WMO เตือนวิกฤตหนัก มหาสมุทรเดือด คลื่นความร้อนทะเลพุ่ง 3 เท่า

นักวิทยาศาสตร์พบว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจากกิจกรรมมนุษย์ทำให้เหตุการณ์ความร้อนสุดขั้วในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนรุนแรงขึ้นประมาณ 2 องศาเซลเซียส และหากไม่มีภาวะโลกร้อนจากมนุษย์ เหตุการณ์ลักษณะนี้แทบไม่มีโอกาสเกิดขึ้น

สำหรับปรากฏการณ์คลื่นความร้อนทางทะเล หรือ Marine Heatwave หมายถึงช่วงเวลาที่อุณหภูมิน้ำทะเลสูงผิดปกติเมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยในพื้นที่และช่วงฤดูกาลเดียวกัน โดยทั่วไปจะพิจารณาว่าเกิดคลื่นความร้อนทางทะเลเมื่ออุณหภูมิสูงถึงระดับ 10% ที่ร้อนที่สุดของข้อมูลอ้างอิง และเกิดขึ้นต่อเนื่องอย่างน้อย 5 วัน สิ่งที่น่ากังวลคือ มหาสมุทรดูดซับความร้อนส่วนเกินที่เกิดจากก๊าซเรือนกระจกไปแล้วประมาณ 90% ทำให้น้ำทะเลสะสมความร้อนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลของ WMO ยังพบว่า จำนวนวันที่เกิดคลื่นความร้อนทางทะเลเพิ่มขึ้นมากกว่า 3 เท่านับตั้งแต่ปี 2534 และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในมหาสมุทรทุกแห่งทั่วโลก ทั้งแอตแลนติก แปซิฟิก อินเดีย มหาสมุทรใต้ และอาร์กติก 

ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เพียงอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้น แต่ยังกระทบต่อสิ่งมีชีวิตและเศรษฐกิจชายฝั่งอย่างรุนแรง โดยคลื่นความร้อนทางทะเลที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ทำให้ปะการังฟอกขาวและตายเป็นจำนวนมาก ส่งผลต่อระบบนิเวศทางทะเล การท่องเที่ยว รวมถึงอุตสาหกรรมประมงและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ซึ่งมีความเสียหายโดยตรงทั่วโลกคิดเป็นมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์

นอกจากนี้ คลื่นความร้อนทางทะเลยังอาจเกิดร่วมกับภาวะมหาสมุทรเป็นกรดและการลดลงของออกซิเจนในน้ำทะเล ทำให้สิ่งมีชีวิตต้องเผชิญแรงกดดันหลายด้านพร้อมกัน

อีกหนึ่งประเด็นที่น่ากังวลคือ ความร้อนสะสมในมหาสมุทรอาจเป็นแหล่งพลังงานที่ช่วยเพิ่มความรุนแรงของพายุหมุนเขตร้อน โดยงานวิจัยระดับโลกในปี 2569 พบว่า พายุที่ทวีกำลังอย่างรวดเร็วและเคลื่อนผ่านพื้นที่ที่มีคลื่นความร้อนทางทะเล มีความสัมพันธ์กับการเกิดภัยพิบัติที่สร้างความเสียหายระดับพันล้านดอลลาร์มากกว่าพายุที่ไม่เข้าเงื่อนไขดังกล่าวถึง 60%

ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า การติดตามอุณหภูมิผิวน้ำทะเลผ่านดาวเทียมเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะคลื่นความร้อนบางส่วนเกิดขึ้นใต้ผิวน้ำ โดยมีการศึกษาพบว่าประมาณหนึ่งในสามของเหตุการณ์คลื่นความร้อนทางทะเลเกิดขึ้นอยู่ใต้ผิวน้ำทั้งหมด จึงจำเป็นต้องใช้ทุ่นตรวจวัดอุณหภูมิ หุ่นยนต์สำรวจทะเล และระบบติดตามมหาสมุทรร่วมกัน

WMO จึงเน้นย้ำความสำคัญของระบบพยากรณ์และเตือนภัยล่วงหน้า เพื่อช่วยให้ชุมชนชายฝั่ง เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และผู้ประกอบการประมงสามารถเตรียมรับมือกับคลื่นความร้อนทางทะเลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น 

วิกฤตคลื่นความร้อนทางทะเลกำลังกลายเป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนสำคัญที่สุดของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก เพราะไม่เพียงทำให้ระบบนิเวศใต้ทะเลเสียหาย แต่ยังส่งผลต่อความมั่นคงทางอาหาร เศรษฐกิจชายฝั่ง และความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกย้ำว่า การติดตามอุณหภูมิมหาสมุทรอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาระบบเตือนภัย และความร่วมมือระหว่างประเทศ เป็นหัวใจสำคัญในการช่วยลดความสูญเสียและเพิ่มขีดความสามารถในการปรับตัวต่อโลกที่ร้อนขึ้น เพราะเมื่อมหาสมุทรร้อนขึ้น สิ่งที่เปลี่ยนไปไม่ได้มีเพียงชีวิตใต้ผืนน้ำ แต่รวมถึงสภาพอากาศ พายุ และอนาคตของมนุษย์ทั่วโลก