“โลกร้อน” เร็วกว่าคาด 15 ปี ที่เคยคาดไว้ปี 2040 มาถึงแล้ว บางพื้นที่ร้อนพุ่ง 3 องศาฯ

ผลการศึกษาพบว่า แม้อุณหภูมิเฉลี่ยโลกจะเพิ่มขึ้นในระดับหนึ่ง แต่แต่ละภูมิภาคกลับเผชิญความร้อนที่แตกต่างกันอย่างมาก โดยเฉพาะพื้นที่บนบกและพื้นที่ละติจูดสูง เช่น ประเทศแคนาดา ซึ่งกำลังร้อนขึ้นเร็วกว่าค่าเฉลี่ยของโลกอย่างชัดเจน

จางอธิบายว่า สาเหตุสำคัญมาจากปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Arctic Amplification หรือการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิอย่างรวดเร็วในแถบอาร์กติก ซึ่งเกิดจากวงจรเร่งความร้อนตามธรรมชาติ เมื่อน้ำแข็งและหิมะละลาย พื้นผิวสีขาวที่เคยสะท้อนแสงอาทิตย์จะลดลง และถูกแทนที่ด้วยพื้นน้ำทะเลหรือพื้นดินที่มีสีเข้มกว่า ทำให้ดูดซับพลังงานความร้อนได้มากขึ้น ส่งผลให้อุณหภูมิสูงขึ้นและเร่งการละลายของน้ำแข็งอย่างต่อเนื่อง

ที่น่าตกใจคือ พื้นที่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกาเหนือ ซึ่งรวมถึงพื้นที่ส่วนใหญ่ของรัฐบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา มีอุณหภูมิเพิ่มขึ้นถึง 3 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับยุคก่อนอุตสาหกรรม หรือสูงกว่าระดับเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียสถึงสองเท่า แม้ว่าตัวเลขดังกล่าวจะเป็นค่าอุณหภูมิระดับภูมิภาค ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของโลกก็ตาม

ขณะเดียวกัน ทีมวิจัยคาดการณ์ว่า อุณหภูมิเฉลี่ยโลกอาจเพิ่มขึ้นเกินระดับ 1.5 องศาเซลเซียสภายในปี 2572 หรือ ค.ศ. 2029 ซึ่งเร็วกว่าการคาดการณ์เดิมที่เคยประเมินไว้ราวปี 2583

อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิไม่ได้เกิดขึ้นเท่ากันทั่วโลก บางภูมิภาคอาจร้อนขึ้นเร็วกว่าค่าเฉลี่ยหลายเท่า ทำให้ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีความแตกต่างกัน ทั้งในด้านความรุนแรงของคลื่นความร้อน ภัยแล้ง การละลายของน้ำแข็ง และการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศ

จางเปิดเผยว่า หนึ่งในแรงบันดาลใจสำคัญของการศึกษาครั้งนี้เกิดขึ้นระหว่างที่เขาเดินทางไปประเทศบอตสวานา เมื่อปี 2559 ในฐานะนักวิทยาศาสตร์ด้านภูมิอากาศที่ทำงานร่วมกับองค์การสหประชาชาติ โดยเขาพบว่า เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นกำลังเผชิญปัญหาการขาดแคลนข้อมูลที่สามารถอธิบายได้ว่า อุณหภูมิในพื้นที่ของตนเพิ่มสูงขึ้นมากเพียงใด

เขาระบุว่า หากไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่าสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงไปมากน้อยเพียงใด ก็เป็นเรื่องยากที่จะอธิบายอย่างน่าเชื่อถือว่า ความเสียหายที่เกิดขึ้นในพื้นที่มีความเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างไร

ด้วยเหตุนี้ ทีมวิจัยจึงให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์ข้อมูลรายภูมิภาค เพื่อช่วยให้รัฐบาลและผู้กำหนดนโยบายเข้าใจสถานการณ์ในพื้นที่ของตนเอง และสามารถวางแผนรับมือกับผลกระทบจากโลกร้อนได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น

จางยอมรับว่า ความรวดเร็วที่โลกกำลังเข้าใกล้ระดับอุณหภูมิ 1.5 องศาเซลเซียสนั้น ไม่ใช่เรื่องเหนือความคาดหมายของนักวิทยาศาสตร์ แต่เป็นสถานการณ์ที่น่ากังวลอย่างยิ่ง

สำหรับเป้าหมายตามความตกลงปารีส การจำกัดอุณหภูมิโลกไว้ที่ 1.5 องศาเซลเซียสถือเป็นเป้าหมายที่ปลอดภัยกว่า ขณะที่ระดับ 2 องศาเซลเซียสเป็นขีดจำกัดที่ประชาคมโลกพยายามหลีกเลี่ยง เพื่อป้องกันผลกระทบจากภาวะโลกร้อนที่อาจรุนแรงถึงขั้นหายนะ

แม้จางจะระบุว่า การควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้เกิน 2 องศาเซลเซียสยังมีความเป็นไปได้ หากทุกประเทศร่วมกันลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์อย่างจริงจัง แต่ในทางปฏิบัติถือเป็นเรื่องยากอย่างมาก เพราะหากโลกยังคงปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับปัจจุบัน อุณหภูมิเฉลี่ยโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเกิน 2 องศาเซลเซียสภายในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้า

ผลการศึกษาครั้งนี้เผยแพร่ตรงกับวันเปิดการประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งผู้นำและผู้แทนจากประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกกำลังหารือเกี่ยวกับแนวทางลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และมาตรการรับมือกับวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้น

ท้ายที่สุด นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า โลกไม่ได้กำลังเดินหน้าเข้าสู่วิกฤตโลกร้อนในอนาคตอันไกลอีกต่อไป แต่หลายภูมิภาคกำลังเผชิญระดับความร้อนที่เคยคาดว่าจะเกิดขึ้นในอีกหลายสิบปีข้างหน้าแล้ว โดยเฉพาะพื้นที่ตอนเหนือของโลกที่อุณหภูมิเพิ่มขึ้นเร็วกว่าค่าเฉลี่ยอย่างมาก ผลการศึกษานี้จึงเป็นสัญญาณเตือนสำคัญถึงผู้นำทั่วโลกบนเวที COP31 ว่า การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศไม่สามารถรอได้อีกต่อไป เพราะทุกปีที่ล่าช้า อาจหมายถึงความเสี่ยงและความเสียหายที่เพิ่มสูงขึ้นต่อชีวิตมนุษย์และระบบธรรมชาติทั่วโลก