จับตา “ออสเตรเลีย” ผู้นำเจรจาลดโลกร้อน ผลักดันโลกเลิกพลังงานฟอสซิล แต่กลับเป็นชาติส่งออกรายใหญ่

ปีนี้ ออสเตรเลียได้รับบทบาทสำคัญในการเป็นประธานการเจรจา โดยมี คริส โบเวน รัฐมนตรีด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและพลังงาน ทำหน้าที่ประสานความเห็นระหว่างประเทศต่าง ๆ ขณะที่ตุรกีรับหน้าที่เป็นประธานการประชุม

อย่างไรก็ตาม บทบาทดังกล่าวกลับสร้างคำถามถึงความจริงใจของออสเตรเลียในการผลักดันโลกให้ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล เนื่องจากออสเตรเลียเป็นผู้ส่งออกถ่านหินสำหรับผลิตไฟฟ้ารายใหญ่อันดับ 2 ของโลก และเป็นผู้ส่งออกถ่านหินสำหรับอุตสาหกรรมเหล็กรายใหญ่ที่สุด อีกทั้งยังมีสัดส่วนการส่งออกก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ LNG ประมาณ 1 ใน 5 ของตลาดโลก

รัฐบาลออสเตรเลียคาดการณ์ว่า มูลค่าการส่งออกถ่านหินและก๊าซธรรมชาติในปีงบประมาณนี้จะสูงถึง 141,000 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย หรือประมาณ 98,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนถึงความสำคัญของอุตสาหกรรมฟอสซิลต่อเศรษฐกิจประเทศ

สำหรับเป้าหมายสำคัญของการประชุม COP31 ออสเตรเลียและตุรกีเตรียมผลักดันข้อตกลงให้ทั่วโลกเพิ่มสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าเป็นร้อยละ 35 ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายภายในปี 2578 เพื่อลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลโดยตรง พร้อมมุ่งเน้นการจำกัดภาวะโลกร้อนให้เกินเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียสให้น้อยที่สุด และเพิ่มการสนับสนุนทางการเงินแก่ประเทศยากจนที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตภูมิอากาศ

แต่ประเด็นสำคัญที่ยังไม่ปรากฏอยู่ในวาระการประชุมอย่างเป็นทางการ คือการกำหนดแผนเปลี่ยนผ่านเพื่อยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งนักวิทยาศาสตร์มองว่าเป็นหัวใจสำคัญของการแก้ปัญหาโลกร้อน เนื่องจากเชื้อเพลิงฟอสซิลมีส่วนก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลกประมาณร้อยละ 75

บิล แฮร์ นักวิทยาศาสตร์ชาวออสเตรเลียและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Climate Analytics ระบุว่า ออสเตรเลียควรใช้โอกาสนี้ผลักดันแผนงานระดับโลกในการเลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลต่อเนื่องจากการประชุมครั้งก่อน พร้อมย้ำว่า หากโลกไม่เร่งเปลี่ยนผ่านจากถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ ก็แทบเป็นไปไม่ได้ที่จะจำกัดการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกตามเป้าหมาย

ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์และนักวิชาการมากกว่า 500 คน ส่วนใหญ่จากออสเตรเลีย ได้ร่วมลงนามในจดหมายเรียกร้องต่อนายกรัฐมนตรีแอนโทนี อัลบาเนซี ให้ยุติการอนุมัติโครงการถ่านหินและก๊าซแห่งใหม่ พร้อมจัดทำแผนลดการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลที่มีกฎหมายรองรับ และคำนึงถึงผลกระทบต่อแรงงานและชุมชน

เครือข่าย Climate Action Network Australia เปิดเผยว่า นับตั้งแต่รัฐบาลอัลบาเนซีเข้ารับตำแหน่งในปี 2565 ได้อนุมัติโครงการถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซแล้ว 38 โครงการ รวมถึงการขยายอายุโครงการก๊าซ North West Shelf ทางตะวันตกของออสเตรเลียไปจนถึงปี 2613

นักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมมองว่า การเดินหน้าขยายอุตสาหกรรมฟอสซิลควบคู่กับการเรียกร้องให้ประชาคมโลกลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก อาจทำให้ออสเตรเลียถูกมองว่าขาดความสอดคล้องระหว่างนโยบายภายในประเทศกับบทบาทบนเวทีโลก

การประชุม COP31 จึงไม่เพียงเป็นบททดสอบความสามารถของออสเตรเลียในการสร้างฉันทามติระหว่างเกือบ 200 ประเทศ แต่ยังเป็นบทพิสูจน์ความน่าเชื่อถือด้านการแก้ปัญหาโลกร้อนของประเทศที่ยังพึ่งพารายได้จากเชื้อเพลิงฟอสซิลมหาศาล ว่าจะสามารถเป็นผู้นำการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดได้จริงเพียงใด