น้ำประปากรุงเทพฯ มาจากไหน? เปิดเส้นทางน้ำก่อนถึงก๊อกบ้าน

Share on Line Share on Facebook Share on X
น้ำประปากรุงเทพฯ มาจากไหน? เปิดเส้นทางน้ำก่อนถึงก๊อกบ้าน

น้ำประปาที่ไหลออกจากก๊อกในบ้านของคนกรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ มีจุดเริ่มต้นจากที่ใด และต้องผ่านกระบวนการอะไรบ้างก่อนจะกลายเป็นน้ำสะอาดสำหรับใช้อุปโภคบริโภค คำถามนี้ได้รับความสนใจมากขึ้น หลังมีรายงานการตรวจพบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำโขง โดยเฉพาะแม่น้ำสายที่มีรายงานตรวจพบสารหนูสูงสุด 0.284 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือประมาณ 28 เท่าของค่ามาตรฐานน้ำผิวดินที่ 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร

แม้พื้นที่ที่ตรวจพบการปนเปื้อนจะอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครหลายร้อยกิโลเมตร แต่ความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของน้ำประปายังคงเป็นเรื่องใกล้ตัวประชาชน การประปานครหลวง (กปน.) จึงชี้แจงว่า ระบบผลิตน้ำประปาสำหรับพื้นที่รับผิดชอบทั้ง 3 จังหวัด ไม่ได้ใช้น้ำจากแม่น้ำสาย แม่น้ำกก หรือแม่น้ำโขง เนื่องจากมีแหล่งน้ำดิบหลักอยู่คนละระบบลุ่มน้ำ

น้ำประปากรุงเทพฯ ใช้น้ำดิบจาก 2 แหล่งหลัก

ระบบผลิตน้ำประปาของการประปานครหลวงอาศัยน้ำดิบจากแหล่งน้ำสำคัญ 2 แห่ง ได้แก่ แม่น้ำเจ้าพระยาและเขื่อนแม่กลอง โดยมีเส้นทางลำเลียงน้ำเข้าสู่โรงงานผลิตน้ำแตกต่างกันตามพื้นที่ให้บริการ

แหล่งแรกคือ แม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งเป็นแหล่งน้ำดิบสำคัญของระบบประปาฝั่งตะวันออก การประปานครหลวงรับน้ำผ่านสถานีสูบน้ำดิบสำแล จังหวัดปทุมธานี ก่อนลำเลียงผ่านคลองประปาฝั่งตะวันออกเข้าสู่ระบบผลิตน้ำ โดยมีโรงงานผลิตน้ำบางเขนเป็นหนึ่งในโรงงานหลักที่รับน้ำจากแหล่งดังกล่าว

สถานีสูบน้ำดิบสำแลจึงมีบทบาทสำคัญในการรับน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาเข้าสู่ระบบผลิตน้ำประปา โดยคุณภาพน้ำในบริเวณจุดรับน้ำเป็นปัจจัยที่ต้องติดตามอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านความขุ่น ความเค็ม และสารปนเปื้อนที่อาจเกิดขึ้นจากกิจกรรมต่าง ๆ ในลุ่มน้ำ

แหล่งที่สองคือ เขื่อนแม่กลอง ซึ่งตั้งอยู่ในจังหวัดกาญจนบุรี โดยน้ำดิบจะถูกลำเลียงผ่านระบบคลองประปาฝั่งตะวันตกเข้าสู่โรงงานผลิตน้ำมหาสวัสดิ์ เพื่อผลิตน้ำประปาส่งเข้าสู่ระบบจ่ายน้ำของการประปานครหลวง

การมีแหล่งน้ำดิบจากทั้งแม่น้ำเจ้าพระยาและเขื่อนแม่กลอง ช่วยให้ระบบประปานครหลวงมีแหล่งน้ำสำหรับรองรับความต้องการใช้น้ำของประชาชนในพื้นที่รับผิดชอบ โดยการบริหารจัดการน้ำต้องคำนึงถึงปริมาณน้ำต้นทุน คุณภาพน้ำ และความพร้อมของระบบผลิตควบคู่กัน

จากแม่น้ำถึงก๊อกบ้าน น้ำประปาผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง?

ก่อนน้ำจากแม่น้ำหรือเขื่อนจะถูกส่งไปยังบ้านเรือน น้ำดิบจำเป็นต้องผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพภายในโรงงานผลิตน้ำ เพื่อกำจัดสิ่งสกปรก สารแขวนลอย และลดความเสี่ยงจากจุลินทรีย์ที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

กระบวนการผลิตน้ำประปาโดยทั่วไปประกอบด้วยขั้นตอนสำคัญดังนี้

1. การรับน้ำดิบ

เริ่มจากการสูบน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติผ่านสถานีสูบน้ำดิบ ก่อนส่งเข้าสู่โรงงานผลิตน้ำ โดยมีการตรวจสอบคุณภาพน้ำเบื้องต้นเพื่อประเมินสภาพน้ำที่เข้าสู่ระบบ

2. การเติมสารเคมีและรวมตะกอน

น้ำดิบจะเข้าสู่กระบวนการเติมสารช่วยตกตะกอน เพื่อให้อนุภาคขนาดเล็กและสิ่งแขวนลอยรวมตัวเป็นตะกอนที่มีขนาดใหญ่ขึ้น ทำให้สามารถแยกออกจากน้ำได้ง่าย

สรุปข่าว

น้ำประปากรุงเทพฯ นนทบุรี และสมุทรปราการ ผลิตจากน้ำดิบ 2 แหล่งหลัก คือแม่น้ำเจ้าพระยาผ่านสถานีสูบน้ำสำแล และเขื่อนแม่กลองผ่านคลองประปาฝั่งตะวันตก ก่อนเข้าสู่กระบวนการผลิตและส่งจ่ายถึงบ้าน กปน.ยืนยันแหล่งน้ำไม่เชื่อมต่อกับแม่น้ำสาย กก และโขง พร้อมตรวจติดตามคุณภาพน้ำตลอด 24 ชั่วโมง

น้ำประปาที่ไหลออกจากก๊อกในบ้านของคนกรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ มีจุดเริ่มต้นจากที่ใด และต้องผ่านกระบวนการอะไรบ้างก่อนจะกลายเป็นน้ำสะอาดสำหรับใช้อุปโภคบริโภค คำถามนี้ได้รับความสนใจมากขึ้น หลังมีรายงานการตรวจพบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำโขง โดยเฉพาะแม่น้ำสายที่มีรายงานตรวจพบสารหนูสูงสุด 0.284 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือประมาณ 28 เท่าของค่ามาตรฐานน้ำผิวดินที่ 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร

แม้พื้นที่ที่ตรวจพบการปนเปื้อนจะอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครหลายร้อยกิโลเมตร แต่ความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของน้ำประปายังคงเป็นเรื่องใกล้ตัวประชาชน การประปานครหลวง (กปน.) จึงชี้แจงว่า ระบบผลิตน้ำประปาสำหรับพื้นที่รับผิดชอบทั้ง 3 จังหวัด ไม่ได้ใช้น้ำจากแม่น้ำสาย แม่น้ำกก หรือแม่น้ำโขง เนื่องจากมีแหล่งน้ำดิบหลักอยู่คนละระบบลุ่มน้ำ

น้ำประปากรุงเทพฯ ใช้น้ำดิบจาก 2 แหล่งหลัก

ระบบผลิตน้ำประปาของการประปานครหลวงอาศัยน้ำดิบจากแหล่งน้ำสำคัญ 2 แห่ง ได้แก่ แม่น้ำเจ้าพระยาและเขื่อนแม่กลอง โดยมีเส้นทางลำเลียงน้ำเข้าสู่โรงงานผลิตน้ำแตกต่างกันตามพื้นที่ให้บริการ

แหล่งแรกคือ แม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งเป็นแหล่งน้ำดิบสำคัญของระบบประปาฝั่งตะวันออก การประปานครหลวงรับน้ำผ่านสถานีสูบน้ำดิบสำแล จังหวัดปทุมธานี ก่อนลำเลียงผ่านคลองประปาฝั่งตะวันออกเข้าสู่ระบบผลิตน้ำ โดยมีโรงงานผลิตน้ำบางเขนเป็นหนึ่งในโรงงานหลักที่รับน้ำจากแหล่งดังกล่าว

สถานีสูบน้ำดิบสำแลจึงมีบทบาทสำคัญในการรับน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาเข้าสู่ระบบผลิตน้ำประปา โดยคุณภาพน้ำในบริเวณจุดรับน้ำเป็นปัจจัยที่ต้องติดตามอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านความขุ่น ความเค็ม และสารปนเปื้อนที่อาจเกิดขึ้นจากกิจกรรมต่าง ๆ ในลุ่มน้ำ

แหล่งที่สองคือ เขื่อนแม่กลอง ซึ่งตั้งอยู่ในจังหวัดกาญจนบุรี โดยน้ำดิบจะถูกลำเลียงผ่านระบบคลองประปาฝั่งตะวันตกเข้าสู่โรงงานผลิตน้ำมหาสวัสดิ์ เพื่อผลิตน้ำประปาส่งเข้าสู่ระบบจ่ายน้ำของการประปานครหลวง

การมีแหล่งน้ำดิบจากทั้งแม่น้ำเจ้าพระยาและเขื่อนแม่กลอง ช่วยให้ระบบประปานครหลวงมีแหล่งน้ำสำหรับรองรับความต้องการใช้น้ำของประชาชนในพื้นที่รับผิดชอบ โดยการบริหารจัดการน้ำต้องคำนึงถึงปริมาณน้ำต้นทุน คุณภาพน้ำ และความพร้อมของระบบผลิตควบคู่กัน

จากแม่น้ำถึงก๊อกบ้าน น้ำประปาผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง?

ก่อนน้ำจากแม่น้ำหรือเขื่อนจะถูกส่งไปยังบ้านเรือน น้ำดิบจำเป็นต้องผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพภายในโรงงานผลิตน้ำ เพื่อกำจัดสิ่งสกปรก สารแขวนลอย และลดความเสี่ยงจากจุลินทรีย์ที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

กระบวนการผลิตน้ำประปาโดยทั่วไปประกอบด้วยขั้นตอนสำคัญดังนี้

1. การรับน้ำดิบ

เริ่มจากการสูบน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติผ่านสถานีสูบน้ำดิบ ก่อนส่งเข้าสู่โรงงานผลิตน้ำ โดยมีการตรวจสอบคุณภาพน้ำเบื้องต้นเพื่อประเมินสภาพน้ำที่เข้าสู่ระบบ

2. การเติมสารเคมีและรวมตะกอน

น้ำดิบจะเข้าสู่กระบวนการเติมสารช่วยตกตะกอน เพื่อให้อนุภาคขนาดเล็กและสิ่งแขวนลอยรวมตัวเป็นตะกอนที่มีขนาดใหญ่ขึ้น ทำให้สามารถแยกออกจากน้ำได้ง่าย

3. การตกตะกอน

น้ำจะถูกส่งเข้าสู่ถังตกตะกอน เพื่อแยกตะกอนและสิ่งสกปรกออกจากน้ำ ช่วยลดความขุ่นก่อนเข้าสู่กระบวนการกรอง

4. การกรองน้ำ

น้ำที่ผ่านการตกตะกอนจะเข้าสู่ระบบกรอง เพื่อกำจัดอนุภาคและสิ่งแขวนลอยขนาดเล็กที่ยังหลงเหลืออยู่

5. การฆ่าเชื้อโรค

น้ำที่ผ่านการกรองจะได้รับการฆ่าเชื้อด้วยสารฆ่าเชื้อที่เหมาะสม เพื่อควบคุมจุลินทรีย์ที่อาจก่อให้เกิดโรค และรักษาคุณภาพน้ำระหว่างการลำเลียงผ่านระบบท่อจ่ายน้ำ

6. การส่งจ่ายน้ำประปา

เมื่อน้ำผ่านกระบวนการผลิตและตรวจสอบคุณภาพแล้ว จะถูกส่งเข้าสู่ระบบท่อประปาและสถานีสูบจ่ายน้ำ ก่อนกระจายไปยังอาคาร บ้านเรือน และสถานประกอบการในพื้นที่ให้บริการ

ทั้งนี้ กระบวนการผลิตน้ำประปาต้องควบคู่กับการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำตามมาตรฐาน โดยสารปนเปื้อนบางประเภท เช่น สารหนู จำเป็นต้องใช้วิธีตรวจวิเคราะห์เฉพาะ ไม่สามารถประเมินความปลอดภัยจากความใสของน้ำเพียงอย่างเดียว

ทำไมสารหนูในแม่น้ำสายและแม่น้ำกกจึงไม่กระทบน้ำประปากรุงเทพฯ โดยตรง?

ข้อแตกต่างสำคัญอยู่ที่ระบบลุ่มน้ำและเส้นทางการไหลของน้ำตามธรรมชาติ

แม่น้ำสายและแม่น้ำกกเป็นส่วนหนึ่งของระบบลุ่มน้ำโขง โดยแม่น้ำกกไหลผ่านจังหวัดเชียงรายก่อนลงสู่แม่น้ำโขง ขณะที่แม่น้ำสายอยู่ในระบบแม่น้ำชายแดนไทยและเมียนมาที่เชื่อมต่อกับลุ่มน้ำโขงเช่นกัน

ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นระบบลุ่มน้ำที่ไหลลงสู่อ่าวไทย ขณะที่เขื่อนแม่กลองอยู่ในระบบลุ่มน้ำแม่กลอง ซึ่งมีเส้นทางน้ำแยกจากลุ่มน้ำโขง

ดังนั้น สารปนเปื้อนที่ตรวจพบในแม่น้ำสายและแม่น้ำกกจึงไม่ได้ไหลเข้าสู่แหล่งน้ำดิบของการประปานครหลวงผ่านเส้นทางน้ำธรรมชาติโดยตรง

นอกจากนี้ การประปานครหลวงยังยืนยันว่าไม่ได้ใช้น้ำดิบจากแม่น้ำบางปะกง ซึ่งเป็นอีกพื้นที่ที่มีรายงานปัญหามลพิษทางน้ำ

ข้อเท็จจริงดังกล่าวช่วยอธิบายว่า เหตุใดสถานการณ์สารหนูในแม่น้ำภาคเหนือจึงไม่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อแหล่งน้ำดิบหลักของกรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ แต่ไม่ได้หมายความว่าแหล่งน้ำเจ้าพระยาและแม่กลองจะไม่มีความเสี่ยงด้านมลพิษจากสาเหตุอื่น จึงยังจำเป็นต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง

กปน. ตรวจคุณภาพน้ำตลอด 24 ชั่วโมง

การประปานครหลวงระบุว่า มีระบบตรวจติดตามคุณภาพน้ำออนไลน์แบบเรียลไทม์ตลอด 24 ชั่วโมง ครอบคลุมตั้งแต่แหล่งน้ำดิบ กระบวนการผลิต ไปจนถึงระบบจ่ายน้ำ เพื่อเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำและสนับสนุนการบริหารจัดการระบบผลิตน้ำประปา

ระบบตรวจวัดออนไลน์สามารถติดตามค่าคุณภาพน้ำบางประเภทได้อย่างต่อเนื่อง เช่น ความขุ่น ค่าความเป็นกรด-ด่าง และค่าที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมกระบวนการผลิต ขณะที่การตรวจหาสารโลหะหนักอย่างสารหนูต้องอาศัยการเก็บตัวอย่างและการตรวจวิเคราะห์ด้วยวิธีเฉพาะทาง

การเฝ้าระวังคุณภาพน้ำจึงต้องใช้ข้อมูลจากทั้งระบบตรวจวัดอัตโนมัติและการตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เพื่อให้สามารถประเมินคุณภาพน้ำได้ครอบคลุมตามเกณฑ์ที่กำหนด

น้ำประปา 3 จังหวัด มีแหล่งน้ำเดียวกันหรือไม่?

พื้นที่รับผิดชอบของการประปานครหลวงประกอบด้วยกรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ ซึ่งใช้น้ำประปาจากระบบผลิตและจ่ายน้ำของ กปน.

แม้แหล่งน้ำดิบหลักจะมี 2 แหล่ง แต่ไม่ได้หมายความว่าประชาชนในแต่ละจังหวัดจะได้รับน้ำจากแหล่งเดียวกันทั้งหมด เพราะระบบผลิตและจ่ายน้ำมีการบริหารจัดการตามพื้นที่รับผิดชอบของโรงงานผลิตน้ำและโครงข่ายท่อประปา

น้ำประปาที่ส่งถึงบ้านประชาชนจึงขึ้นอยู่กับโครงข่ายจ่ายน้ำและการเดินระบบในแต่ละช่วงเวลา โดยการประปานครหลวงมีหน้าที่ควบคุมคุณภาพน้ำให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดก่อนส่งจ่ายให้ผู้ใช้น้ำ

สำหรับประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ทั้ง 3 จังหวัด การดูแลคุณภาพน้ำภายในอาคารยังเป็นเรื่องสำคัญ โดยเฉพาะบ้านหรืออาคารที่มีถังพักน้ำ ควรตรวจสอบความสะอาดและบำรุงรักษาระบบท่อภายในอย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันการปนเปื้อนภายหลังน้ำออกจากระบบจ่ายของการประปา

สารหนูในแม่น้ำสูงกว่ามาตรฐาน 28 เท่า ต้องเข้าใจตัวเลขอย่างไร?

ข้อมูลการตรวจพบสารหนูในแม่น้ำสายที่ระดับ 0.284 มิลลิกรัมต่อลิตร เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับค่ามาตรฐานน้ำผิวดิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร จะคิดเป็น 28.4 เท่า

แต่ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลตรวจน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติในพื้นที่ที่มีรายงานการปนเปื้อน ไม่ใช่ผลตรวจน้ำประปาของการประปานครหลวง

การประเมินความปลอดภัยของน้ำประปาจำเป็นต้องพิจารณาผลตรวจจากระบบผลิตและจ่ายน้ำจริง รวมถึงใช้เกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำประปาหรือน้ำดื่มที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรนำผลตรวจน้ำผิวดินจากคนละพื้นที่มาใช้สรุปคุณภาพน้ำประปาโดยตรง

สำหรับสารหนูเป็นสารที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพเมื่อได้รับในปริมาณมากหรือได้รับสะสมเป็นเวลานาน โดยเฉพาะการบริโภคน้ำที่มีสารหนูเกินเกณฑ์ความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง การตรวจวิเคราะห์จึงมีความสำคัญต่อการป้องกันความเสี่ยงด้านสุขภาพ

น้ำประปากรุงเทพฯ ยังต้องเฝ้าระวังคุณภาพน้ำต่อเนื่อง

แม้การประปานครหลวงจะยืนยันว่าแหล่งน้ำดิบหลักไม่ได้เชื่อมต่อกับแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำโขง แต่การรักษาคุณภาพน้ำประปายังคงเป็นภารกิจที่ต้องดำเนินการตลอดเวลา

เนื่องจากแม่น้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำแม่กลองมีปัจจัยที่อาจส่งผลต่อคุณภาพน้ำแตกต่างกัน ทั้งการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล ปริมาณน้ำต้นทุน น้ำเค็มรุกล้ำ และมลพิษจากกิจกรรมต่าง ๆ ในพื้นที่ลุ่มน้ำ

การติดตามคุณภาพน้ำตั้งแต่ต้นทางจนถึงระบบจ่ายน้ำ รวมถึงการตรวจสอบสารปนเปื้อนตามมาตรฐาน จึงมีความสำคัญต่อการสร้างความมั่นใจให้ประชาชน

สำหรับสถานการณ์สารหนูในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก ข้อมูลจากการประปานครหลวงยืนยันได้ว่าแหล่งน้ำที่มีรายงานการปนเปื้อนไม่ได้เชื่อมต่อโดยตรงกับแหล่งน้ำดิบที่ใช้ผลิตน้ำประปาสำหรับกรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ ขณะที่การยืนยันคุณภาพน้ำประปาในแต่ละช่วงเวลายังคงต้องอาศัยผลตรวจจากหน่วยงานที่รับผิดชอบเป็นหลัก

ที่มาข้อมูล : TNN

ที่มารูปภาพ : Freepik

บรรณาธิการออนไลน์