โดนแอปเงินกู้เถื่อนข่มขู่ ประจาน โทรหาคนรู้จัก ต้องทำอย่างไร?

โทรศัพท์ดังไม่หยุดตั้งแต่เช้า ข้อความทวงหนี้ส่งเข้ามาตลอดทั้งวัน บางครั้งคนที่ถูกโทรหาไม่ใช่ลูกหนี้ แต่กลับเป็นพ่อแม่ เพื่อนร่วมงาน หรือคนรู้จักที่ไม่เคยเกี่ยวข้องกับการกู้เงินมาก่อน นี่คือปัญหาที่ผู้ใช้บริการแอปเงินกู้เถื่อนบางรายต้องเผชิญ หลังจากกู้เงินเพียงไม่กี่พันบาท แต่กลับถูกติดตามทวงหนี้ด้วยวิธีที่สร้างความกดดันและกระทบชีวิตส่วนตัว
หลายคนยอมจ่ายเงินเพิ่มเพราะกลัวถูกประจาน บางคนรีบหาเงินจากแอปอื่นมาปิดหนี้เดิม เพื่อให้เจ้าหนี้หยุดโทรศัพท์หาคนรอบตัว ทั้งที่การเป็นหนี้ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหนี้จะสามารถข่มขู่ เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล หรือทำให้ลูกหนี้ได้รับความอับอายได้ตามต้องการ
ประเทศไทยมีกฎหมายควบคุมการทวงถามหนี้โดยเฉพาะ คือพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ซึ่งกำหนดขอบเขตการติดต่อลูกหนี้ วิธีการทวงถาม และข้อห้ามสำหรับผู้ทวงถามหนี้ เพื่อคุ้มครองประชาชนจากการติดตามหนี้ที่ไม่เหมาะสม
เป็นหนี้ก็มีสิทธิ เจ้าหนี้ข่มขู่หรือประจานไม่ได้
สิ่งแรกที่ลูกหนี้ควรเข้าใจคือ การกู้เงินและการทวงถามหนี้เป็นคนละเรื่องกัน แม้ลูกหนี้จะมีหน้าที่ชำระเงินตามข้อตกลงที่ชอบด้วยกฎหมาย แต่ผู้ทวงถามหนี้ก็ต้องปฏิบัติตามกฎหมายเช่นเดียวกัน
พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 11 กำหนดข้อห้ามเกี่ยวกับพฤติกรรมการทวงถามหนี้ เช่น การข่มขู่ ใช้ความรุนแรง ใช้วาจาดูหมิ่นหรือหยาบคาย และการเปิดเผยความเป็นหนี้ของลูกหนี้ต่อบุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง เว้นแต่กรณีที่กฎหมายอนุญาต
ตัวอย่างเช่น หากผู้ทวงถามหนี้ส่งข้อความขู่ว่าจะนำภาพบัตรประชาชนของลูกหนี้ไปเผยแพร่ในสื่อสังคมออนไลน์ หรือโทรศัพท์ไปบอกเพื่อนร่วมงานว่าบุคคลนั้นเป็นหนี้และไม่ยอมชำระเงิน พฤติกรรมดังกล่าวอาจเข้าข่ายการทวงถามหนี้ที่ผิดกฎหมาย
นอกจากนี้ หากมีการนำรูปภาพ ข้อมูลส่วนบุคคล หรือข้อความที่ทำให้ลูกหนี้เสียชื่อเสียงไปเผยแพร่ อาจต้องพิจารณาความผิดตามกฎหมายอาญาและกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเพิ่มเติม โดยขึ้นอยู่กับลักษณะการกระทำและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
แอปเงินกู้โทรหาญาติและเพื่อนร่วมงานได้หรือไม่?
ปัญหาที่พบในแอปเงินกู้เถื่อนบางประเภท คือการขอสิทธิเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อในโทรศัพท์ตั้งแต่ขั้นตอนสมัครสินเชื่อ เมื่อผู้กู้ชำระเงินไม่ทันกำหนด ผู้ทวงถามหนี้อาจนำหมายเลขโทรศัพท์เหล่านั้นไปใช้ติดต่อบุคคลอื่นเพื่อกดดันให้ลูกหนี้รีบชำระเงิน
ตามมาตรา 8 ของพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 โดยหลักแล้ว ผู้ทวงถามหนี้ห้ามติดต่อบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้เพื่อทวงถามหนี้ เว้นแต่กรณีที่กฎหมายกำหนด เช่น การติดต่อบุคคลที่ลูกหนี้ระบุไว้เพื่อสอบถามข้อมูลสถานที่ติดต่อลูกหนี้ ภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมาย
แม้จะติดต่อบุคคลอื่นได้ในบางกรณี ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเปิดเผยรายละเอียดหนี้ จำนวนเงิน หรือใช้บุคคลเหล่านั้นเป็นเครื่องมือกดดันลูกหนี้ได้
ดังนั้น หากญาติหรือเพื่อนร่วมงานได้รับโทรศัพท์จากแอปเงินกู้ พร้อมข้อความข่มขู่หรือเปิดเผยข้อมูลหนี้ ผู้เสียหายสามารถเก็บหลักฐานเพื่อร้องเรียนหรือแจ้งความได้
ทวงหนี้ได้วันละกี่ครั้ง และโทรได้ช่วงเวลาไหน?
กฎหมายยังควบคุมช่วงเวลาการติดต่อและความถี่ในการทวงถามหนี้ โดยมาตรา 9 กำหนดช่วงเวลาที่ผู้ทวงถามหนี้สามารถติดต่อได้ ดังนี้
วันจันทร์ถึงวันศุกร์ ตั้งแต่เวลา 08.00-20.00 น.
วันหยุดราชการ ตั้งแต่เวลา 08.00-18.00 น.
การติดต่อเพื่อทวงถามหนี้ทำได้ไม่เกิน 1 ครั้งต่อวัน ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้กำหนด
การนับจำนวนครั้งต้องพิจารณาลักษณะการติดต่อและหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ ไม่ใช่เพียงนับจำนวนสายโทรศัพท์ที่โทรออกทั้งหมดโดยอัตโนมัติ
หากผู้ทวงถามหนี้ติดต่อในเวลาที่กฎหมายห้าม หรือมีพฤติกรรมทวงถามเกินขอบเขต ผู้เสียหายสามารถนำข้อมูลดังกล่าวไปประกอบการร้องเรียนได้
สรุปข่าว
โทรศัพท์ดังไม่หยุดตั้งแต่เช้า ข้อความทวงหนี้ส่งเข้ามาตลอดทั้งวัน บางครั้งคนที่ถูกโทรหาไม่ใช่ลูกหนี้ แต่กลับเป็นพ่อแม่ เพื่อนร่วมงาน หรือคนรู้จักที่ไม่เคยเกี่ยวข้องกับการกู้เงินมาก่อน นี่คือปัญหาที่ผู้ใช้บริการแอปเงินกู้เถื่อนบางรายต้องเผชิญ หลังจากกู้เงินเพียงไม่กี่พันบาท แต่กลับถูกติดตามทวงหนี้ด้วยวิธีที่สร้างความกดดันและกระทบชีวิตส่วนตัว
หลายคนยอมจ่ายเงินเพิ่มเพราะกลัวถูกประจาน บางคนรีบหาเงินจากแอปอื่นมาปิดหนี้เดิม เพื่อให้เจ้าหนี้หยุดโทรศัพท์หาคนรอบตัว ทั้งที่การเป็นหนี้ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหนี้จะสามารถข่มขู่ เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล หรือทำให้ลูกหนี้ได้รับความอับอายได้ตามต้องการ
ประเทศไทยมีกฎหมายควบคุมการทวงถามหนี้โดยเฉพาะ คือพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ซึ่งกำหนดขอบเขตการติดต่อลูกหนี้ วิธีการทวงถาม และข้อห้ามสำหรับผู้ทวงถามหนี้ เพื่อคุ้มครองประชาชนจากการติดตามหนี้ที่ไม่เหมาะสม
เป็นหนี้ก็มีสิทธิ เจ้าหนี้ข่มขู่หรือประจานไม่ได้
สิ่งแรกที่ลูกหนี้ควรเข้าใจคือ การกู้เงินและการทวงถามหนี้เป็นคนละเรื่องกัน แม้ลูกหนี้จะมีหน้าที่ชำระเงินตามข้อตกลงที่ชอบด้วยกฎหมาย แต่ผู้ทวงถามหนี้ก็ต้องปฏิบัติตามกฎหมายเช่นเดียวกัน
พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 11 กำหนดข้อห้ามเกี่ยวกับพฤติกรรมการทวงถามหนี้ เช่น การข่มขู่ ใช้ความรุนแรง ใช้วาจาดูหมิ่นหรือหยาบคาย และการเปิดเผยความเป็นหนี้ของลูกหนี้ต่อบุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง เว้นแต่กรณีที่กฎหมายอนุญาต
ตัวอย่างเช่น หากผู้ทวงถามหนี้ส่งข้อความขู่ว่าจะนำภาพบัตรประชาชนของลูกหนี้ไปเผยแพร่ในสื่อสังคมออนไลน์ หรือโทรศัพท์ไปบอกเพื่อนร่วมงานว่าบุคคลนั้นเป็นหนี้และไม่ยอมชำระเงิน พฤติกรรมดังกล่าวอาจเข้าข่ายการทวงถามหนี้ที่ผิดกฎหมาย
นอกจากนี้ หากมีการนำรูปภาพ ข้อมูลส่วนบุคคล หรือข้อความที่ทำให้ลูกหนี้เสียชื่อเสียงไปเผยแพร่ อาจต้องพิจารณาความผิดตามกฎหมายอาญาและกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเพิ่มเติม โดยขึ้นอยู่กับลักษณะการกระทำและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
แอปเงินกู้โทรหาญาติและเพื่อนร่วมงานได้หรือไม่?
ปัญหาที่พบในแอปเงินกู้เถื่อนบางประเภท คือการขอสิทธิเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อในโทรศัพท์ตั้งแต่ขั้นตอนสมัครสินเชื่อ เมื่อผู้กู้ชำระเงินไม่ทันกำหนด ผู้ทวงถามหนี้อาจนำหมายเลขโทรศัพท์เหล่านั้นไปใช้ติดต่อบุคคลอื่นเพื่อกดดันให้ลูกหนี้รีบชำระเงิน
ตามมาตรา 8 ของพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 โดยหลักแล้ว ผู้ทวงถามหนี้ห้ามติดต่อบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้เพื่อทวงถามหนี้ เว้นแต่กรณีที่กฎหมายกำหนด เช่น การติดต่อบุคคลที่ลูกหนี้ระบุไว้เพื่อสอบถามข้อมูลสถานที่ติดต่อลูกหนี้ ภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมาย
แม้จะติดต่อบุคคลอื่นได้ในบางกรณี ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเปิดเผยรายละเอียดหนี้ จำนวนเงิน หรือใช้บุคคลเหล่านั้นเป็นเครื่องมือกดดันลูกหนี้ได้
ดังนั้น หากญาติหรือเพื่อนร่วมงานได้รับโทรศัพท์จากแอปเงินกู้ พร้อมข้อความข่มขู่หรือเปิดเผยข้อมูลหนี้ ผู้เสียหายสามารถเก็บหลักฐานเพื่อร้องเรียนหรือแจ้งความได้
ทวงหนี้ได้วันละกี่ครั้ง และโทรได้ช่วงเวลาไหน?
กฎหมายยังควบคุมช่วงเวลาการติดต่อและความถี่ในการทวงถามหนี้ โดยมาตรา 9 กำหนดช่วงเวลาที่ผู้ทวงถามหนี้สามารถติดต่อได้ ดังนี้
วันจันทร์ถึงวันศุกร์ ตั้งแต่เวลา 08.00-20.00 น.
วันหยุดราชการ ตั้งแต่เวลา 08.00-18.00 น.
การติดต่อเพื่อทวงถามหนี้ทำได้ไม่เกิน 1 ครั้งต่อวัน ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้กำหนด
การนับจำนวนครั้งต้องพิจารณาลักษณะการติดต่อและหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ ไม่ใช่เพียงนับจำนวนสายโทรศัพท์ที่โทรออกทั้งหมดโดยอัตโนมัติ
หากผู้ทวงถามหนี้ติดต่อในเวลาที่กฎหมายห้าม หรือมีพฤติกรรมทวงถามเกินขอบเขต ผู้เสียหายสามารถนำข้อมูลดังกล่าวไปประกอบการร้องเรียนได้
ถูกข่มขู่ต้องเก็บหลักฐานอะไรบ้าง?
เมื่อเริ่มถูกทวงหนี้ด้วยวิธีคุกคาม สิ่งสำคัญคืออย่าเพิ่งลบข้อความ บล็อกหมายเลขโทรศัพท์ทั้งหมด หรือลบแอปพลิเคชันทันทีโดยไม่ได้เก็บข้อมูล เพราะหลักฐานเหล่านี้อาจจำเป็นต่อการดำเนินคดี
ผู้เสียหายควรบันทึกภาพหน้าจอข้อความสนทนาที่มีการข่มขู่ ดูหมิ่น หรือเรียกเก็บเงิน พร้อมเก็บหมายเลขโทรศัพท์ ชื่อบัญชีผู้ติดต่อ วันที่และเวลาที่ได้รับข้อความ รวมถึงประวัติการโทรเข้าและโทรออก
หากถูกโทรศัพท์ทวงหนี้ ควรจดบันทึกวันเวลาและเนื้อหาการสนทนา หากมีบันทึกเสียงการสนทนาที่ตนเองเป็นคู่สนทนาอยู่แล้ว ควรเก็บไฟล์ต้นฉบับไว้โดยไม่ตัดต่อ
ส่วนกรณีถูกประจานผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ควรเก็บภาพหน้าจอที่มองเห็นชื่อบัญชีผู้เผยแพร่ ข้อความ วันที่ และลิงก์ของโพสต์ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบย้อนหลังได้
หลักฐานอีกส่วนหนึ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือข้อมูลทางการเงิน ทั้งยอดเงินกู้ที่สมัคร จำนวนเงินที่ได้รับจริง สลิปโอนชำระหนี้ และบัญชีธนาคารปลายทาง เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ตรวจสอบได้ว่ามีการเรียกเก็บดอกเบี้ยหรือค่าธรรมเนียมเกินกฎหมายหรือไม่
หากเจ้าหนี้โทรศัพท์ไปหาญาติหรือเพื่อนร่วมงาน ควรขอให้ผู้ได้รับการติดต่อเก็บข้อความและประวัติการโทรไว้ด้วย เพื่อใช้ประกอบการร้องเรียน
แจ้งความอย่างไร เมื่อถูกแอปเงินกู้เถื่อนคุกคาม
ผู้เสียหายสามารถนำหลักฐานทั้งหมดเข้าแจ้งความที่สถานีตำรวจ โดยอธิบายลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่เริ่มสมัครสินเชื่อ วันที่ได้รับเงิน จำนวนเงินที่ชำระไปแล้ว และพฤติกรรมการข่มขู่หรือประจานที่เกิดขึ้น
หากเป็นการหลอกลวงหรือคุกคามผ่านช่องทางออนไลน์ สามารถขอคำแนะนำจากสายด่วน AOC 1441 หรือแจ้งความผ่านเว็บไซต์ แจ้งความออนไลน์สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตามประเภทคดีที่ระบบรองรับ
สำหรับกรณีเงินกู้นอกระบบ สามารถติดต่อศูนย์รับแจ้งการเงินนอกระบบ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง หมายเลข 1359 หรือร้องเรียนการทวงถามหนี้ผ่านหน่วยงานที่มีอำนาจรับเรื่องตามกฎหมาย เช่น ที่ว่าการอำเภอและสถานีตำรวจ
ธนาคารแห่งประเทศไทยยังเปิดช่องทางให้ประชาชนตรวจสอบผู้ให้บริการผ่านระบบ เช็กแอปเงินกู้ และสามารถสอบถามข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้บริการทางการเงินผ่านหมายเลข 1213
หากมีการข่มขู่ว่าจะเดินทางมาทำร้ายถึงบ้านหรือที่ทำงาน ควรแจ้งบุคคลใกล้ชิดให้ทราบ หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้า และโทรแจ้งเหตุฉุกเฉิน 191 เมื่อมีอันตรายเฉพาะหน้า
ลบแอปเงินกู้แล้ว ข้อมูลส่วนตัวจะปลอดภัยหรือไม่?
อีกปัญหาที่ผู้เสียหายกังวลคือ แม้จะลบแอปพลิเคชันออกจากโทรศัพท์แล้ว แต่ผู้ทวงถามหนี้ยังสามารถโทรศัพท์หาคนรู้จักได้
สาเหตุหนึ่งเป็นเพราะแอปอาจคัดลอกข้อมูลรายชื่อผู้ติดต่อหรือข้อมูลส่วนตัวไปเก็บไว้ในระบบก่อนถูกลบออกจากเครื่อง การถอนการติดตั้งจึงไม่ได้หมายความว่าข้อมูลที่ถูกส่งออกไปก่อนหน้านั้นจะหายไปด้วย
ผู้เสียหายควรเก็บหลักฐานให้ครบก่อนถอนการติดตั้ง ตรวจสอบสิทธิการเข้าถึงข้อมูลของแอป เปลี่ยนรหัสผ่านบัญชีสำคัญ และเปิดใช้การยืนยันตัวตนหลายขั้นตอนเพื่อเพิ่มความปลอดภัย
หากพบว่ามีการนำข้อมูลส่วนตัวไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต ควรรวบรวมหลักฐานเพื่อร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยอาจมีประเด็นตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและขอบเขตการบังคับใช้กฎหมาย
เป็นหนี้ต้องรับผิดชอบ แต่ไม่จำเป็นต้องยอมถูกคุกคาม
ปัญหาแอปเงินกู้เถื่อนมักทำให้ลูกหนี้ไม่กล้าแจ้งความ เพราะกังวลว่าตนเองเป็นฝ่ายกู้เงินและยังชำระหนี้ไม่ครบ
ข้อเท็จจริงคือ การมีหนี้ค้างชำระไม่ได้ทำให้ผู้ทวงถามหนี้มีสิทธิใช้ความรุนแรง ข่มขู่ หรือประจานผู้กู้ ส่วนจำนวนหนี้ที่ต้องชำระจริงต้องพิจารณาตามสัญญาและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะกรณีมีการคิดดอกเบี้ยเกินอัตรา
ผู้ที่ถูกคุกคามจึงควรแยกปัญหาออกเป็นสองส่วน ได้แก่ การตรวจสอบภาระหนี้ที่ชอบด้วยกฎหมาย และการดำเนินการกับผู้ที่ใช้วิธีทวงถามหนี้ผิดกฎหมาย
การเก็บหลักฐานให้ครบและแจ้งเจ้าหน้าที่ตั้งแต่เริ่มถูกคุกคาม จะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบพฤติการณ์และดำเนินการตามกระบวนการกฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สำหรับผู้ที่กำลังเผชิญปัญหานี้ สิ่งสำคัญคือไม่ควรรีบกู้เงินจากแอปใหม่มาใช้หนี้เดิมเพียงเพราะถูกข่มขู่ และไม่ควรโอนเงินเพิ่มเติมตามคำเรียกร้องที่ไม่สามารถตรวจสอบได้ เพราะอาจทำให้สูญเสียเงินมากขึ้นโดยที่ภาระหนี้ไม่ได้สิ้นสุดลง
- เปิดวงจรแอปเงินกู้เถื่อน จากเงินด่วนสู่กับดักหนี้ไม่รู้จบ
- รัฐบาลเดินหน้าปราบแอปฯ เงินกู้เถื่อน-เตือนอย่าหลงเชื่อกู้ง่าย-ดอกเบี้ยต่ำ
- หนี้นอกระบบ! คลัง เผย 2 ปีกว่า ช่วยลูกหนี้แล้ว 1.5 แสนราย
- ว่าที่ รมช.คลัง หนุนกลไก Risk-Based Pricing แก้หนี้นอกระบบยั่งยืน
- รัฐบาลเดินหน้าลดภาระหนี้นอกระบบ สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืนให้ประชาชน
บรรณาธิการออนไลน์
