ลาออกจากงานประจำมาตัดผมฟรี คุ้มตรงไหน? เปิดชีวิตผู้ก่อตั้ง Freethaibarber

บันทึกคนดี TNN | Exclusive Interview
“ทำไปเพื่ออะไร ขนาดคนรวยเขายังไม่ทำเลย”
เป็นหนึ่งในคำถามที่ “รชิตา นิติเลิศสกุล” หรือ “พี่บีม” ผู้ริเริ่มกลุ่ม Freethaibarber เคยได้ยินเกี่ยวกับการออกไปตัดผมให้คนอื่นโดยไม่คิดค่าบริการ ทั้งที่ก่อนหน้านี้เธอมีงานประจำในบริษัทที่มั่นคง มีเงินเดือนทุกเดือน และสามารถใช้ชีวิตได้อย่างสะดวกสบาย
แต่รชิตากลับเลือกลาออกจากงานประจำ หันมาประกอบอาชีพอิสระ และใช้เวลาส่วนใหญ่เดินทางไปตัดผมให้ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง ผู้มีรายได้น้อย และประชาชนในชุมชนต่าง ๆ ตลอดระยะเวลาประมาณ 3-4 ปี เธอประเมินว่ามีผู้ได้รับบริการจากกิจกรรมที่จัดขึ้นแล้วนับพันคน บางครั้งต้องตัดผมให้คนมากถึง 80-100 คนต่อกิจกรรม โดยไม่มีค่าจ้างหรือค่าตอบแทน
การตัดสินใจครั้งนั้นทำให้รายได้ของเธอลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับสมัยเป็นพนักงานบริษัท แต่รชิตาบอกว่าความสุขที่ได้รับกลับเพิ่มขึ้นจนไม่คิดจะกลับไปใช้ชีวิตแบบเดิม
อะไรทำให้ผู้หญิงคนหนึ่งยอมออกจากงานที่มั่นคง เพื่อเดินทางไปตัดผมให้คนแปลกหน้า และเหตุใดการทำงานที่ไม่มีเงินเดือนจึงกลายเป็นสิ่งที่เธออยากทำต่อไป

จากพนักงานบริษัท สู่วันที่เริ่มมองหาความสุขนอกที่ทำงาน
ย้อนกลับไปประมาณ 5-8 ปีก่อน รชิตายังเป็นพนักงานประจำในบริษัทแห่งหนึ่งที่มีความมั่นคงระดับหนึ่ง มีรายได้แน่นอนในแต่ละเดือน และสามารถนำเงินไปใช้จ่ายเพื่อสร้างความสุขให้ตัวเองได้
ชีวิตในช่วงนั้นไม่ได้มีปัญหาเรื่องการทำงาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เธอเริ่มรู้สึกว่าสิ่งที่ทำอยู่ยังไม่ตอบโจทย์ความต้องการของตัวเองทั้งหมด
รชิตาเล่าว่า การทำงานประจำทำให้มีเงินสำหรับซื้อสิ่งของหรือใช้ชีวิตตามความต้องการ แต่ต้องแลกกับการใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่ในสถานที่ทำงาน มีข้อจำกัดเรื่องเวลา และต้องดำเนินชีวิตตามรูปแบบที่กำหนดไว้
“การทำงานประจำมันมีความสุข มันมีความสุขแค่ตัวเรา เราสามารถใช้เงินจากการทำงานไปซื้อความสุขได้”
ความรู้สึกดังกล่าวทำให้เธอเริ่มมองหากิจกรรมที่สามารถใช้เวลาของตัวเองให้เกิดประโยชน์กับผู้อื่น จนได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับงานจิตอาสาหลายรูปแบบ
ก่อนจะเริ่มตัดผมฟรี รชิตาเคยเป็นอาสาสมัครเยี่ยมผู้ป่วยระยะสุดท้าย รวมถึงทำงานอาสาสมัครด้านการแต่งหน้าศพ ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้เธอได้พบผู้ป่วย ผู้สูงอายุ และผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือในชีวิตประจำวัน
ระหว่างเข้าเยี่ยมผู้ป่วย เธอสังเกตว่าบางคนต้องนอนติดเตียงเป็นเวลานาน เส้นผมยาวจนดูแลลำบาก ขณะที่พยาบาลหรือผู้ดูแลอาจไม่มีทักษะการตัดผมโดยตรง
บางครั้งจึงต้องใช้วิธีโกนผมหรือตัดตามความสามารถที่มี ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่สบายตัวหรือเจ็บได้
รชิตาจึงคิดว่าหากตัวเองเรียนตัดผมเพิ่มเติม ก็น่าจะนำความรู้นั้นไปช่วยดูแลผู้ป่วยระหว่างทำงานอาสาสมัครได้
จากความตั้งใจเล็ก ๆ เธอตัดสินใจไปเรียนตัดผม ก่อนเริ่มนำทักษะที่ได้ออกไปใช้กับผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือ

ตัดผมให้คุณตาคนแรก มือสั่นจนกลัวว่าจะทำให้เจ็บ
แม้จะผ่านการเรียนตัดผมมาแล้ว แต่การลงมือทำกับผู้รับบริการจริงครั้งแรกกลับทำให้รชิตาประหม่าอย่างมาก
เธอจำได้ว่าผู้รับบริการคนแรกเป็นคุณตาท่านหนึ่งที่ต้องการตัดผมสั้น ลักษณะคล้ายการโกนผม ซึ่งดูเหมือนจะเป็นงานที่ไม่ซับซ้อนนัก
แต่เมื่อถึงเวลาจับแบตเตอเลี่ยนจริง ๆ ความกังวลกลับเกิดขึ้นทันที
“มันสั่นไปหมดเลย เหมือนเราจะแบบจับยังไง คุณตาจะเจ็บไหม แบตเตอเลี่ยนมันจะไปโดนไหม มันมีความกังวลไปหมด”
รชิตายอมรับว่าช่วงแรกยังตัดผมได้ไม่ดีนัก เพราะขาดประสบการณ์และยังไม่คุ้นเคยกับการใช้อุปกรณ์ แม้จะตั้งใจช่วยเหลือผู้รับบริการ แต่ก็ต้องเรียนรู้วิธีทำงานอีกมาก
สิ่งที่ช่วยให้เธอพัฒนาฝีมือได้เร็วขึ้นคือการมีเพื่อนและช่างตัดผมรุ่นพี่ออกไปทำกิจกรรมด้วยกัน
เมื่อพบว่าตัดผมส่วนไหนยังไม่เรียบร้อย รุ่นพี่จะช่วยแนะนำวิธีจับแบตเตอเลี่ยน การเก็บรายละเอียดทรงผม และการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า
จากคนที่เคยมือสั่นทุกครั้งเมื่อเริ่มตัดผม รชิตาค่อย ๆ มีความมั่นใจมากขึ้นหลังได้ฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง
เธอบอกว่าประสบการณ์ครั้งนั้นทำให้เข้าใจความสำคัญของการทำงานร่วมกับผู้อื่น เพราะหากออกไปทำงานจิตอาสาเพียงลำพัง โดยไม่มีคนคอยแนะนำ อาจต้องเผชิญความกังวลและปัญหาที่แก้ไขได้ยาก
เมื่อมีเพื่อนร่วมทีม การทำงานก็สะดวกขึ้น และยังช่วยให้ผู้รับบริการได้รับการดูแลที่ดีขึ้นด้วย

จากช่างตัดผมคนเดียว สู่การก่อตั้ง Freethaibarber
หลังจากเริ่มออกไปตัดผมให้ผู้ป่วยและผู้สูงอายุ รชิตาพบว่ามีคนต้องการใช้บริการจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ป่วยติดเตียงและผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกเดินทางไปร้านตัดผม
บางสถานที่มีผู้ต้องการตัดผมหลายสิบคน การทำงานด้วยตัวเองหรือมีเพื่อนช่วยเพียงหนึ่งถึงสองคนจึงไม่เพียงพอ
เธอเริ่มคิดว่าจะทำอย่างไรให้มีช่างตัดผมเข้ามาร่วมกิจกรรมมากขึ้น จนเกิดแนวคิดสร้างเพจสำหรับรวบรวมผู้ที่มีทักษะและสนใจทำงานอาสาสมัคร
ชื่อ Freethaibarber จึงถูกนำมาใช้ เพื่อให้คนทั่วไปเข้าใจว่ากลุ่มนี้เป็นเครือข่ายช่างตัดผมจิตอาสาที่ให้บริการฟรี
ช่วงแรก รชิตาชักชวนเพื่อนที่เคยเรียนตัดผมด้วยกัน ก่อนขยายไปสู่ช่างที่รู้จักกันและผู้สนใจจากภายนอก
เมื่อมีการจัดกิจกรรม กลุ่มจะประกาศรับสมัครช่างอาสาสมัครตามจำนวนที่ต้องการ โดยไม่ได้กำหนดให้ทุกคนต้องเข้าร่วมทุกครั้ง
สมาชิกบางคนมีร้านตัดผมเป็นของตัวเอง บางคนเป็นพนักงานบริษัทที่ใช้เวลาว่างในวันหยุดออกมาช่วยเหลือประชาชน ขณะที่บางคนเพิ่งเรียนจบหลักสูตรตัดผมและต้องการเพิ่มประสบการณ์
รชิตาอธิบายว่า แม้จะเป็นงานอาสาสมัคร แต่ผู้เข้าร่วมต้องมีความรู้ด้านการตัดผมอย่างเหมาะสม เพราะการให้บริการกับผู้ป่วย ผู้สูงอายุ และกลุ่มเปราะบางต้องคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ
ผู้สมัครจึงต้องผ่านการเรียนตัดผมมาก่อน และบางครั้งอาจต้องแสดงหลักฐานการฝึกอบรมหรือทดสอบฝีมือ
หากเป็นช่างใหม่ที่ยังไม่คล่อง จะมีรุ่นพี่ช่วยดูแลระหว่างทำงาน
เธอมองว่าการเปิดโอกาสให้ช่างที่เพิ่งเรียนจบได้ออกไปทำงานจริง ยังช่วยให้คนเหล่านี้พัฒนาทักษะก่อนนำไปประกอบอาชีพในอนาคต

สรุปข่าว
บันทึกคนดี TNN | Exclusive Interview
“ทำไปเพื่ออะไร ขนาดคนรวยเขายังไม่ทำเลย”
เป็นหนึ่งในคำถามที่ “รชิตา นิติเลิศสกุล” หรือ “พี่บีม” ผู้ริเริ่มกลุ่ม Freethaibarber เคยได้ยินเกี่ยวกับการออกไปตัดผมให้คนอื่นโดยไม่คิดค่าบริการ ทั้งที่ก่อนหน้านี้เธอมีงานประจำในบริษัทที่มั่นคง มีเงินเดือนทุกเดือน และสามารถใช้ชีวิตได้อย่างสะดวกสบาย
แต่รชิตากลับเลือกลาออกจากงานประจำ หันมาประกอบอาชีพอิสระ และใช้เวลาส่วนใหญ่เดินทางไปตัดผมให้ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง ผู้มีรายได้น้อย และประชาชนในชุมชนต่าง ๆ ตลอดระยะเวลาประมาณ 3-4 ปี เธอประเมินว่ามีผู้ได้รับบริการจากกิจกรรมที่จัดขึ้นแล้วนับพันคน บางครั้งต้องตัดผมให้คนมากถึง 80-100 คนต่อกิจกรรม โดยไม่มีค่าจ้างหรือค่าตอบแทน
การตัดสินใจครั้งนั้นทำให้รายได้ของเธอลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับสมัยเป็นพนักงานบริษัท แต่รชิตาบอกว่าความสุขที่ได้รับกลับเพิ่มขึ้นจนไม่คิดจะกลับไปใช้ชีวิตแบบเดิม
อะไรทำให้ผู้หญิงคนหนึ่งยอมออกจากงานที่มั่นคง เพื่อเดินทางไปตัดผมให้คนแปลกหน้า และเหตุใดการทำงานที่ไม่มีเงินเดือนจึงกลายเป็นสิ่งที่เธออยากทำต่อไป

จากพนักงานบริษัท สู่วันที่เริ่มมองหาความสุขนอกที่ทำงาน
ย้อนกลับไปประมาณ 5-8 ปีก่อน รชิตายังเป็นพนักงานประจำในบริษัทแห่งหนึ่งที่มีความมั่นคงระดับหนึ่ง มีรายได้แน่นอนในแต่ละเดือน และสามารถนำเงินไปใช้จ่ายเพื่อสร้างความสุขให้ตัวเองได้
ชีวิตในช่วงนั้นไม่ได้มีปัญหาเรื่องการทำงาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เธอเริ่มรู้สึกว่าสิ่งที่ทำอยู่ยังไม่ตอบโจทย์ความต้องการของตัวเองทั้งหมด
รชิตาเล่าว่า การทำงานประจำทำให้มีเงินสำหรับซื้อสิ่งของหรือใช้ชีวิตตามความต้องการ แต่ต้องแลกกับการใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่ในสถานที่ทำงาน มีข้อจำกัดเรื่องเวลา และต้องดำเนินชีวิตตามรูปแบบที่กำหนดไว้
“การทำงานประจำมันมีความสุข มันมีความสุขแค่ตัวเรา เราสามารถใช้เงินจากการทำงานไปซื้อความสุขได้”
ความรู้สึกดังกล่าวทำให้เธอเริ่มมองหากิจกรรมที่สามารถใช้เวลาของตัวเองให้เกิดประโยชน์กับผู้อื่น จนได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับงานจิตอาสาหลายรูปแบบ
ก่อนจะเริ่มตัดผมฟรี รชิตาเคยเป็นอาสาสมัครเยี่ยมผู้ป่วยระยะสุดท้าย รวมถึงทำงานอาสาสมัครด้านการแต่งหน้าศพ ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้เธอได้พบผู้ป่วย ผู้สูงอายุ และผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือในชีวิตประจำวัน
ระหว่างเข้าเยี่ยมผู้ป่วย เธอสังเกตว่าบางคนต้องนอนติดเตียงเป็นเวลานาน เส้นผมยาวจนดูแลลำบาก ขณะที่พยาบาลหรือผู้ดูแลอาจไม่มีทักษะการตัดผมโดยตรง
บางครั้งจึงต้องใช้วิธีโกนผมหรือตัดตามความสามารถที่มี ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่สบายตัวหรือเจ็บได้
รชิตาจึงคิดว่าหากตัวเองเรียนตัดผมเพิ่มเติม ก็น่าจะนำความรู้นั้นไปช่วยดูแลผู้ป่วยระหว่างทำงานอาสาสมัครได้
จากความตั้งใจเล็ก ๆ เธอตัดสินใจไปเรียนตัดผม ก่อนเริ่มนำทักษะที่ได้ออกไปใช้กับผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือ

ตัดผมให้คุณตาคนแรก มือสั่นจนกลัวว่าจะทำให้เจ็บ
แม้จะผ่านการเรียนตัดผมมาแล้ว แต่การลงมือทำกับผู้รับบริการจริงครั้งแรกกลับทำให้รชิตาประหม่าอย่างมาก
เธอจำได้ว่าผู้รับบริการคนแรกเป็นคุณตาท่านหนึ่งที่ต้องการตัดผมสั้น ลักษณะคล้ายการโกนผม ซึ่งดูเหมือนจะเป็นงานที่ไม่ซับซ้อนนัก
แต่เมื่อถึงเวลาจับแบตเตอเลี่ยนจริง ๆ ความกังวลกลับเกิดขึ้นทันที
“มันสั่นไปหมดเลย เหมือนเราจะแบบจับยังไง คุณตาจะเจ็บไหม แบตเตอเลี่ยนมันจะไปโดนไหม มันมีความกังวลไปหมด”
รชิตายอมรับว่าช่วงแรกยังตัดผมได้ไม่ดีนัก เพราะขาดประสบการณ์และยังไม่คุ้นเคยกับการใช้อุปกรณ์ แม้จะตั้งใจช่วยเหลือผู้รับบริการ แต่ก็ต้องเรียนรู้วิธีทำงานอีกมาก
สิ่งที่ช่วยให้เธอพัฒนาฝีมือได้เร็วขึ้นคือการมีเพื่อนและช่างตัดผมรุ่นพี่ออกไปทำกิจกรรมด้วยกัน
เมื่อพบว่าตัดผมส่วนไหนยังไม่เรียบร้อย รุ่นพี่จะช่วยแนะนำวิธีจับแบตเตอเลี่ยน การเก็บรายละเอียดทรงผม และการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า
จากคนที่เคยมือสั่นทุกครั้งเมื่อเริ่มตัดผม รชิตาค่อย ๆ มีความมั่นใจมากขึ้นหลังได้ฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง
เธอบอกว่าประสบการณ์ครั้งนั้นทำให้เข้าใจความสำคัญของการทำงานร่วมกับผู้อื่น เพราะหากออกไปทำงานจิตอาสาเพียงลำพัง โดยไม่มีคนคอยแนะนำ อาจต้องเผชิญความกังวลและปัญหาที่แก้ไขได้ยาก
เมื่อมีเพื่อนร่วมทีม การทำงานก็สะดวกขึ้น และยังช่วยให้ผู้รับบริการได้รับการดูแลที่ดีขึ้นด้วย

จากช่างตัดผมคนเดียว สู่การก่อตั้ง Freethaibarber
หลังจากเริ่มออกไปตัดผมให้ผู้ป่วยและผู้สูงอายุ รชิตาพบว่ามีคนต้องการใช้บริการจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ป่วยติดเตียงและผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกเดินทางไปร้านตัดผม
บางสถานที่มีผู้ต้องการตัดผมหลายสิบคน การทำงานด้วยตัวเองหรือมีเพื่อนช่วยเพียงหนึ่งถึงสองคนจึงไม่เพียงพอ
เธอเริ่มคิดว่าจะทำอย่างไรให้มีช่างตัดผมเข้ามาร่วมกิจกรรมมากขึ้น จนเกิดแนวคิดสร้างเพจสำหรับรวบรวมผู้ที่มีทักษะและสนใจทำงานอาสาสมัคร
ชื่อ Freethaibarber จึงถูกนำมาใช้ เพื่อให้คนทั่วไปเข้าใจว่ากลุ่มนี้เป็นเครือข่ายช่างตัดผมจิตอาสาที่ให้บริการฟรี
ช่วงแรก รชิตาชักชวนเพื่อนที่เคยเรียนตัดผมด้วยกัน ก่อนขยายไปสู่ช่างที่รู้จักกันและผู้สนใจจากภายนอก
เมื่อมีการจัดกิจกรรม กลุ่มจะประกาศรับสมัครช่างอาสาสมัครตามจำนวนที่ต้องการ โดยไม่ได้กำหนดให้ทุกคนต้องเข้าร่วมทุกครั้ง
สมาชิกบางคนมีร้านตัดผมเป็นของตัวเอง บางคนเป็นพนักงานบริษัทที่ใช้เวลาว่างในวันหยุดออกมาช่วยเหลือประชาชน ขณะที่บางคนเพิ่งเรียนจบหลักสูตรตัดผมและต้องการเพิ่มประสบการณ์
รชิตาอธิบายว่า แม้จะเป็นงานอาสาสมัคร แต่ผู้เข้าร่วมต้องมีความรู้ด้านการตัดผมอย่างเหมาะสม เพราะการให้บริการกับผู้ป่วย ผู้สูงอายุ และกลุ่มเปราะบางต้องคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ
ผู้สมัครจึงต้องผ่านการเรียนตัดผมมาก่อน และบางครั้งอาจต้องแสดงหลักฐานการฝึกอบรมหรือทดสอบฝีมือ
หากเป็นช่างใหม่ที่ยังไม่คล่อง จะมีรุ่นพี่ช่วยดูแลระหว่างทำงาน
เธอมองว่าการเปิดโอกาสให้ช่างที่เพิ่งเรียนจบได้ออกไปทำงานจริง ยังช่วยให้คนเหล่านี้พัฒนาทักษะก่อนนำไปประกอบอาชีพในอนาคต

ตัดผมฟรีมาแล้วนับพันคน บางกิจกรรมมีผู้ใช้บริการถึง 100 คน
ตลอดระยะเวลาประมาณ 3-4 ปีที่ผ่านมา Freethaibarber ออกให้บริการตามสถานที่ต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ทั้งโรงพยาบาล บ้านพักผู้สูงอายุ โรงเรียน วัด และชุมชนที่มีประชาชนรายได้น้อย
รชิตาเล่าว่า โดยปกติจะมีกิจกรรมอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้ง แต่บางเดือนอาจเพิ่มเป็น 3-4 ครั้ง ขึ้นอยู่กับคำขอจากหน่วยงานและความพร้อมของช่างอาสาสมัคร
บางกิจกรรมมีผู้มาตัดผมประมาณ 80 คน และบางครั้งมากถึง 100 คน ทำให้เธอประเมินว่าตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา มีผู้ได้รับบริการรวมแล้วนับพันคน
สำหรับการออกหน่วยตามชุมชน ผู้รับบริการส่วนใหญ่เป็นผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ โดยเธอประเมินว่าสัดส่วนอาจสูงถึงประมาณ 90% ส่วนที่เหลือเป็นเด็กและประชาชนทั่วไป
หากเป็นกิจกรรมในโรงเรียน ผู้รับบริการหลักก็จะเปลี่ยนเป็นนักเรียน
หลายคนที่เข้ามาตัดผมเป็นผู้สูงอายุที่ปล่อยให้ผมยาวมาระยะหนึ่ง เพราะไม่มีโอกาสเดินทางไปร้านตัดผม ขณะที่บางคนเป็นผู้มีรายได้น้อยหรือผู้ที่ต้องการลดค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน
นอกจากนี้ กลุ่มยังเคยให้บริการแก่แรงงานจากประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งบางคนนำภาพทรงผมที่ต้องการมาให้ช่างดูด้วย
แม้จะเป็นบริการฟรี แต่รชิตายืนยันว่าผู้รับบริการสามารถเลือกทรงผมได้ตามความต้องการ
ทรงที่พบเป็นประจำ ได้แก่ รองทรง ทรงนักเรียน และทรงผมทั่วไป ส่วนบางคนอาจขอทรงโมฮอว์กหรือทรงที่มีรายละเอียดเฉพาะ ซึ่งช่างจะพิจารณาตัดให้ตามความเหมาะสม
“บางคนเขาได้ตัดทรงผมในแบบที่เขาต้องการ บางทีเอารูปมาให้ดู แล้วเราตัดให้เขาไป เขาก็มีความสุข”
รชิตาบอกว่า ความสุขของผู้รับบริการหลังตัดผมเสร็จเป็นสิ่งที่ทำให้เธออยากกลับไปทำกิจกรรมอีก เพราะแม้จะเป็นงานเล็ก ๆ แต่สามารถทำให้คนคนหนึ่งรู้สึกดีกับตัวเองได้

ตัดผมให้ผู้ป่วยติดเตียง ต้องเข้าใจทั้งคนและสถานที่
การออกหน่วยตัดผมฟรีมีข้อจำกัดแตกต่างจากการทำงานในร้านตัดผมทั่วไป
ในร้าน ช่างมีเก้าอี้ปรับระดับ อุปกรณ์พร้อมใช้งาน และแสงสว่างเพียงพอ แต่การออกไปตามชุมชนหรือสถานดูแลผู้ป่วยอาจต้องปรับตัวตามสภาพพื้นที่
บางครั้งต้องตัดผมบนเก้าอี้ธรรมดาที่ไม่สามารถปรับระดับได้ หากเป็นเด็ก ช่างอาจต้องก้มตัวมากกว่าปกติ ขณะที่บางสถานที่มีแสงสว่างไม่เพียงพอ
อุปกรณ์หลักที่ใช้จึงเป็นแบตเตอเลี่ยนแบบไร้สาย เพื่อให้สามารถทำงานได้โดยไม่ต้องพึ่งพาปลั๊กไฟตลอดเวลา
แต่สิ่งที่รชิตาให้ความสำคัญมากกว่าอุปกรณ์คือความพร้อมของช่างในการทำงานกับผู้รับบริการที่มีข้อจำกัดแตกต่างกัน
ผู้ป่วยบางคนไม่สามารถนั่งในท่าปกติได้ ขณะที่ผู้รับบริการบางกลุ่มอาจมีปัญหาด้านการสื่อสารหรือพฤติกรรมที่ช่างใหม่ยังไม่คุ้นเคย
ก่อนรับช่างเข้าร่วมกิจกรรม เธอจึงมักสอบถามว่าผู้สมัครพร้อมทำงานกับกลุ่มเปราะบางหรือไม่ และหากยังไม่มีประสบการณ์ก็จะจัดให้มีช่างรุ่นพี่คอยช่วยเหลือ
รชิตายังพบว่าการเข้าไปตัดผมให้ผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุช่วยลดภาระของผู้ดูแลได้ด้วย
เพราะเมื่อมีช่างอาสาสมัครเข้าไปจัดการเรื่องเส้นผม เจ้าหน้าที่หรือผู้ดูแลก็สามารถนำเวลาไปทำหน้าที่อื่นที่จำเป็นได้
“เราไม่ได้ช่วยแค่คนที่มาตัดนะ คนที่ดูแลเขา อย่างผู้ป่วยหรือคนชรา เราก็ช่วยคนที่ดูแลกลุ่มคนเหล่านี้ได้ด้วย”
สำหรับเธอ การทำงานแต่ละครั้งจึงต้องคำนึงถึงทั้งผู้รับบริการและผู้ที่อยู่รอบตัว รวมถึงต้องเตรียมช่างให้พร้อมกับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น
ตัดผมฟรี ไม่มีค่าจ้าง แล้วใครออกค่าเดินทางและอุปกรณ์
การออกไปตัดผมให้ประชาชนแต่ละครั้งมีค่าใช้จ่าย ทั้งค่าเดินทาง อุปกรณ์ และเวลาที่ช่างต้องแบ่งออกมาจากชีวิตส่วนตัว
รชิตาอธิบายว่า ช่างอาสาสมัครส่วนใหญ่รับผิดชอบค่าใช้จ่ายของตัวเอง เพราะทุกคนที่เข้ามาร่วมกิจกรรมต่างทราบตั้งแต่ต้นว่าเป็นงานที่ไม่มีค่าตอบแทน
แม้จะต้องใช้เงินส่วนตัว แต่เธอมองว่าค่าใช้จ่ายเหล่านี้ไม่ได้สร้างภาระมากเกินไป เมื่อเปรียบเทียบกับประโยชน์ที่ผู้รับบริการได้รับ
โดยเฉพาะผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุที่เดินทางลำบาก การมีช่างเข้าไปตัดผมถึงสถานที่ช่วยลดทั้งค่าใช้จ่ายและความยุ่งยากในการเดินทาง
รชิตายังให้ความสำคัญกับประโยชน์ที่เกิดขึ้นกับช่างอาสาสมัคร เพราะหลายคนได้ฝึกทักษะจากการทำงานจริง ได้เรียนรู้วิธีตัดผมให้ผู้รับบริการหลากหลายกลุ่ม และนำประสบการณ์ไปต่อยอดอาชีพ
บางคนเรียนตัดผมมาแล้วแต่ยังไม่มีโอกาสฝึกฝนกับลูกค้าจำนวนมาก การเข้าร่วม Freethaibarber จึงเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการเพิ่มความมั่นใจ
เธอบอกว่า กลุ่มไม่ได้เรียกเก็บค่าใช้จ่ายจากช่างที่เข้ามาร่วมกิจกรรม ขอเพียงมีพื้นฐานการตัดผมและตั้งใจช่วยเหลือผู้อื่น
การทำงานร่วมกับช่างรุ่นพี่ยังช่วยให้ผู้ที่เพิ่งเริ่มต้นได้เรียนรู้เทคนิคต่าง ๆ ก่อนนำไปเปิดร้านหรือประกอบอาชีพในอนาคต

ลาออกจากงานประจำ แต่ไม่ได้หยุดทำมาหากิน
แม้รชิตาจะตัดสินใจลาออกจากงานประจำ แต่ปัจจุบันเธอยังมีอาชีพสร้างรายได้ให้ตัวเอง
เธอเล่าว่าทำการค้าขายออนไลน์ขนาดเล็ก และอยู่ระหว่างดำเนินการทำร้านตัดผมของตัวเอง โดยจัดสรรเวลาให้กับงานจิตอาสาเป็นหลัก
รูปแบบชีวิตในปัจจุบันแตกต่างจากช่วงที่เป็นพนักงานบริษัท เพราะสามารถบริหารเวลาและเลือกเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ได้มากขึ้น
รชิตายอมรับว่ารายได้ที่ได้รับในปัจจุบันน้อยกว่าสมัยทำงานประจำอย่างมาก แต่เมื่อถามถึงความสุข เธอกลับให้คำตอบที่แตกต่างออกไป
หากประเมินจากความรู้สึกส่วนตัว เธอมองว่าการทำงานประจำให้ความสุขประมาณ 20-30% ขณะที่งานจิตอาสาให้ความสุขเต็ม 100%
ตัวเลขดังกล่าวเป็นการเปรียบเทียบความรู้สึกของเธอเอง ไม่เกี่ยวข้องกับผลตอบแทนทางการเงิน
รชิตาบอกว่าการออกไปทำกิจกรรมทำให้ได้พบผู้คนที่ไม่เคยรู้จัก ได้เห็นการแบ่งปันในชุมชน และได้รับน้ำใจจากผู้รับบริการ
บางครั้งคนที่มาตัดผมไม่มีเงินค่าบริการ แต่มีสิ่งของเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็แบ่งปันให้ช่างอาสาสมัคร
ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้เธอรู้สึกว่าชีวิตในปัจจุบันตรงกับความต้องการของตัวเองมากกว่าเดิม
“ถ้าจะเทียบกับรายได้จากการทำงานประจำ มันคือน้อยมาก แต่ถ้าบอกว่าความสุข ตรงนี้คือ 100%”
เธอจึงไม่คิดจะกลับไปใช้ชีวิตการทำงานแบบเดิม แม้จะต้องแลกกับรายได้ที่ลดลงก็ตาม
ไม่ต้องลาออกจากงาน ทุกคนก็เป็นจิตอาสาได้
แม้รชิตาจะเลือกออกจากงานประจำเพื่อทำกิจกรรมอาสาสมัคร แต่เธอไม่ได้มองว่าคนที่ต้องการช่วยเหลือสังคมจำเป็นต้องทำเช่นเดียวกัน
สมาชิก Freethaibarber หลายคนยังทำงานประจำตามปกติ และใช้เวลาว่างในวันหยุดออกมาร่วมกิจกรรม
บางคนเป็นช่างตัดผมที่มีร้านของตัวเอง บางคนทำงานบริษัทตั้งแต่วันจันทร์ถึงศุกร์ ก่อนออกไปตัดผมฟรีในวันเสาร์หรือวันอาทิตย์
เธอจึงอยากให้คนทั่วไปเห็นว่าการทำงานจิตอาสาสามารถเริ่มต้นได้จากความสามารถที่แต่ละคนมี โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนอาชีพหรือออกจากงาน
สำหรับผู้ที่สนใจงานตัดผมฟรี รชิตาแนะนำให้เริ่มจากการเรียนทักษะพื้นฐานให้ถูกต้องก่อน โดยอุปกรณ์บางประเภทสามารถเริ่มต้นได้ด้วยงบประมาณไม่ถึง 500 บาท หรืออาจขอยืมอุปกรณ์จากผู้ที่มีอยู่แล้ว
ส่วนคนที่ยังไม่มีประสบการณ์สามารถติดต่อสอบถามผ่านเพจ Freethaibarber เพื่อเรียนรู้แนวทางการเตรียมตัวและการเข้าร่วมกิจกรรม
เธอบอกว่ามีคนที่เห็นกิจกรรมตามวัดหรือชุมชนเดินเข้ามาสอบถามว่า หากต้องการเป็นช่างจิตอาสาต้องเริ่มต้นอย่างไร และควรไปเรียนตัดผมที่ไหน
บางคนตัดสินใจไปเรียนตัดผมเพราะต้องการนำทักษะมาใช้ช่วยเหลือผู้อื่นโดยเฉพาะ
รชิตามองว่าการได้เห็นคนธรรมดาออกมาทำประโยชน์ให้สังคม อาจช่วยให้คนอื่นกล้าเริ่มต้นทำกิจกรรมในแบบของตัวเองมากขึ้น
“เราอาจจะไม่ต้องออกจากงานประจำก็ได้ เราทำงานประจำอยู่นั่นแหละ แล้วก็มาช่วยตัดให้คนอื่น”
เธอย้ำว่าคนที่อยากทำงานจิตอาสาไม่จำเป็นต้องรอจนมีความพร้อมทุกด้าน สามารถเริ่มจากการพูดคุยกับกลุ่มอาสาสมัคร ศึกษารูปแบบการทำงาน และเลือกกิจกรรมที่เหมาะกับความสามารถของตัวเอง

ลาออกจากงานประจำมาตัดผมฟรี คุ้มตรงไหน
เมื่อถามถึงสิ่งที่ได้รับจากการเปลี่ยนเส้นทางชีวิต รชิตาไม่ได้พูดถึงรายได้หรือความมั่นคงทางการเงินเป็นอันดับแรก
เธอกลับพูดถึงผู้คนที่ได้พบระหว่างทำงาน ทั้งผู้ป่วยที่ต้องนอนติดเตียง ผู้สูงอายุที่ไม่มีโอกาสเดินทางไปร้านตัดผม เด็กนักเรียน และแรงงานที่ต้องการลดค่าใช้จ่าย
บางคนมีความสุขเพียงเพราะได้ตัดผมทรงที่ตัวเองต้องการ บางคนยิ้มให้ช่างหลังตัดผมเสร็จ ขณะที่บางคนมีสิ่งของเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็หยิบมาแบ่งปันให้
รชิตาบอกว่าการทำงานจิตอาสาทำให้ได้เห็นชีวิตของผู้คนอีกหลายรูปแบบ และได้เรียนรู้เรื่องที่ไม่เคยพบในช่วงทำงานประจำ
นอกจากนี้ การรวมกลุ่ม Freethaibarber ยังเปิดโอกาสให้ช่างตัดผมคนอื่นเข้ามาใช้ความสามารถช่วยเหลือสังคม และช่วยให้ช่างที่เพิ่งเรียนจบมีพื้นที่ฝึกประสบการณ์จริง
จากวันที่เริ่มต้นตัดผมให้คุณตาคนแรกด้วยความประหม่า จนถึงวันที่สามารถรวมช่างอาสาสมัครออกไปให้บริการครั้งละหลายสิบคน รชิตาใช้เวลาประมาณ 3-4 ปีพัฒนากิจกรรมที่เริ่มจากความตั้งใจส่วนตัวให้มีคนเข้ามาร่วมงานมากขึ้น
แม้ทุกครั้งที่ออกไปทำกิจกรรมจะต้องเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย แต่เธอยังยืนยันว่าต้องการทำงานนี้ต่อไป
สำหรับคำถามว่าการลาออกจากงานที่มั่นคงมาตัดผมฟรีให้คนอื่นคุ้มค่าหรือไม่ รชิตามีคำตอบจากประสบการณ์ของตัวเองแล้วว่า เธอพอใจกับชีวิตที่เลือก และไม่คิดจะกลับไปทำงานในรูปแบบเดิม
ก่อนจบบทสัมภาษณ์ เธอฝากถึงคนที่สนใจงานจิตอาสาว่า ไม่จำเป็นต้องมีฐานะดีหรือมีเวลาว่างมากมาย เพียงเริ่มจากสิ่งที่ตัวเองสามารถทำได้ และค่อย ๆ เรียนรู้จากคนที่มีประสบการณ์
“คุณเป็นคนธรรมดา ๆ แค่มีใจอยากจะช่วยเหลือ ไปเรียนตัดผม มีอุปกรณ์วงเงินไม่ถึง 500 บาท หรืออาจจะมายืมก็ได้ แค่คุณมีใจมาช่วย คุณจะเข้ามาสัมผัสโลกอีกโลกหนึ่งที่คุณอาจไม่เคยได้เห็นเลยก็ได้”
ทุกวันนี้รชิตายังเดินทางไปตัดผมให้ผู้คนตามชุมชนและสถานดูแลผู้ป่วย พร้อมชักชวนช่างที่มีความสามารถเข้ามาร่วมกิจกรรม โดยหวังว่าจะมีคนได้รับบริการมากขึ้น และมีช่างอาสาสมัครรุ่นใหม่เข้ามาช่วยกันทำงานต่อไป
จากพนักงานบริษัทที่เคยมีรายได้แน่นอนทุกเดือน วันนี้เธอเลือกใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการตัดผมให้คนอื่นโดยไม่คิดค่าบริการ และยังมีความสุขทุกครั้งที่เห็นผู้รับบริการเดินออกไปพร้อมทรงผมที่ต้องการ
บรรณาธิการออนไลน์
