กลิ่นช่วยปลุกความทรงจำ งานวิจัยพบอาจช่วยคนซึมเศร้าเรียกคืนความทรงจำได้ดีขึ้น

กลิ่นมีพลังกว่าที่คิด

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยพิตต์สเบิร์ก ระบุว่า ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่คนซึมเศร้าไม่มีความทรงจำ แต่เป็นเพราะพวกเขาเข้าถึงความทรงจำเหล่านั้นได้ยากกว่า คำถามก็คือ แล้วเราจะช่วยให้ผู้ที่มีอาการซึมเศร้า เรียกคืนความทรงจำได้อย่างเป็นปกติได้อย่างไร?

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Network Open ค้นพบคำตอบนี้ ซึ่งซ้อนอยู่ในพลังของ "กลิ่น" โดยเฉพาะกลิ่นที่ผู้ป่วยคุ้นเคยเป็นพิเศษ โดยกลิ่นเหล่านี้อาจช่วยกระตุ้นให้ผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าดึงความทรงจำที่เฉพาะเจาะจงกลับมาได้ดีขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเป็นกลิ่นที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำนั้นๆ โดยตรง

งานวิจัยค้นพบอะไร

การศึกษากับผู้ป่วยที่มีภาวะซึมเศร้า 32 คน นักวิจัยให้ผู้เข้าร่วมดมกลิ่น 24 ชนิดจากขวดแก้ว ซึ่งมีทั้งกลิ่นที่หอม เป็นกลาง และไม่พึงประสงค์ เช่น กาแฟบด ส้ม ลาเวนเดอร์ วานิลลา ยี่หร่า วิสกี้ ไวน์แดง ซอสมะเขือเทศ ยาแก้ไอ น้ำยาฆ่าเชื้อ และน้ำยาขัดรองเท้า

หลังจากนั้น ผู้เข้าร่วมต้องเล่าความทรงจำเฉพาะเจาะจงในชีวิตที่เชื่อมโยงกับกลิ่นนั้น นักวิจัยทำแบบทดสอบลักษณะเดียวกันอีกครั้ง แต่เปลี่ยนจากกลิ่นเป็นคำที่ใช้อธิบายกลิ่น เช่น “กาแฟ” หรือ “บุหรี่”

ผลปรากฎว่า

• ราว 68 เปอร์เซนต์ของผู้เข้าร่วมสามารถนึกถึงความทรงจำที่เฉพาะเจาะจงเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นเป็นกลิ่น 
• ขณะที่มีเพียง 52 เปอร์เซนต์ที่สามารถนึกถึงความทรงจำลักษณะเดียวกันเมื่อได้ยินคำพูด 
• นอกจากนี้ ความทรงจำที่ถูกกระตุ้นด้วยกลิ่นยังมีความชัดเจนและให้ความรู้สึกเหมือนได้กลับไปอยู่ในเหตุการณ์นั้นอีกครั้งมากกว่า

หรืออาจกล่าวได้ว่า กลิ่นยังมีแนวโน้มกระตุ้นความทรงจำด้านบวกได้มากกว่าการใช้คำ 

แนวทางใหม่ในการรักษาซึมเศร้า

การใช้กลิ่นเพื่อกระตุ้นความทรงจำอาจเป็นอีกแนวทางที่น่าสนใจสำหรับช่วยผู้ที่มีภาวะซึมเศร้า โดยเฉพาะการช่วยให้หลุดออกจากการคิดวนเรื่องเดิม ซึ่งเป็นหนึ่งในภาวะของผู้ป่วย ที่ไม่สามารถหลุดจากการคิดลบซ้ำๆ ได้ เพราะการเข้าถึงความทรงจำที่เฉพาะเจาะจงได้ดีขึ้นมีความเชื่อมโยงกับทักษะการแก้ปัญหาและการจัดการอารมณ์ที่ดีขึ้น

งานวิจัยก่อนหน้านี้เคยพบความเชื่อมโยงระหว่างกลิ่นกับความทรงจำในคนทั่วไปมาแล้ว จึงเป็นไปได้ว่าประสาทรับกลิ่นอาจมีบทบาทสำคัญในการดึงความทรงจำที่ชัดเจนกลับคืนมา อย่างไรก็ตาม นักวิจัยยังต้องศึกษาเพิ่มเติมว่ากลิ่นประเภทใดกระตุ้นความทรงจำด้านบวกได้ดีที่สุด และแนวทางนี้จะสามารถนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าได้จริงหรือไม่