UN ส่งสัญญาณเตือน โลกเข้าสู่ยุคใหม่ของ “สภาพอากาศสุดขั้ว” เสี่ยงเกิดภัยพิบัติหนักทั่วโลก

รายงานยังเปิดเผยว่า ความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2535 ซึ่งเป็นปีที่มีการลงนามในกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์อยู่ที่ 356.42 ส่วนในล้านส่วน หรือ ppm แต่ในปี 2568 เพิ่มขึ้นเป็น 426.8 ppm และเมื่อเทียบกับช่วงเริ่มต้นการปฏิวัติอุตสาหกรรมในปี 2293 พบว่าความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มขึ้นแล้วถึงร้อยละ 53

สิ่งที่น่ากังวลอย่างยิ่งคือ อัตราการสะสมพลังงานความร้อนในระบบโลกกำลังเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยข้อมูลการประเมินความร้อนสะสมในมหาสมุทรพบว่า ระหว่างปี 2544–2568 ความไม่สมดุลของพลังงานโลกเพิ่มขึ้นในอัตราประมาณ 0.3 วัตต์ต่อตารางเมตรต่อทศวรรษ เทียบกับอัตราเฉลี่ย 0.13 วัตต์ต่อตารางเมตรต่อทศวรรษ เมื่อพิจารณาช่วงปี 2503–2568 สะท้อนให้เห็นว่าโลกกำลังสะสมความร้อนในอัตราที่เร่งตัวขึ้นเมื่อเทียบกับแนวโน้มระยะยาว

จากสถานการณ์ดังกล่าว WMO คาดการณ์ว่าปี 2569 จะติดอันดับ 1 ใน 4 ปีที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึก ส่งผลให้ช่วงปี 2566–2569 กลายเป็น 4 ปีที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์การตรวจวัดอุณหภูมิโลก แม้ช่วงต้นปีจะได้รับอิทธิพลจากปรากฏการณ์ลานีญา ซึ่งโดยทั่วไปช่วยลดอุณหภูมิเฉลี่ยโลกลงประมาณ 0.1–0.2 องศาเซลเซียส แต่การก่อตัวของเอลนีโญกำลังแรงในช่วงต่อมา อาจผลักดันให้อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดทั้งปีสูงกว่าตัวเลข 1.47 องศาเซลเซียสที่ตรวจวัดได้ในช่วง 9 เดือนแรก

นอกจากนี้ ความร้อนสะสมในมหาสมุทรยังเป็นอีกหนึ่งสัญญาณอันตราย โดย WMO ระบุว่า ในปี 2568 ปริมาณความร้อนสะสมในมหาสมุทรระดับความลึก 2,000 เมตรแรก สูงที่สุดนับตั้งแต่เริ่มมีการตรวจวัด และยังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในอัตราเร่ง ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจคงอยู่ยาวนานนับร้อยถึงนับพันปี และไม่สามารถย้อนกลับได้ง่าย แม้จะมีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในอนาคตก็ตาม

ขณะเดียวกัน ผลกระทบของภาวะโลกร้อนยังปรากฏอย่างชัดเจนในพื้นที่ขั้วโลก โดยน้ำแข็งทะเลแอนตาร์กติกในปี 2569 มีพื้นที่ครอบคลุมสูงสุดประจำปีน้อยเป็นอันดับ 3 นับตั้งแต่มีการบันทึกข้อมูล ส่วนพื้นที่น้ำแข็งทะเลสูงสุดประจำปีของอาร์กติกอยู่ในระดับต่ำที่สุดหรืออันดับ 2 ที่ต่ำที่สุดในประวัติศาสตร์ นอกจากนี้ ธารน้ำแข็งทั่วโลกยังสูญเสียมวลน้ำแข็งมากกว่า 400,000 ล้านตัน และนับเป็นปีที่ 4 ติดต่อกันที่พื้นที่ธารน้ำแข็งทั้ง 19 ภูมิภาคทั่วโลกประสบภาวะสูญเสียมวลน้ำแข็งพร้อมกัน

บิล แม็กไกวร์ ศาสตราจารย์ด้านธรณีฟิสิกส์และภัยพิบัติทางภูมิอากาศ จากมหาวิทยาลัยคอลเลจลอนดอน ระบุว่า ผลการศึกษาครั้งนี้สะท้อนความรุนแรงของวิกฤตโลกร้อนอย่างชัดเจน เนื่องจากตัวชี้วัดแทบทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นอุณหภูมิเฉลี่ยโลก ระดับน้ำทะเล หรือพื้นที่น้ำแข็งทะเล ต่างชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่าโลกกำลังเผชิญสถานการณ์ที่น่ากังวลอย่างยิ่ง

แม็กไกวร์อธิบายว่า ปัญหาที่น่าห่วงที่สุดคือความไม่สมดุลระหว่างพลังงานที่โลกได้รับจากดวงอาทิตย์กับพลังงานที่ปล่อยกลับสู่อวกาศ เนื่องจากความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้โลกระบายความร้อนออกไปได้น้อยลง ขณะที่พลังงานจากดวงอาทิตย์ยังคงเข้าสู่ระบบโลกในระดับใกล้เคียงเดิม ส่งผลให้ความร้อนสะสมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และเป็นตัวชี้วัดสำคัญว่าโลกจะร้อนเร็วขึ้นเพียงใดในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า

ผู้เชี่ยวชาญรายนี้ยังเตือนว่า กลไกป้อนกลับทางธรรมชาติในระบบภูมิอากาศกำลังมีบทบาทเร่งให้อุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้นเร็วกว่าช่วง 20 ปีก่อน โดยงานวิจัยล่าสุดบางส่วนบ่งชี้ว่า โลกอาจก้าวข้ามระดับอุณหภูมิ 1.5 องศาเซลเซียสอย่างถาวรในปี 2571 และหากอัตราการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิยังอยู่ที่ประมาณ 0.4 องศาเซลเซียสต่อทศวรรษ โลกอาจเผชิญอุณหภูมิสูงเกิน 2 องศาเซลเซียสในช่วงปลายทศวรรษ 2570 ซึ่งเร็วกว่าที่เคยคาดการณ์ไว้ ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินของผู้เชี่ยวชาญ ไม่ใช่ข้อสรุปอย่างเป็นทางการของ WMO

รายงานฉบับนี้เผยแพร่พร้อมกับการเริ่มต้นประชุม COP31 ระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ซึ่งผู้นำและผู้แทนจากทั่วโลกกำลังหารือถึงแนวทางลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด และการเพิ่มความช่วยเหลือแก่ประเทศที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

สถานการณ์ทั้งหมดสะท้อนว่า วิกฤตโลกร้อนไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิ แต่กำลังเปลี่ยนแปลงสมดุลพลังงานของโลกทั้งระบบ ตั้งแต่มหาสมุทร ธารน้ำแข็ง ระดับน้ำทะเล ไปจนถึงความถี่และความรุนแรงของภัยพิบัติทางธรรมชาติ ขณะที่ความร้อนส่วนเกินยังคงสะสมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเร่งด่วนกลายเป็นภารกิจสำคัญของประชาคมโลก ก่อนที่ผลกระทบบางส่วนจะรุนแรงและยากต่อการแก้ไขมากยิ่งขึ้น