วิกฤตอาหารยุคใหม่! เด็กขาดสารอาหาร–โรคอ้วนพุ่ง กระทบอนาคตประเทศ

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า โรคอ้วนในเด็กจำนวนมากอาจไม่ได้รับการตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เนื่องจากผู้ปกครองอาจไม่ตระหนักว่าเด็กกำลังมีปัญหาสุขภาพ จนกระทั่งเกิดภาวะแทรกซ้อนตามมา โดยหนึ่งในโรคที่มีความสัมพันธ์กับภาวะอ้วนอย่างใกล้ชิดคือเบาหวานประเภทที่ 2 ซึ่งอัตราการเกิดในประชากรอินโดนีเซียอายุมากกว่า 15 ปีเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่านับตั้งแต่ปี 2011 และอยู่ที่ 11.3%

ปัจจัยสำคัญอีกด้านคือรูปแบบการบริโภคอาหาร ผลสำรวจการบริโภคของประชาชนอินโดนีเซียพบว่า อาหารจำนวนมากที่จำหน่ายในประเทศมีปริมาณน้ำตาล เกลือ และไขมันสูงเกินระดับที่เหมาะสม ทำให้ปัญหาโรคอ้วนไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของพฤติกรรมส่วนบุคคล แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างของระบบอาหาร ตั้งแต่การผลิต การตลาด การเข้าถึงอาหาร ไปจนถึงนโยบายกำกับดูแลผู้ผลิต

รัฐบาลอินโดนีเซียจึงเริ่มใช้ระบบฉลากอาหารแบบ Traffic Light เพื่อช่วยให้ผู้บริโภคมองเห็นระดับน้ำตาล เกลือ และไขมันในอาหารได้ง่ายขึ้น โดยใช้สีแดงสำหรับอาหารที่มีสารอาหารเหล่านี้ในระดับสูง และสีเขียวสำหรับทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตยังมีระยะเวลาในการปรับตัว และมาตรการด้านภาษีสำหรับเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลยังคงถูกเลื่อนออกไป

ปัญหาโรคอ้วนยังมีผลกระทบโดยตรงต่อความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ เพราะโรคเรื้อรังที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนักเกินทำให้ต้นทุนด้านสาธารณสุขเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันยังส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานและอายุขัยของประชากร หากแนวโน้มยังดำเนินต่อไป ภาระดังกล่าวจะไม่ได้ตกอยู่กับบุคคลหรือครอบครัวเท่านั้น แต่จะกลายเป็นต้นทุนระยะยาวของประเทศ

องค์การอนามัยโลกคาดการณ์ว่า ต้นทุนทั่วโลกที่เกี่ยวข้องกับภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนอาจสูงถึง 3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030 หากไม่มีมาตรการแก้ไขอย่างจริงจัง ขณะที่ในอินโดนีเซีย ต้นทุนดังกล่าวอาจเพิ่มขึ้นจากประมาณ 17,500 ล้านดอลลาร์ในปี 2019 เป็นเกือบ 47,000 ล้านดอลลาร์ภายในปี 2030

สถานการณ์นี้สะท้อนว่า “ความยั่งยืน” ในระบบอาหารไม่ได้หมายถึงเพียงการผลิตอาหารให้เพียงพอต่อประชากร แต่ต้องสามารถสร้างอาหารที่ปลอดภัย มีคุณค่าทางโภชนาการ และส่งเสริมสุขภาพของประชาชนได้ในระยะยาวด้วย เพราะหากประเทศลดปัญหาความหิวโหยได้ แต่กลับต้องเผชิญกับโรคอ้วนและโรคเรื้อรังที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ก็ยังถือว่าระบบอาหารไม่สามารถสร้างสุขภาวะที่ยั่งยืนได้อย่างแท้จริง

ดังนั้น การแก้ปัญหาจึงจำเป็นต้องมองให้ไกลกว่าการปรับพฤติกรรมของแต่ละคน แต่ต้องครอบคลุมตั้งแต่การสร้างความรู้ด้านโภชนาการ การทำให้อาหารที่ดีต่อสุขภาพเข้าถึงได้ง่ายและมีราคาที่เหมาะสม ไปจนถึงการกำกับดูแลอุตสาหกรรมอาหารและการออกแบบนโยบายสาธารณะที่ช่วยให้ประชาชนสามารถเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพได้ง่ายขึ้น

เพราะการจัดการปัญหาโภชนาการอย่างยั่งยืน ไม่ใช่เพียงการทำให้คน “ไม่หิว” หรือ “ไม่อ้วน” แต่คือการสร้างระบบอาหารที่ทำให้คนมีสุขภาพดี ลดภาระโรค ลดต้นทุนทางเศรษฐกิจ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ในระยะยาว