จีนเอาจริง! เดินเกมใหม่สู้โลกร้อน หวังเขียนกติกาโลกร้อนใหม่

เป้าหมายสำคัญในช่วง 5 ปี

แผนดังกล่าวยังคงเป้าหมายหลักที่มีอยู่เดิม เช่น

• ลด Carbon Intensity หรือปริมาณการปล่อยคาร์บอนต่อ GDP ลง 17% ตลอดช่วง 5 ปี 
• ลดความเข้มข้นของคาร์บอนต่อหน่วยผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมที่อยู่ภายใต้ตลาดคาร์บอนของจีนลง 3% 
• เพิ่มการใช้พลังงานหมุนเวียนและทดแทนเชื้อเพลิงฟอสซิล 
• เพิ่มศักยภาพการปรับตัวต่อผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศ 
• สนับสนุนการไหลเวียนและการขยายตัวของเทคโนโลยีพลังงานสะอาด 

ประเด็นที่น่าสนใจคือ แผนฉบับนี้ไม่ได้มุ่งเฉพาะการลด CO₂ แต่ให้ความสำคัญกับ ก๊าซเรือนกระจกที่ไม่ใช่ CO₂ เช่น มีเทน ไนตรัสออกไซด์ หรือ N₂O และไฮโดรฟลูออโรคาร์บอน หรือ HFCs จีนตั้งเป้าสร้างศักยภาพในการลดการปล่อยก๊าซเหล่านี้รวมกัน 30 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (MtCO₂e) ภายในปี 2030 

หนึ่งในแนวทางสำคัญคือการนำ มีเทนจากเหมืองถ่านหิน มาใช้ประโยชน์ โดยการวิเคราะห์ระบุว่าโครงการที่จัดการมีเทนจากอากาศระบายในเหมืองและมีเทนจากเหมืองถ่านหิน อาจช่วยลดการปล่อยได้ราว 20 MtCO₂e ภายในปี 2030

นอกจากนี้ จีนยังมีมาตรการควบคุม N₂O จากภาคอุตสาหกรรม การทำลาย HFCs และการใช้เทคโนโลยีตัวเร่งปฏิกิริยาเพื่อลดการปล่อย N₂O รวมถึงการเรียกคืนและทดแทน SF₆ หรือซัลเฟอร์เฮกซะฟลูออไรด์ ที่ใช้ในอุปกรณ์ระบบไฟฟ้า  เรื่องนี้มีความสำคัญ เพราะข้อมูลปี 2021 ระบุว่า จีนปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวมประมาณ 14,000 MtCO₂e และก๊าซที่ไม่ใช่ CO₂ คิดเป็นประมาณ 19% หรือ 2,700 MtCO₂e โดยส่วนใหญ่เป็นก๊าซมีเทน 

อีกประเด็นสำคัญคือ จีนประกาศชัดขึ้นว่าต้องการมีบทบาทมากกว่าเดิมในการกำหนดทิศทาง ธรรมาภิบาลด้านสภาพภูมิอากาศโลก ภายในปี 2030 จีนต้องการเพิ่มอิทธิพลและบทบาทในการกำหนดทิศทางนโยบายภูมิอากาศระหว่างประเทศ รวมถึงต้องการสร้าง “เรื่องเล่าใหม่” เกี่ยวกับธรรมาภิบาลด้านสภาพภูมิอากาศ 

นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดมองว่า จุดนี้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงด้านถ้อยแถลงเชิงนโยบายครั้งสำคัญ เพราะจีนมีแนวโน้มที่จะไม่ได้เพียง “เข้าร่วม” การแก้ปัญหาโลกร้อน แต่ต้องการ มีส่วนเป็นผู้นำและกำหนดทิศทางการดำเนินงานระดับโลก มากขึ้น ขณะเดียวกัน จีนยังต้องการขยายอิทธิพลของ ตลาดคาร์บอนจีน ในระดับนานาชาติ ผ่านการมีส่วนร่วมในการกำหนดกฎเกณฑ์ การพัฒนามาตรฐาน และความร่วมมือกับประเทศอื่น ๆ

จีนยังร่วมกับสหภาพยุโรปและบราซิลจัดตั้งความร่วมมือด้านตลาดคาร์บอนภาคบังคับ ซึ่งสะท้อนว่าจีนกำลังพยายามเข้ามามีบทบาทในการกำหนดกติกาการซื้อขายคาร์บอนโลกมากขึ้น 

แผนภูมิอากาศ 5 ปีฉบับใหม่ของจีนไม่ได้เน้นการประกาศเป้าหมายใหม่ที่หวือหวา แต่เน้น “ลงมือทำและยกระดับระบบ” โดยนำเป้าหมายเดิมมารวมเข้ากับกรอบนโยบายที่ครอบคลุมมากขึ้น ตั้งแต่การลด CO₂ พลังงานหมุนเวียน การปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ ไปจนถึงตลาดคาร์บอน

สิ่งที่น่าจับตาคือ การให้ความสำคัญกับก๊าซเรือนกระจกที่ไม่ใช่ CO₂ โดยเฉพาะมีเทน และการที่จีนประกาศต้องการเพิ่มบทบาทในการกำหนดกติกาด้านสภาพภูมิอากาศและตลาดคาร์บอนโลก

พูดง่าย ๆ คือ จีนกำลังขยับจากการเป็นประเทศที่ตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ไปสู่การสร้างระบบนโยบายภายในประเทศ พร้อมพยายามมีบทบาทในการกำหนดกติกาการรับมือโลกร้อนในระดับโลก โดยมีกรอบเวลาสำคัญคือปี 2030 และเป้าหมายระยะยาวคือความเป็นกลางทางคาร์บอนก่อนปี 2060