รู้จัก IPO ตัวแรกของโลก "Dutch East India" บทเรียน 400 ปี สู่ SpaceX

ย้อนกลับไปในปี 1602 เมื่อบริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ หรือ VOC (Vereenigde Oostindische Compagnie) ในภาษาดัตช์ ที่ถูกยกให้เป็น IPO ตัวแรกของโลก เริ่มซื้อขายในปี 1602 นับว่าเป็นพื้นฐานที่สำคัญให้กับตลาดหลักทรัพย์อัมสเตอร์ดัม

ในช่วงเวลานั้น VOC ทำให้นักลงทุนได้สัมผัสกับการค้าโลก และถึงแม้ว่า VOC จะเป็นหุ้นขนาดใหญ่มีเส้นทางการค้าทั่วโลก แต่หุ้นต้องใช้เวลากว่า 3 ทศวรรษ กว่าที่ราคาจะสามารถเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า ซึ่งถือว่าช้ามากเมื่อเทียบกับมาตรฐานตลาดในปัจจุบัน

บริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ไม่ได้เป็นเพียงบริษัทที่มีสัญญาซื้อขายเพียงบนหน้ากระดาษเท่านั้น แต่เป็นธุรกิจที่มีแก่นแท้ในการเชื่อมโยงการเดินเรือ เส้นทางการค้า อำนาจทางทหาร การสนับสนุนจากรัฐบาล และการเปิดพรมแดนทางการค้าขนาดใหญ่ทั่วโลก

VOC กลายเป็นหุ้นที่สำคัญที่สุดในโลก สาธารณรัฐเนเธอร์แลนด์ได้กลายเป็นหนึ่งในประเทศที่มีเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดในโลก ตลอดช่วงศตวรรษที่ 17 เนเธอร์แลนด์เป็นผู้นำของโลกในด้านการค้า การเงิน นวัตกรรม การศึกษา และอำนาจทางทะเล

อัมสเตอร์ดัมกลายเป็นเมืองหลวงทางการเงินของโลก รวมถึงการค้าโลก เงินกิลเดอร์ของเนเธอร์แลนด์กลายเป็นสกุลเงินสำรอง เงินทุนจากทั่วทั้งยุโรปหลั่งไหลเข้าสู่ตลาดของเนเธอร์แลนด์

อิทธิพลของ VOC ได้แผ่ขยายไปทุกที่ทั้วโลก โลโก้ของ VOC ปรากฏอยู่บนเรือ เหรียญ โกดัง เอกสาร ปืนใหญ่ และสินค้าทั่วโลก ทำให้ VOC เป็นหนึ่งในแบรนด์ระดับโลกแบรนด์แรกๆ และเป็นหนึ่งในโลโก้บริษัทที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงเป็นที่รู้จักมานานกว่า 400 ปีแล้ว

มีการถกเถียงกันเกี่ยวกับ VOC นั่นคือความสับสนในเรื่องของคัวเลข ที่มีการประมาณการว่า VOC มีมูลค่าราว 5 ล้านล้านดอลลาร์ ถึง 10 ล้านล้านดอลลาร์ หรือมากกว่านั้นเมื่อเทียบเป็นสกุลเงินในปัจจุบัน ซึ่งค่าที่ได้นั้นขึ้นอยู่กับวิธีการคำนวน

แต่ถ้าใช้การวิเคราะห์ในช่วงเวลาที่รุ่งเรืองที่สุดของ VOC มีการการประมาณการว่าบริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์คิดเป็นประมาณ 40% ถึง 50% ของ GDP ของเนเธอร์แลนด์ และอาจจะมีส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของตลาดหุ้นที่นักลงทุนสามารถลงทุนได้

ถ้าลองคิดกลับมาในปัจจุบันว่า ถ้ามีบริษัทที่มีมูลค่า 40-50% ของ GDP ของสหรัฐฯ และคิดเป็นสัดส่วนที่มากกว่าครึ่งหนึ่งของวอลล์สตรีท บริษัทนั้นจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร

คำตอบอาจจะอยู่ที่ SpaceX ก็ได้ โดยเจซี พาเร็ตส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคการตลาด และผู้ก่อตั้ง TrendLabs ได้ให้ความเห็นว่า VOC ส่งกองเรือขนส่งเครื่องเทศไปยังเอเชีย ซึ่งแตกต่างอย่างสิ้นเชิงจากการสร้างศูนย์ข้อมูลในอวกาศ แต่ตรรกะของตลาดกลับคล้ายคลึงกัน

VOC เปิดโอกาสให้นักลงทุนได้ลงทุนในธุรกิจการค้าระดับโลกโดยไม่ต้องขึ้นเรือ SpaceX ก็เปิดโอกาสให้นักลงทุนได้ลงทุนในจรวด ดาวเทียม ความต้องการด้านการป้องกันประเทศ Starlink โครงสร้างพื้นฐานในอวกาศ และอะไรก็ตามที่เศรษฐกิจวงโคจรจะกลายเป็นต่อไป

นั่นหมายความว่า SpaceX ไม่ได้เป็นเพียงกระแส รายได้กว่า 19,000 ล้านดอลลาร์ ของบริษัทนั้นเป็นของจริง เช่นเดียวกับเรือ เครื่องเทศ และเส้นทางการค้า ที่ทำให้บริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์เป็นมากกว่าแค่หุ้นในตำนาน

ในปี 1602 ไม่มีใครสามารถเข้าใจ หรือตอบคำถามได้ว่าการค้าโลกจะพัฒนาไปอย่างไร เช่นเดียวกับในปัจจุบัน ที่ไม่มีใครสามารถออกมาบอกได้อย่างเต็มปากเต็มคำว่าเศรษฐกิจอวกาศเชิงพาณิชย์จะก้าวหน้าไปได้ถึงไหน และก้าวไปอย่างไร

SpaceX กำลังนำเสนอดาวเทียม การสื่อสาร การผลิต การใช้งานด้านการป้องกันประเทศ การสกัดทรัพยากร การส่งพลังงาน และความเป็นไปได้อีกหลายอย่างที่เกินจินตนาการ SpaceX ไม่ได้แค่ขนส่งสิ่งของ หรือให้บริการ แต่กำลังเปิดทางสู่พรมแดนใหม่นอกโลก