่มต้น

ดร.นพ.วิชช์ ประเมินว่า หากไม่มีมาตรการควบคุมยาสูบอย่างต่อเนื่อง จำนวนผู้สูบบุหรี่ในปี 2567 อาจสูงถึง 19 ล้านคน เทียบกับจำนวนประมาณ 9.8 ล้านคนตามข้อมูลที่นำเสนอ และจำนวนผู้เสียชีวิตจากยาสูบอาจสูงถึง 140,000 คนต่อปี เทียบกับประมาณ 70,000 คนต่อปีในปัจจุบัน

ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินสถานการณ์สมมติของนักวิชาการ ไม่ใช่จำนวนผู้สูบบุหรี่หรือผู้เสียชีวิตที่เกิดขึ้นจริง

นอกจากนี้ ยังแสดงความกังวลต่อข้อเสนอแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกองทุน 4 แห่ง รวมถึงกฎหมาย สสส. และประเด็นการอนุญาตนำเข้าและจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้า โดยเห็นว่าควรพิจารณาผลกระทบต่อสุขภาพของเด็กและเยาวชนเป็นสำคัญ

นักเศรษฐศาสตร์ชี้ภาษีบาป 2% ใช้งบเพียง 0.1% ของงบแผ่นดิน

รศ.ดร.นวลน้อย ตรีรัตน์ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า หลักการจัดสรรภาษีจากสินค้าที่ก่อผลกระทบต่อสุขภาพตั้งอยู่บนแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ที่กำหนดให้ผู้ก่อผลกระทบมีส่วนรับผิดชอบต่อต้นทุนทางสังคม

รายได้จากภาษีสุราและยาสูบที่จัดสรรให้ สสส. คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 0.1% ของงบประมาณแผ่นดินทั้งหมด แต่สามารถนำไปสนับสนุนงานป้องกันปัญหาสุขภาพและพัฒนาองค์ความรู้เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประเทศในระยะยาว

รศ.ดร.นวลน้อย ระบุว่า Earmarked Tax เป็นเครื่องมือทางการคลังที่มีการใช้ในหลายประเทศ ทั้งด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม โดยต้องมีระบบกำกับดูแล กำหนดเพดานการจัดเก็บอย่างเหมาะสม และรักษาวินัยทางการคลังควบคู่กัน

สำหรับศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก สสส. มีบทบาทในการจัดทำข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมการพนันและผลกระทบต่อสังคม ทั้งปัญหาหนี้สิน ครอบครัว และอาชญากรรม เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำข้อมูลไปออกแบบมาตรการป้องกันได้อย่างเหมาะสม

ศูนย์วิชาการสารเสพติดชูงานวิจัยชุมชน เริ่มดำเนินงานตั้งแต่ปี 2545

นพ.อภินันท์ อร่ามรัตน์ หัวหน้าศูนย์วิชาการสารเสพติด ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และประธานคณะกรรมการมูลนิธิศูนย์วิชาการสารเสพติด กล่าวว่า มหาวิทยาลัยเชียงใหม่เริ่มจัดตั้งศูนย์วิชาการสารเสพติดภาคเหนือในปี 2545 เพื่อพัฒนาระบบเฝ้าระวังและสนับสนุนงานวิจัยด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด

ในระยะแรก ศูนย์ได้รับงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) แต่การจัดสรรงบประมาณแบบรายปีมีข้อจำกัดต่อการดำเนินโครงการวิจัยระยะยาว

ต่อมาในปี 2552 ศูนย์ได้รับการสนับสนุนจาก สสส. สำนัก 1 เพื่อดำเนินงานวิจัยและพัฒนารูปแบบการแก้ไขปัญหาสุราและยาเสพติดแบบบูรณาการ โดยในช่วงปี 2552–2554 ได้ดำเนินโครงการศึกษาสถานการณ์การดื่มสุราและการแก้ไขปัญหาในระบบยุติธรรม พร้อมพัฒนาแนวทางใช้ชุมชนเป็นฐานในการจัดการปัญหายาเสพติด

กระทั่งปี 2564 มีการจัดตั้งมูลนิธิศูนย์วิชาการสารเสพติด เพื่อสนับสนุนการทำงานร่วมกับภาคประชาสังคมและขยายรูปแบบการป้องกันปัญหายาเสพติดในชุมชน ให้สอดคล้องกับประมวลกฎหมายยาเสพติดฉบับปัจจุบัน

ศูนย์ความปลอดภัยทางถนนเตรียมเสนอ 5 มาตรการ ลดอุบัติเหตุ

นพ.ธนะพงศ์ จินวงษ์ ผู้จัดการศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) กล่าวว่า ตลอดเกือบ 20 ปีที่ผ่านมา ศวปถ. และ สสส. ร่วมกับแผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด (สอจร.) ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) และภาคีเครือข่าย พัฒนางานวิจัยและมาตรการลดอุบัติเหตุในระดับพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

การดำเนินงานมุ่งเน้น 5 ด้านสำคัญ ได้แก่

  • เด็กและเยาวชน พัฒนาโครงการ 5 km. PROJECT เพื่อปรับพฤติกรรมการไม่สวมหมวกนิรภัยระหว่างเดินทางระยะใกล้บ้าน
  • การจัดการความเร็ว จัดทำแนวทางจำกัดความเร็ว 40 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และคู่มือการใช้กล้อง CCTV ตรวจจับความเร็วในพื้นที่ท้องถิ่น
  • การบังคับใช้กฎหมาย พัฒนาคู่มือปฏิบัติงาน การใช้เครื่องตรวจวัดแอลกอฮอล์ และระบบติดตามผู้กระทำผิดซ้ำร่วมกับตำรวจ อัยการ และศาล
  • กลไกการจัดการความเสี่ยง พัฒนาเครื่องมือวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุในพื้นที่
  • การสื่อสารความปลอดภัย จัดทำปฏิทินความเสี่ยง เพื่อให้หน่วยงานท้องถิ่นสื่อสารเตือนภัยตามช่วงเวลาและสถานการณ์ของแต่ละชุมชน

ทั้งนี้ ศวปถ. เตรียมจัดสัมมนาวิชาการระดับชาติระหว่างวันที่ 19–20 พฤศจิกายน 2569 ภายใต้แนวคิด “UNLOCKING SAFE CITIES ปลดล็อกถนนปลอดภัย เพื่อเมืองที่ปลอดภัย” เพื่อรวบรวมข้อเสนอเชิงนโยบายส่งต่อไปยังกลไกของศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน

สำหรับข้อเสนอจากเวทีเสวนาครั้งนี้ นักวิชาการเห็นร่วมกันว่าการจัดสรรรายได้จากภาษีสุราและยาสูบเพื่อสนับสนุนงานวิจัยยังมีความจำเป็น โดยเฉพาะการสร้างฐานข้อมูลระยะยาว การประเมินผลมาตรการสาธารณะ และการพัฒนาระบบป้องกันปัจจัยเสี่ยงรูปแบบใหม่ ควบคู่กับการกำกับดูแลการใช้เงินอย่างโปร่งใสและตรวจสอบได้ เพื่อให้การลงทุนด้านสุขภาพเกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างต่อเนื่อง

ที่มาข้อมูล : TNN

ที่มารูปภาพ : TNN