COP31 จะรอดหรือร่วง? เมื่อผู้นำโลกเริ่มแตกคอ ใครเดินหน้า ใครขวางทาง?

นอกจากนี้ ตุรกียังผลักดันการใช้พลังงานไฟฟ้าแทนเชื้อเพลิงฟอสซิลในภาคขนส่ง ระบบทำความร้อน และอุตสาหกรรม โดยมีแนวคิดสนับสนุนจากฟาติห์ บีโรล ผู้อำนวยการสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA ซึ่งมองว่าการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานผ่านเทคโนโลยีไฟฟ้าเป็นหนึ่งในแนวทางสำคัญที่จะช่วยลดการใช้พลังงานโดยรวมและเร่งการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

ขณะที่บราซิล ภายใต้การนำของประธานาธิบดีลูอิซ อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา เตรียมนำเสนอแผนงานสำคัญสองด้าน ได้แก่ แผนการเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิล และแผนยุติการตัดไม้ทำลายป่าพร้อมฟื้นฟูพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม แม้ข้อเสนอเหล่านี้ยังไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายหรือกำหนดระยะเวลาที่ชัดเจน แต่ถือเป็นความพยายามกำหนดแนวทางให้ประเทศต่าง ๆ นำไปปรับใช้ในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ

สำหรับจีน แม้ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง จะไม่เดินทางเข้าร่วมการประชุมด้วยตนเอง แต่จีนยังเป็นหนึ่งในประเทศที่มีอิทธิพลสูงต่อทิศทางนโยบายสภาพภูมิอากาศโลก เนื่องจากเป็นประเทศผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกรายใหญ่ที่สุด คิดเป็นเกือบหนึ่งในสามของการปล่อยคาร์บอนทั่วโลกในแต่ละปี ขณะเดียวกัน จีนยังลงทุนมหาศาลในอุตสาหกรรมพลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีสะอาด ซึ่งกำลังเปลี่ยนโครงสร้างตลาดพลังงานโลกอย่างรวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม จีนต้องรักษาสมดุลระหว่างความสัมพันธ์กับประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่อย่างรัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กับความต้องการขยายตลาดเทคโนโลยีพลังงานสะอาดไปยังประเทศที่สนับสนุนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ ทำให้บทบาทของจีนในการเจรจาครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อทิศทางการเปลี่ยนผ่านพลังงานโลก

ด้านอินเดียกำลังเผชิญความท้าทายในลักษณะเดียวกัน แม้ประเทศจะมีศักยภาพการผลิตพลังงานหมุนเวียนติดอันดับสามของโลก รองจากจีนและสหรัฐอเมริกา แต่ไฟฟ้าประมาณร้อยละ 70 ยังคงผลิตจากถ่านหิน ส่งผลให้อินเดียต้องประสานความต้องการด้านการเติบโตทางเศรษฐกิจและความมั่นคงทางพลังงานเข้ากับแรงกดดันจากประชาคมโลกให้เร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

ขณะที่สหรัฐอเมริกาภายใต้รัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ จะไม่มีคณะผู้แทนอย่างเป็นทางการเข้าร่วม COP31 โดยรัฐบาลยังคงเดินหน้าสนับสนุนอุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิลและลดบทบาทนโยบายด้านพลังงานสะอาด อย่างไรก็ตาม นักการเมืองจากพรรคเดโมแครต ผู้ว่าการรัฐบางแห่ง และภาคธุรกิจยังคงแสดงจุดยืนสนับสนุนมาตรการรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ สะท้อนความแตกต่างด้านนโยบายสิ่งแวดล้อมภายในสหรัฐฯ

ในส่วนของสหราชอาณาจักร รัฐบาลภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรีแอนดี เบิร์นแฮม ยังคงยืนยันเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2593 แม้รัฐบาลเผชิญเสียงวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับท่าทีต่อวิกฤตโลกร้อนและการสนับสนุนโครงการพัฒนาก๊าซธรรมชาติบางแห่ง โดยสหราชอาณาจักรเตรียมใช้บทบาทประธานกลุ่ม G20 ที่จะเริ่มในเดือนธันวาคมนี้ ผลักดันประเด็นการเพิ่มความสามารถในการรับมือและปรับตัวต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ขณะที่สหภาพยุโรปกำลังเผชิญแรงกดดันจากกระแสการเมืองฝ่ายขวาและปัญหาทางเศรษฐกิจ ส่งผลให้มาตรการด้านสิ่งแวดล้อมบางส่วนถูกผ่อนปรนหรือเลื่อนการบังคับใช้ ทั้งข้อกำหนดความรับผิดชอบด้านสภาพภูมิอากาศของภาคธุรกิจ กฎระเบียบเกี่ยวกับสินค้าที่เชื่อมโยงกับการตัดไม้ทำลายป่า และมาตรการควบคุมการปล่อยมลพิษจากยานยนต์

อย่างไรก็ตาม เออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ยังคงให้ความสำคัญกับวิกฤตสภาพภูมิอากาศ หลังยุโรปเผชิญคลื่นความร้อนและภัยแล้งรุนแรงในช่วงฤดูร้อนที่ผ่านมา ขณะที่ประเด็นการแข่งขันด้านอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดกับจีนคาดว่าจะมีบทบาทสำคัญต่อท่าทีของสหภาพยุโรปในการเจรจา

ด้านองค์การสหประชาชาติ การประชุม COP31 จะเป็นการเข้าร่วมเวทีเจรจาสภาพภูมิอากาศครั้งสุดท้ายของอันโตนิโอ กูเตอร์เรส ในฐานะเลขาธิการสหประชาชาติ ก่อนสิ้นสุดวาระดำรงตำแหน่ง โดยตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา กูเตอร์เรสมีบทบาทสำคัญในการเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ เร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและรับมือวิกฤตโลกร้อน ขณะที่ไซมอน สตีลล์ เลขาธิการบริหาร UNFCCC จะทำหน้าที่กำกับกระบวนการเจรจาและประสานความร่วมมือระหว่างประเทศเจ้าภาพทั้งสอง

อีกหนึ่งประเทศที่ถูกจับตามองอย่างใกล้ชิดคือซาอุดีอาระเบีย ซึ่งมีบทบาทสำคัญในกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมัน และเคยแสดงจุดยืนคัดค้านการผลักดันข้อตกลงที่อาจกระทบต่ออุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิล โดยในการประชุม COP30 ที่บราซิล ซาอุดีอาระเบียมีบทบาทในการคัดค้านการระบุถ้อยคำเกี่ยวกับการเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลในเอกสารข้อตกลงขั้นสุดท้าย

นอกจากนี้ ซาอุดีอาระเบียยังมีบทบาทร่วมกับประเทศบางส่วนในการผลักดันให้เลื่อนการเผยแพร่รายงานประเมินสถานการณ์สภาพภูมิอากาศฉบับใหม่ของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ IPCC ซึ่งเดิมคาดว่าจะเผยแพร่ในปี 2571 เพื่อใช้ประกอบการประเมินความก้าวหน้าตามความตกลงปารีส หากรายงานดังกล่าวล่าช้า อาจส่งผลต่อความเร่งด่วนในการกำหนดมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศต่าง ๆ

การประชุม COP31 จึงไม่ใช่เพียงเวทีหารือเพื่อแก้ปัญหาโลกร้อน แต่ยังเป็นพื้นที่ต่อรองผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ พลังงาน และการเมืองระหว่างประเทศมหาอำนาจ โดยความสำเร็จของการประชุมจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการประสานจุดยืนที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะการลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล การขยายการลงทุนด้านพลังงานสะอาด และการสร้างความร่วมมือเพื่อรับมือผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดว่าโลกจะสามารถเร่งดำเนินมาตรการแก้ปัญหาโลกร้อนได้ทันต่อความรุนแรงของวิกฤตที่กำลังเกิดขึ้นหรือไม่