ค่ารักษาข้าราชการ 4.89 ล้านคน ทะลุแสนล้านบาท

สาเหตุสำคัญที่ทำให้งบประมาณสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลข้าราชการพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปัจจัยหลักมาจากจำนวนผู้มีสิทธิในระบบสวัสดิการข้าราชการที่มีจำนวนมากเกือบ 5 ล้านคน 

โดยข้อมูลล่าสุดของผู้มีสิทธิได้รับสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ณ สิ้นเดือนกรกฎาคม 2569 มีจำนวนรวมทั้งสิ้น 4,896,780 คน แบ่งเป็นเจ้าของสิทธิ จำนวน 2,308,765 คน คิดเป็นร้อยละ 47.15 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด  และบุคคลในครอบครัว 2,588,051 คน คิดเป็นร้อยละ 52.85 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด ซึ่งมีจำนวนสูงกว่าเจ้าของสิทธิ 

ทั้งนี้ “เจ้าของสิทธิ” ประกอบด้วย  ข้าราชการจำนวน 1,359,188 คน คิดเป็นร้อยละ 58.87 ของจำนวนเจ้าของสิทธิหรือคิดเป็นร้อยละ 27.76 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด  ผู้รับเบี้ยหวัดบำนาญจำนวน 921,591 คน คิดเป็นร้อยละ 39.92 ของจำนวนเจ้าของสิทธิ หรือคิดเป็นร้อยละ 16.82 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด  และลูกจ้างประจำจำนวน 27,986 คน คิดเป็นร้อยละ 1.21 ของจำนวนเจ้าของสิทธิหรือคิดเป็นร้อยละ 0.57 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด

ส่วน “บุคคลในครอบครัว” ประกอบด้วย บิดามารดาจำนวน 1,380,370 คน คิดเป็นร้อยละ 53.34 ของจำนวนบุคคลในครอบครัว หรือคิดเป็นร้อยละ 28.19 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด  คู่สมรสจำนวน 550,800 คน คิดเป็นร้อยละ 21.28 ของจำนวนบุคคลในครอบครัว หรือคิดเป็นร้อยละ 11.25 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด  และบุตร จำนวน 656,845 คน คิดเป็นร้อยละ 25.38 ของจำนวนบุคคลในครอบครัว หรือคิดเป็นร้อยละ 13.41 ของผู้มีสิทธิทั้งหมด

นอกจากจำนวนผู้มีสิทธิรับสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลที่มีเพิ่มขึ้นมากแล้ว ยังพบว่าโครงสร้างอายุของผู้มีสิทธิได้รับสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลส่วนใหญ่เป็นผู้สูงวัยที่มีอายุ 61 ปีขึ้นไป ซึ่งมีสัดส่วนเกือบครึ่งหนึ่งของผู้มีสิทธิทั้งหมด และมักมีค่าใช้จ่ายสูงในช่วงท้ายของชีวิต รวมถึงการรักษาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ซึ่งมีค่าใช้จ่ายในการรักษาที่สูงมาก  

โดยข้อมูลผู้มีสิทธิได้รับสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ จำแนกตามช่วงอายุ ณ สิ้นเดือนกรกฎาคม 2569 พบว่า ช่วงอายุตั้งแต่ 61 ปีขึ้นไปจำนวน 2,072,297 คน  หรือคิดเป็นร้อยละ 42.38 ของผู้ได้รับสิทธิสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลข้าราชการทั้งหมด  รองลงมาคือช่วงอายุ 41-60 ปี จำนวน 1,373,467 คน คิดเป็นร้อยละ 28.05 ของผู้ได้รับสิทธิสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลข้าราชการทั้งหมด ทั้งนี้ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย

สำหรับสถิติผลการเบิกจ่ายค่ายาในระบบการเบิกจ่ายตรง สูงสุด 10 อันดับแรก ในปีงบประมาณ 2568 มีดังนี้ 

อันดับ 1 .โรคเส้นเลือดในสมองแตก/อุดตัน 7,791.16 ล้านบาท  จำนวน 2,036,807 ราย 

อันดับ 2. โรคเบาหวาน 6,202.11 ล้านบาท  จำนวน 610,724 ล้านบาท

อันดับ 3. โรคไขมันในหลอดเลือดสูง 3,487.50 ล้านบาท จำนวน 1,597,941 ราย 

อันดับ 4. โรคความดันโลหิตสูง 3,308.80 ล้านบาท จำนวน 1,441,861 ล้านบาท 

อันดับ 5. โรคหัวใจล้มเหลว 2,313.13 ล้านบาท จำนวน 1,132,592 ราย

อันดับ 6. โรคมะเร็ง 2,040.80 ล้านบาท จำนวน 85,385 ราย 

อันดับ 7. โรคไตวายเรื้อรัง 958.30 ล้านบาท จำนวน 722,941 ราย 

อันดับ 8. โรคถุงลมโป่งพอง 842.97 ล้านบาท จำนวน 890,682 ราย 

อันดับ 9. โรคผิวหนังพุพองเรื้อรัง 707.65 ล้านบาท จำนวน 780,386 ราย 

และอันดับ 10.โรคเรื้อนกวาง 628.94 ล้านบาท จำนวน 925,610 ราย

จะเห็นว่า 3 อันดับโรคเบิกจ่ายค่ายามากที่สุด คือ เส้นเลือดในสมองอุดตัน ความดันโลหิต และเบาหวาน  เป็นกลุ่มโรคติดต่อไม่เรื้อรัง หรือ NCDs ซึ่งค่าใช้จ่ายเพื่อรักษาพยาบาลในกลุ่มนี้ทั้งระบบจะมีการเบิกจ่ายงบประมาณรวมกันกว่า 40,000 ล้านบาทต่อปี

จากสถิติการเบิกจ่ายค่าใช้จ่ายสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ และสัญญาณเตือนภัยจากรายงานความเสี่ยงทางการคลังนั้น  ล่าสุด “กรมบัญชีกลาง”  ได้ดำเนินการเตรียมปรับปรุงหลักเกณฑ์ สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ โดยเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างพระราชกฤษฎีกาเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ระหว่างวันที่ 17 สิงหาคม- 17 กันยายน 2569  ผ่านทางออนไลน์เว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย (LAW)

โดยหลักการสำคัญในการปรับปรุงหลักเกณฑ์ สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ  4 ประเด็น 

 1. กำหนดให้สถานพยาบาลที่จะสามารถใช้สิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลต้องขึ้นทะเบียนกับกระทรวงการคลัง เพื่อประโยชน์ในการเชื่อมโยงระบบการเบิกจ่ายอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้สามารถให้บริการได้อย่างรวดเร็ว และสามารถป้องกันการทุจริตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2. กำหนดให้ผู้มีสิทธิมีหน้าที่และความรับผิดชอบในพฤติกรรมของบุคคลในครอบครัวในการใช้สิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาล มิให้มีการใช้สิทธิอย่างไม่สมควรหรือโดยมิชอบ

3. กำหนดให้ผู้มีสิทธิมีอิสระในการเลือกให้บุคคลในครอบครัวบุคคลใดสามารถใช้สิทธิสวัสดิการหรือจะแจ้งระงับการใช้สิทธิสวัสดิการของบุคคลในครอบครัวบุคคลใดก็ได้

4. สร้างกลไกที่ส่งเสริมให้สถานพยาบาลต้องมีนโยบายและมาตรการที่มีประสิทธิภาพ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

โดยระบุเหตุผลที่สมควรปรับปรุงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับสิทธิเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลของผู้มีสิทธิได้รับเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลและบุคคลในครอบครัว เพื่อให้การเบิกจ่ายเงินค่ารักษาพยาบาลให้เป็นไปด้วยความรวดเร็ว รองรับการใช้เทคโนโลยีในการกำกับดูแลการเบิกจ่าย และป้องกันการทุจริต รวมทั้งเพื่อให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

ทั้งนี้ การปรับปรุงกฎหมายในรูปแบบพระราชกฤษฎีกานี้ กรมบัญชีกลางจะเร่งดำเนินการให้มีผลบังคับใช้โดยเร็วหลังจากผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นและเสนอต่อคณะรัฐมนตรี เพื่อให้การใช้จ่ายงบประมาณแผ่นดินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

สอดคล้องกับ นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ที่มีแนวคิดเปลี่ยนจากระบบสวัสดิการจ่ายตรง มาเป็นการใช้ "ระบบประกันสุขภาพ"  โดยล่าสุดมอบหมายให้สำนักงาน ก.พ. ร่วมกับกรมบัญชีกลาง และสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) เร่งเดินหน้าศึกษาวิธีการนำระบบ ประกันสุขภาพมาใช้ทดแทนระบบสวัสดิการค่ารักษาพยาบาลรูปแบบปัจจุบัน 

เพื่อให้รัฐบาลสามารถควบคุมวงเงินงบประมาณในแต่ละปีได้อย่างชัดเจน และยังเป็นการกระตุ้นธุรกิจประกันภัยในประเทศ สอดรับกับนโยบายผลักดันไทยสู่การเป็นศูนย์กลางสุขภาพนานาชาติ (Medical Hub) โดยจะเริ่มใช้กับข้าราชการบรรจุใหม่ก่อน ส่วนข้าราชการเดิมจะเปิดให้เป็นทางเลือกตามความสมัครใจ