แอมะซอนลุกเป็นไฟ! เอลนีโญซ้ำเติม ไฟป่าพุ่ง 253%

โดยเฉพาะในรัฐอามาโซนัส ทางตอนเหนือของบราซิล ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญของระบบนิเวศแอมะซอน พบว่าจำนวนไฟป่าเพิ่มสูงขึ้นถึง 253% หรือมีไฟป่ารวม 1,679 จุด นับเป็นสถานการณ์ที่สร้างความกังวลอย่างมากต่อทั้งเจ้าหน้าที่สิ่งแวดล้อมและประชาชนในพื้นที่

หนึ่งในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบอย่างหนักคือเทศบาลอูตาเซส (Autazes) ในรัฐอามาโซนัส ซึ่งถูกปกคลุมด้วยกลุ่มควันหนาทึบจากไฟป่าที่กำลังลุกไหม้ ส่งผลให้คุณภาพอากาศเสื่อมโทรมลงอย่างรุนแรง และประชาชนจำนวนหนึ่งเริ่มประสบปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ทางการต้องประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในเขตเทศบาลอย่างน้อย 36 แห่งทั่วรัฐอามาโซนัส เพื่อรับมือกับผลกระทบจากไฟป่าและปัญหามลพิษทางอากาศที่กำลังคุกคามชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน

ผลกระทบยังขยายไปถึงเมืองมาเนาส์ (Manaus) เมืองหลวงของรัฐอามาโซนัส ซึ่งมีประชากรมากกว่า 2 ล้านคน โดยปริมาณควันไฟและมลพิษทางอากาศที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้ทางการต้องยกเลิกกิจกรรมกลางแจ้ง รวมถึงสั่งปิดโรงเรียนของรัฐ เพื่อป้องกันไม่ให้นักเรียนและประชาชนต้องสัมผัสกับอากาศที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

คาร์ลอส ดูริแกน (Carlos Durigan) นักภูมิศาสตร์และนักวิจัยจากสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมแอมะซอน หรือ IPAM เปิดเผยว่า ปัจจุบันพื้นที่แอมะซอนกำลังเผชิญกับความเครียดด้านน้ำและความร้อนในระดับรุนแรงอย่างยิ่ง ซึ่งหมายถึงสภาวะที่ระบบนิเวศต้องเผชิญกับการขาดแคลนน้ำควบคู่กับอุณหภูมิที่สูงผิดปกติ

สภาวะดังกล่าวทำให้ต้นไม้และพืชพรรณสูญเสียความชุ่มชื้น เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าและการลุกลามของเปลวไฟ ขณะเดียวกันยังส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพ สุขภาพของประชาชน และความสามารถในการผลิตของพื้นที่เกษตรกรรม

นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้สถานการณ์รุนแรงขึ้นคือปรากฏการณ์เอลนีโญ ซึ่งส่งผลให้หลายพื้นที่ของแอมะซอนเผชิญสภาพอากาศแห้งแล้งยาวนานกว่าปกติ ประกอบกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้อุณหภูมิสูงขึ้น และเพิ่มความรุนแรงของภาวะขาดแคลนน้ำ

ตามปกติแล้ว เดือนตุลาคมควรเป็นช่วงที่ปริมาณฝนเริ่มกลับมาเพิ่มขึ้นในบางพื้นที่ของแอมะซอน แต่ในปีนี้ ฝนที่ตกลงมายังไม่เพียงพอที่จะบรรเทาความแห้งแล้ง ส่งผลให้ผืนป่ายังคงมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดไฟไหม้

อย่างไรก็ตาม วิกฤตไฟป่าครั้งนี้ไม่ได้เกิดจากปัจจัยธรรมชาติเพียงอย่างเดียว เนื่องจากเจ้าหน้าที่บราซิลสงสัยว่าไฟป่าหลายจุดอาจเกิดจากการจุดไฟโดยเจตนา เพื่อเตรียมพื้นที่สำหรับการบุกรุกและตัดไม้ทำลายป่า

เจา เปาโล คาโปเบียนโก (Joao Paulo Capobianco) รัฐมนตรีสิ่งแวดล้อมของบราซิล ตรวจพบไฟไหม้ภายในเขตป่าอนุรักษ์ระหว่างการบินสำรวจพื้นที่ โดยกระทรวงสิ่งแวดล้อมระบุว่า ลักษณะของไฟที่พบชี้ให้เห็นถึงความเป็นไปได้ของการลอบวางเพลิงเพื่อแผ้วถางพื้นที่ป่า ประเด็นดังกล่าวสะท้อนถึงปัญหาสำคัญของป่าแอมะซอน ซึ่งกำลังเผชิญแรงกดดันจากทั้งกิจกรรมของมนุษย์และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศพร้อมกัน โดยเมื่อสภาพอากาศแห้งแล้งและอุณหภูมิสูงขึ้น การจุดไฟเพื่อเปิดพื้นที่แม้เพียงบางส่วนก็อาจลุกลามกลายเป็นไฟป่าขนาดใหญ่ได้ง่ายขึ้น

นอกจากนี้ การสูญเสียพื้นที่ป่ายังอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศในระยะยาว เนื่องจากป่าแอมะซอนมีบทบาทสำคัญในการกักเก็บคาร์บอน รักษาความหลากหลายทางชีวภาพ และควบคุมวัฏจักรน้ำในภูมิภาค การเผาไหม้ของพื้นที่ป่าจึงไม่เพียงทำลายทรัพยากรธรรมชาติ แต่ยังปล่อยก๊าซเรือนกระจกกลับสู่ชั้นบรรยากาศ ซึ่งอาจซ้ำเติมปัญหาโลกร้อนให้รุนแรงยิ่งขึ้น