เปิดสาเหตุ ทำไมคนรุ่นใหม่เป็นมะเร็งเร็ว กว่าคนรุ่นก่อนๆ ?

อายุทางชีวภาพที่เพิ่มเร็ว อาจเชื่อมโยงความเสี่ยงมะเร็งในคนรุ่นใหม่

การแก่ตัวของร่างกายเร็วกว่าปกติ หรือ “อายุทางชีวภาพ” ที่มากกว่าอายุจริง อาจมีความเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงการเกิดมะเร็งชนิดก้อนแข็ง ที่เกิดขึ้นก่อนวัยอันควร โดยข้อมูลจากการวิเคราะห์กลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่จาก UK Biobank และ All of Us Research Program พบว่า ช่องว่างระหว่างอายุทางชีวภาพกับอายุจริง อาจช่วยสะท้อนผลสะสมจากปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็งก่อนอายุ 55 ปี

นักวิจัยใช้ตัวชี้วัดอายุทางชีวภาพที่เรียกว่า “PhenoAge” ซึ่งประเมินจากสัญญาณต่าง ๆ ในร่างกาย เพื่อดูว่าร่างกายมีลักษณะแก่กว่าหรือเด็กกว่าอายุจริงมากน้อยเพียงใด โดยในกลุ่มตัวอย่างจาก UK Biobank จำนวน 154,169 คน พบว่า ภาวะร่างกายเสื่อมตามวัยเพิ่มขึ้นในคนรุ่นหลัง

เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่เกิดระหว่างปี 1950–1954 พบว่า ผู้ที่เกิดช่วงปี 1965–1974 มีค่า “ช่องว่างอายุทางชีวภาพ” สูงขึ้น 23 เปอร์เซนต์ ซึ่งหมายความว่า ระบบร่างกายของคนกลุ่มนี้มีแนวโน้มแสดงลักษณะความชรามากกว่าอายุจริง

ขณะที่ข้อมูลจาก All of Us Research Program ซึ่งมีผู้เข้าร่วม 10,262 คน พบแนวโน้มคล้ายกัน โดยผู้ที่เกิดระหว่างปี 1990–1999 มีช่องว่างอายุทางชีวภาพสูงขึ้นถึง 92 เปอร์เซนต์เมื่อเทียบกับผู้ที่เกิดระหว่างปี 1965–1969

อายุทางชีวภาพมากขึ้น เสี่ยงมะเร็งเกิดเร็วขึ้น

จากการติดตามข้อมูลใน UK Biobank รวมกว่า 953,582 ปีคน (person-years) พบว่า ทุกการเพิ่มขึ้นของช่องว่างอายุทางชีวภาพ 1 ระดับมาตรฐาน (standard deviation) สัมพันธ์กับความเสี่ยงการเกิดมะเร็งชนิดก้อนแข็งก่อนอายุ 55 ปีเพิ่มขึ้น 8 เปอร์เซนต์

ความสัมพันธ์นี้พบเด่นชัดในมะเร็งบางชนิด ได้แก่ มะเร็งปอด มะเร็งระบบทางเดินอาหาร โดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก รวมถึงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

ผลการศึกษายังคงเหมือนเดิม แม้จะตัดผู้เข้าร่วมที่มีระยะเวลาติดตามน้อยกว่า 2 ปีออก และเมื่อปรับปัจจัยอื่น ๆ เช่น ความยาวของเทโลเมียร์ในเม็ดเลือดขาว รวมถึงปัจจัยทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับความชราและมะเร็ง

นอกจากนี้ นักวิจัยยังใช้วิธีประเมินอายุทางชีวภาพรูปแบบอื่น เช่น Klemera–Doubal method และการประเมินจากข้อมูลเมตาโบโลม (metabolomic-based age gap) ซึ่งพบแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน แม้ระดับความสัมพันธ์จะแตกต่างกันตามชนิดของมะเร็ง

ในกลุ่ม All of Us Research Program ซึ่งใช้เป็นกลุ่มยืนยันผล พบผู้ป่วยมะเร็งชนิดก้อนแข็งที่เกิดก่อนวัยอันควร 104 ราย จากระยะเวลาติดตาม 14,791 ปีคน โดยทุกการเพิ่มขึ้นของช่องว่างอายุทางชีวภาพ 1 ระดับมาตรฐาน สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งเพิ่มขึ้น 22 เปอร์เซนต์

อายุของอวัยวะบางส่วน อาจเป็นกุญแจไขเส้นทางการเกิดมะเร็ง

การวิเคราะห์อายุทางชีวภาพของอวัยวะเฉพาะส่วนด้วยข้อมูลโปรตีโอม (proteomics) ช่วยให้เห็นภาพมากขึ้นว่า แต่ละส่วนของร่างกายอาจมีบทบาทต่อความเสี่ยงมะเร็งแตกต่างกัน

ผลพบว่า การแก่ตัวของเนื้อเยื่อระบบภูมิคุ้มกัน มีความสัมพันธ์กับมะเร็งปอดที่เกิดก่อนวัยอันควร ขณะที่การแก่ตัวของเนื้อเยื่อไขมัน มีความสัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ความสัมพันธ์ดังกล่าวยังคงพบอยู่ แม้จะปรับผลจากอายุทางชีวภาพโดยรวมแล้ว แสดงให้เห็นว่า อายุของอวัยวะแต่ละส่วนอาจมีผลต่อความเสี่ยงมะเร็งอย่างอิสระ

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงสังเกต จึงยังไม่สามารถยืนยันเหตุและผลได้อย่างสมบูรณ์ และอาจมีปัจจัยอื่นที่ยังไม่ได้ถูกนำมาพิจารณา รวมถึงผลในมะเร็งแต่ละชนิดจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้นและติดตามระยะยาวมากขึ้น

อ่านงานวิจัย Nature Medicine