จิตแพทย์ให้การ ต้องเศร้าขนาดไหนถึงเรียกว่าเป็นโรคซึมเศร้า?
ความเศร้าเป็นอารมณ์ปกติของมนุษย์ครับ เราเศร้าได้เมื่อสูญเสีย ผิดหวัง หรือชีวิตไม่เป็นอย่างที่หวัง แต่โรคซึมเศร้าไม่ใช่แค่ “เศร้ามาก” เฉยๆมันคือภาวะที่ความเศร้าเริ่มเปลี่ยนทั้งระบบชีวิต ทำให้ตื่นมาก็หนัก คิดอะไรก็ช้า ทำอะไรก็เหนื่อย สิ่งที่เคยชอบก็ไม่รู้สึกชอบ และความหวังต่ออนาคตเริ่มดับแสงลง
คำตอบ>>ในทางการแพทย์ เกณฑ์ข้อแรกของโรคซึมเศร้าคือ **มีอารมณ์ซึมเศร้า เศร้า หดหู่ ว่างเปล่า หรือสิ้นหวัง **อยู่เป็นส่วนใหญ่ของวัน** และ **เกิดขึ้นแทบทุกวัน ต่อเนื่องอย่างน้อยประมาณ 2 สัปดาห์** ไม่ใช่แค่เศร้าเป็นพักๆแล้วดีขึ้นเมื่อมีคนปลอบหรือมีสิ่งแวดล้อมเปลี่ยน บางคนอาจไม่ได้ร้องไห้หนัก แต่รู้สึกว่า “ใจแห้ง” “ข้างในว่าง” “ตื่นมาก็แพ้แล้ว” หรือคนรอบข้างเห็นว่าเงียบลง ช้าลง แยกตัวมากขึ้น และแววตาดับลง
นอกจากนี้ยังต้องดูอาการร่วม เช่น ความสุขในสิ่งที่เคยชอบลดลง นอนเสีย กินเปลี่ยน อ่อนเพลีย สมาธิลดลง รู้สึกไร้ค่า โทษตัวเองมากเกินจริง หรือมีความคิดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ โดยอาการเหล่านี้ "ต้องมากพอจนกระทบงาน การเรียน ความสัมพันธ์ หรือการดูแลตัวเอง"
สรุปข่าว
จิตแพทย์ให้การ ต้องเศร้าขนาดไหนถึงเรียกว่าเป็นโรคซึมเศร้า?
ความเศร้าเป็นอารมณ์ปกติของมนุษย์ครับ เราเศร้าได้เมื่อสูญเสีย ผิดหวัง หรือชีวิตไม่เป็นอย่างที่หวัง แต่โรคซึมเศร้าไม่ใช่แค่ “เศร้ามาก” เฉยๆมันคือภาวะที่ความเศร้าเริ่มเปลี่ยนทั้งระบบชีวิต ทำให้ตื่นมาก็หนัก คิดอะไรก็ช้า ทำอะไรก็เหนื่อย สิ่งที่เคยชอบก็ไม่รู้สึกชอบ และความหวังต่ออนาคตเริ่มดับแสงลง
คำตอบ>>ในทางการแพทย์ เกณฑ์ข้อแรกของโรคซึมเศร้าคือ **มีอารมณ์ซึมเศร้า เศร้า หดหู่ ว่างเปล่า หรือสิ้นหวัง **อยู่เป็นส่วนใหญ่ของวัน** และ **เกิดขึ้นแทบทุกวัน ต่อเนื่องอย่างน้อยประมาณ 2 สัปดาห์** ไม่ใช่แค่เศร้าเป็นพักๆแล้วดีขึ้นเมื่อมีคนปลอบหรือมีสิ่งแวดล้อมเปลี่ยน บางคนอาจไม่ได้ร้องไห้หนัก แต่รู้สึกว่า “ใจแห้ง” “ข้างในว่าง” “ตื่นมาก็แพ้แล้ว” หรือคนรอบข้างเห็นว่าเงียบลง ช้าลง แยกตัวมากขึ้น และแววตาดับลง
นอกจากนี้ยังต้องดูอาการร่วม เช่น ความสุขในสิ่งที่เคยชอบลดลง นอนเสีย กินเปลี่ยน อ่อนเพลีย สมาธิลดลง รู้สึกไร้ค่า โทษตัวเองมากเกินจริง หรือมีความคิดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ โดยอาการเหล่านี้ "ต้องมากพอจนกระทบงาน การเรียน ความสัมพันธ์ หรือการดูแลตัวเอง"
TEST ลองดูผู้ป่วย 3 รายต่อไปนี้ แล้วบอกหมอได้ไหมครับว่าใครเป็นโรคซึมเศร้า?
รายแรก นักศึกษาสอบตก เสียใจ ร้องไห้ 2-3 วัน ยังกินข้าวได้ คุยกับเพื่อนได้ หัวเราะได้บ้าง และเริ่มกลับมาวางแผนอ่านหนังสือใหม่
รายที่สอง พนักงานออฟฟิศอกหักมาเกือบ 3 สัปดาห์ เริ่มนอนไม่หลับ เบื่ออาหาร สมาธิหลุด งานผิดบ่อย ไม่อยากเจอใคร และรู้สึกว่าตัวเองไม่มีค่า
รายที่สาม คุณแม่วัยทำงาน รู้สึก “ว่างเปล่า” มาเกิน 1 เดือน สิ่งที่เคยรักไม่รู้สึกสนุก การนอนแย่ กินได้น้อย น้ำหนักลด โทษตัวเอง และเริ่มคิดว่า “ถ้าหลับแล้วไม่ตื่นก็คงดี”
เฉลยสั้นๆ รายแรกยังไม่เข้าเกณฑ์ รายที่สองน่าห่วงควรประเมินเพิ่มเติม ส่วนรายที่สามเข้าได้กับโรคซึมเศร้ามากที่สุด เพราะโรคซึมเศร้าไม่ได้วัดจากน้ำตาว่าใครร้องไห้มากกว่า แต่วัดจากระยะเวลา ความถี่ อาการร่วม ผลกระทบต่อชีวิต และความคิดเกี่ยวกับการไม่มีชีวิตอยู่
ดังนั้น ถ้าความเศร้าไม่ได้มาเป็นคลื่นแล้วผ่านไป แต่กลายเป็นฟิลเตอร์สีเทาที่คลุมชีวิตแทบทั้งวัน แทบทุกวัน จนการนอน การกิน งาน ความสัมพันธ์ และความรู้สึกมีคุณค่าของตัวเองเริ่มเสียรูป การพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาไม่ใช่ความพ่ายแพ้ แต่คือการพาตัวเองกลับเข้าโรงซ่อม ก่อนที่หัวใจจะต้องขับต่อไปทั้งที่เครื่องยนต์กำลังไหม้
- "4 ข้อควรรู้" เมื่อคนใกล้ตัวมี "ความเครียด" มาร่วมโอบกอดความทุกข์ด้วยความเข้าใจ
- เดินผ่านพายุโศก เปลี่ยนรอยแผลจาก "โรคซึมเศร้า" เป็นพลังแห่งการเติบโต ก้าวต่อไปอย่างมั่นคง
- หยุดตีตราผู้ป่วย จิตแพทย์วอนสังคมเลิกใช้คำว่า "ซึมเศร้า" ในความหมายเชิงลบและคำด่าทอ
- "โรคซึมเศร้า" vs "โรคแพนิค" เปิดความต่างของ "ภัยเงียบ" ที่น่ากลัวคนละแบบ
- "เหนื่อยอยู่คนเดียว"สู้อยู่คนเดียว จิตแพทย์เตือน น่ากลัวกว่าที่คิด!
ที่มาข้อมูล : นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี
ที่มารูปภาพ : Envato
ชื่นชอบในการติดตามข่าวสาร และเรื่องราว "ฮีลใจ" เพราะเชื่อว่าการมีใจที่แข็งแรง คือจุดเริ่มต้นของทุกอย่าง