ไฟป่าอินโดฯ ลามข้ามพรมแดน หมอกควันถล่มอาเซียน หวั่นป่าพรุกลายเป็น “ระเบิดคาร์บอน”

ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในอินโดนีเซีย โดยประชาชนในฟิลิปปินส์เริ่มรายงานอาการระคายเคืองตา จมูก และลำคอ ขณะที่มาเลเซียพบผู้ป่วยโรคหอบหืดและเยื่อบุตาอักเสบเพิ่มขึ้น ท่ามกลางคุณภาพอากาศที่แย่ลงจากหมอกควันที่พัดข้ามพรมแดน

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า วิกฤตไฟป่าของอินโดนีเซียไม่ได้เกิดจากสภาพอากาศเพียงอย่างเดียว แต่มีรากฐานจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินที่เกิดขึ้นต่อเนื่องมาหลายทศวรรษ ทั้งการเปิดพื้นที่ป่าฝนและป่าพรุเพื่อทำไม้ การเกษตรเชิงอุตสาหกรรม และโครงการพัฒนา

โดยเฉพาะการระบายน้ำออกจากพื้นที่ป่าพรุ รวมถึงการขยายพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมัน ทำให้ผืนดินที่เคยมีความชุ่มชื้นกลายเป็นเชื้อเพลิงชั้นดี และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าซ้ำซาก

สิ่งที่น่ากังวลเป็นพิเศษ คือไฟกำลังลุกไหม้ในพื้นที่ป่าพรุขนาดใหญ่ของกาลิมันตัน ซึ่งถือเป็นแหล่งกักเก็บคาร์บอนขนาดมหาศาล แต่เมื่อป่าพรุถูกระบายน้ำหรือถูกเผา คาร์บอนที่สะสมอยู่ในดินมาเป็นเวลานานนับพันปีสามารถถูกปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศอย่างรวดเร็ว จนผู้เชี่ยวชาญเปรียบสถานการณ์นี้ว่าอาจกลายเป็น “ระเบิดคาร์บอน” ที่ยิ่งซ้ำเติมวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากซูเปอร์เอลนีโญยังคงรุนแรงต่อเนื่อง สถานการณ์ไฟป่าอาจเลวร้ายลงอย่างมาก โดยมีการประเมินว่าพื้นที่ป่าในอินโดนีเซียอาจได้รับความเสียหายจากไฟไหม้สูงถึง 68 ล้านไร่ ซึ่งใกล้เคียงกับวิกฤตไฟป่าครั้งรุนแรงในช่วงปี 1997-1998

ด้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงป่าไม้อินโดนีเซียระบุว่า การรับมือไฟป่ากำลังเข้าสู่ช่วงวิกฤต พร้อมเตือนว่าเดือนกันยายนอาจเป็นช่วงที่ปรากฏการณ์เอลนีโญมีความรุนแรงสูง และจะเป็นช่วงเวลาสำคัญในการควบคุมสถานการณ์

ขณะที่มาเลเซียเริ่มปฏิบัติการทำฝนเทียมเป็นเวลา 3 วัน เพื่อบรรเทาปัญหาหมอกควันอันตรายที่ปกคลุมรัฐซาราวัก หลังควันจากไฟป่าในอินโดนีเซียส่งผลให้คุณภาพอากาศในหลายพื้นที่ลดลงจนอยู่ในระดับน่ากังวล

คณะกรรมการจัดการภัยพิบัติแห่งรัฐซาราวักระบุว่า ปฏิบัติการดังกล่าวมีเป้าหมายทั้งเพื่อลดความหนาแน่นของหมอกควัน และเพิ่มปริมาณน้ำสำรองเพื่อเตรียมรับมือกับสภาพอากาศแห้งแล้ง โดยมุ่งเน้นพื้นที่เขื่อนผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ 3 แห่ง และพื้นที่รับน้ำอีก 13 แห่ง

ประชาชนในรัฐซาราวักบนเกาะบอร์เนียวต้องเผชิญกับหมอกควันหนาทึบต่อเนื่องหลายวัน หลังกลุ่มควันจากพื้นที่กาลิมันตันของอินโดนีเซียพัดเข้าปกคลุม ส่งผลให้มีรายงานปัญหาระบบทางเดินหายใจเพิ่มขึ้น

ทางการมาเลเซียจะติดตามการก่อตัวของเมฆและปริมาณฝนอย่างใกล้ชิด เพื่อประเมินสภาพบรรยากาศและประสิทธิภาพของปฏิบัติการทำฝนเทียม ท่ามกลางความกังวลว่าวิกฤตหมอกควันข้ามพรมแดนอาจทวีความรุนแรงขึ้น หากสภาพอากาศแห้งแล้งและไฟป่าในอินโดนีเซียยังไม่สามารถควบคุมได้

วิกฤตครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงปัญหาของประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การใช้ประโยชน์จากที่ดิน และผลกระทบต่อสุขภาพของผู้คนทั่วทั้งภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้