"เครียดจัด!" รู้สึกโดนบีบเหมือน "สกุชชี่" อาการแบบนี้อันตรายแค่ไหน?

ทำไมเวลาเครียดมากๆเราถึงรู้สึกเหมือนโดนบีบเป็นสกุชชี่? อาการนี้อันตรายไหม?

"สกุชชี่" คือของเล่นนุ่มๆที่เวลาเราบีบมันจะยุบลงไปตามแรงกด แล้วค่อยๆคืนรูปกลับมาเมื่อแรงนั้นหายไป ซึ่งถ้าเอามาเปรียบกับความรู้สึกของคนที่เครียดมาก กดดันมาก หรือถูกสถานการณ์รอบตัวบีบเข้ามาพร้อมกัน มันอาจเป็นภาพเปรียบเทียบที่แม่นมาก เพราะบางคนไม่ได้รู้สึกเครียดแค่ในความคิด แต่รู้สึกเหมือนทั้งร่างกายถูกกด ถูกบีบ ถูกย่อให้เล็กลง หายใจไม่เต็มปอด แน่นหน้าอก ไหล่เกร็ง ท้องปั่นป่วน มือเย็น ใจสั่น หรือรู้สึกเหมือนตัวเองกำลังจะทนต่อแรงกดนี้ไม่ไหว

ในทางจิตเวชและจิตวิทยา ความรู้สึกแบบนี้มักเกี่ยวข้องกับระบบความเครียดของร่างกาย โดยเฉพาะระบบประสาทอัตโนมัติที่ทำงานเหมือนทีมเอฟเฟกต์เสียงในหนังระทึกขวัญ พอสมองตีความว่าสถานการณ์ตรงหน้าอันตราย กดดัน หรือควบคุมไม่ได้ ร่างกายจะเร่งโหมดสู้ หนี หรือแข็งค้างขึ้นมา แม้ตรงหน้าอาจไม่ใช่เสือ ไม่ใช่อุบัติเหตุ และไม่ใช่ภัยชีวิตจริงๆแต่สมองส่วนที่ดูแลภัยคุกคามอาจตอบสนองเหมือนเรากำลังถูกล้อมไว้ ทำให้ความเครียดไม่ได้อยู่แค่ในหัว แต่ลงมาเป็นความรู้สึกจริงในกล้ามเนื้อ ลมหายใจ หัวใจ กระเพาะ และผิวหนัง

อาการนี้น่ากลัวแค่ไหน?

คำตอบคือ ส่วนใหญ่ไม่ได้น่ากลัวในความหมายว่า “กำลังจะตาย” แต่ก็น่าใส่ใจในความหมายว่า “ระบบในตัวเรากำลังรับแรงกดมากเกินไป” เหมือนสกุชชี่ที่ถ้าถูกบีบครั้งเดียวแล้วปล่อย มันยังคืนรูปได้ แต่ถ้าถูกบีบซ้ำๆทั้งวัน ทั้งเดือน ทั้งปี โดยไม่มีเวลาพัก ไม่มีพื้นที่ปลอดภัย และไม่มีวิธีระบายแรงกด ร่างกายและใจอาจเริ่มล้า นอนไม่ดี หงุดหงิดง่าย สมาธิลดลง ร้องไห้ง่าย ปวดหัว ปวดคอ ปวดท้อง หรือพัฒนาเป็นภาวะวิตกกังวล แพนิค หรือซึมเศร้าตามมาได้