เงินไม่พอใช้ก่อนสิ้นเดือน ค่าเช่าบ้านกำลังจะถึงกำหนด หรือมีรายจ่ายฉุกเฉินที่รอไม่ได้ สำหรับคนที่มีเงินเก็บไม่มากนัก การหาเงินสัก 3,000-5,000 บาทภายในวันเดียวอาจเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะผู้มีรายได้ไม่แน่นอน หรือคนที่เคยมีประวัติค้างชำระหนี้กับสถาบันการเงิน
ช่องว่างนี้กลายเป็นโอกาสของขบวนการปล่อยเงินกู้ผิดกฎหมายที่ย้ายจากการติดประกาศตามเสาไฟฟ้าและแจกนามบัตร มาอยู่บนหน้าจอโทรศัพท์มือถือ ผ่านโฆษณาบนสื่อสังคมออนไลน์ เว็บไซต์ และแอปพลิเคชันที่ใช้ข้อความเชิญชวน เช่น อนุมัติไว ไม่ต้องมีคนค้ำประกัน ไม่ตรวจเครดิตบูโร หรือสมัครวันนี้รับเงินทันที
ความสะดวกเหล่านี้ทำให้คนที่กำลังเดือดร้อนทางการเงินตัดสินใจสมัครได้ง่ายขึ้น แต่เบื้องหลังแอปเงินกู้ผิดกฎหมายบางประเภทกลับมีเงื่อนไขที่ผู้กู้ไม่ทันตรวจสอบ ทั้งการหักเงินล่วงหน้า การกำหนดระยะเวลาชำระคืนสั้นผิดปกติ และการเข้าถึงข้อมูลส่วนตัวในโทรศัพท์ ซึ่งอาจนำไปสู่การทวงหนี้ที่ละเมิดสิทธิของลูกหนี้
จากโฆษณาเงินด่วน สู่การขอข้อมูลส่วนตัว
จุดเริ่มต้นของวงจรเงินกู้เถื่อนออนไลน์มักเกิดขึ้นตั้งแต่ผู้ใช้โทรศัพท์พบโฆษณาที่เสนอวงเงินกู้ พร้อมข้อความว่าดำเนินการได้ง่ายและใช้เอกสารเพียงไม่กี่รายการ
เมื่อกดสมัคร ผู้กู้อาจถูกขอให้กรอกชื่อ นามสกุล หมายเลขบัตรประชาชน เบอร์โทรศัพท์ ที่อยู่ และเลขบัญชีธนาคาร ขณะที่แอปบางประเภทอาจขอสิทธิเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อ รูปภาพ หรือข้อมูลอื่นภายในอุปกรณ์
สิ่งที่ต้องระวังคือ ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการพิจารณาสินเชื่อทุกประเภท โดยเฉพาะการขอเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อทั้งหมด ซึ่งอาจเปิดช่องให้ผู้ให้กู้ที่ไม่สุจริตนำข้อมูลของบุคคลอื่นไปใช้ในการติดตามหรือกดดันลูกหนี้
ในบางกรณี ผู้สมัครอาจยังไม่ทันได้รับเงิน แต่ข้อมูลส่วนบุคคลถูกส่งเข้าสู่ระบบไปแล้ว หากผู้ให้บริการไม่มีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสม ก็อาจเกิดความเสี่ยงจากการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
กู้ 3,000 บาท แต่ได้เงินไม่ครบ
ปัญหาสำคัญอีกประการหนึ่งของแอปเงินกู้เถื่อน คือจำนวนเงินที่ผู้กู้ได้รับจริงอาจไม่ตรงกับยอดหนี้ที่ต้องชำระคืน
ตัวอย่างสมมติ หากผู้กู้สมัครสินเชื่อ 3,000 บาท แต่ถูกหักค่าดำเนินการและค่าบริการรวม 900 บาท ผู้กู้จะได้รับเงินเข้าบัญชีเพียง 2,100 บาท ขณะที่ยังต้องชำระคืนเต็มจำนวน 3,000 บาท ภายใน 7 วัน
นั่นหมายความว่า ผู้กู้ต้องจ่ายเงินส่วนต่าง 900 บาท เพื่อแลกกับการใช้เงินจริง 2,100 บาทเป็นเวลาเพียงหนึ่งสัปดาห์ คิดเป็นต้นทุนประมาณ 42.9% ของเงินที่ได้รับจริง และหากคำนวณเทียบเป็นอัตรารายปีแบบไม่ทบต้น จะอยู่ที่ประมาณ 2,235% ต่อปี
ตัวเลขนี้เป็นเพียงกรณีจำลองเพื่ออธิบายต้นทุนที่แท้จริง ไม่ใช่อัตราที่พบในแอปทุกแห่ง แต่ช่วยให้เห็นว่าเงินกู้ระยะสั้นที่มีการหักค่าธรรมเนียมจำนวนมาก อาจสร้างภาระให้ผู้กู้สูงกว่าที่เข้าใจในวันสมัคร
สำหรับผู้มีรายได้รายวัน การหาเงิน 3,000 บาทมาคืนภายในหนึ่งสัปดาห์อาจไม่ใช่เรื่องง่าย เมื่อถึงกำหนดชำระและไม่มีเงินเพียงพอ บางคนอาจต้องหาเงินกู้ก้อนใหม่มาใช้หนี้ก้อนเดิม และเริ่มเข้าสู่วงจรหนี้ที่ยากจะออกมาได้
สรุปข่าว
เงินไม่พอใช้ก่อนสิ้นเดือน ค่าเช่าบ้านกำลังจะถึงกำหนด หรือมีรายจ่ายฉุกเฉินที่รอไม่ได้ สำหรับคนที่มีเงินเก็บไม่มากนัก การหาเงินสัก 3,000-5,000 บาทภายในวันเดียวอาจเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะผู้มีรายได้ไม่แน่นอน หรือคนที่เคยมีประวัติค้างชำระหนี้กับสถาบันการเงิน
ช่องว่างนี้กลายเป็นโอกาสของขบวนการปล่อยเงินกู้ผิดกฎหมายที่ย้ายจากการติดประกาศตามเสาไฟฟ้าและแจกนามบัตร มาอยู่บนหน้าจอโทรศัพท์มือถือ ผ่านโฆษณาบนสื่อสังคมออนไลน์ เว็บไซต์ และแอปพลิเคชันที่ใช้ข้อความเชิญชวน เช่น อนุมัติไว ไม่ต้องมีคนค้ำประกัน ไม่ตรวจเครดิตบูโร หรือสมัครวันนี้รับเงินทันที
ความสะดวกเหล่านี้ทำให้คนที่กำลังเดือดร้อนทางการเงินตัดสินใจสมัครได้ง่ายขึ้น แต่เบื้องหลังแอปเงินกู้ผิดกฎหมายบางประเภทกลับมีเงื่อนไขที่ผู้กู้ไม่ทันตรวจสอบ ทั้งการหักเงินล่วงหน้า การกำหนดระยะเวลาชำระคืนสั้นผิดปกติ และการเข้าถึงข้อมูลส่วนตัวในโทรศัพท์ ซึ่งอาจนำไปสู่การทวงหนี้ที่ละเมิดสิทธิของลูกหนี้
จากโฆษณาเงินด่วน สู่การขอข้อมูลส่วนตัว
จุดเริ่มต้นของวงจรเงินกู้เถื่อนออนไลน์มักเกิดขึ้นตั้งแต่ผู้ใช้โทรศัพท์พบโฆษณาที่เสนอวงเงินกู้ พร้อมข้อความว่าดำเนินการได้ง่ายและใช้เอกสารเพียงไม่กี่รายการ
เมื่อกดสมัคร ผู้กู้อาจถูกขอให้กรอกชื่อ นามสกุล หมายเลขบัตรประชาชน เบอร์โทรศัพท์ ที่อยู่ และเลขบัญชีธนาคาร ขณะที่แอปบางประเภทอาจขอสิทธิเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อ รูปภาพ หรือข้อมูลอื่นภายในอุปกรณ์
สิ่งที่ต้องระวังคือ ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการพิจารณาสินเชื่อทุกประเภท โดยเฉพาะการขอเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อทั้งหมด ซึ่งอาจเปิดช่องให้ผู้ให้กู้ที่ไม่สุจริตนำข้อมูลของบุคคลอื่นไปใช้ในการติดตามหรือกดดันลูกหนี้
ในบางกรณี ผู้สมัครอาจยังไม่ทันได้รับเงิน แต่ข้อมูลส่วนบุคคลถูกส่งเข้าสู่ระบบไปแล้ว หากผู้ให้บริการไม่มีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสม ก็อาจเกิดความเสี่ยงจากการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
กู้ 3,000 บาท แต่ได้เงินไม่ครบ
ปัญหาสำคัญอีกประการหนึ่งของแอปเงินกู้เถื่อน คือจำนวนเงินที่ผู้กู้ได้รับจริงอาจไม่ตรงกับยอดหนี้ที่ต้องชำระคืน
ตัวอย่างสมมติ หากผู้กู้สมัครสินเชื่อ 3,000 บาท แต่ถูกหักค่าดำเนินการและค่าบริการรวม 900 บาท ผู้กู้จะได้รับเงินเข้าบัญชีเพียง 2,100 บาท ขณะที่ยังต้องชำระคืนเต็มจำนวน 3,000 บาท ภายใน 7 วัน
นั่นหมายความว่า ผู้กู้ต้องจ่ายเงินส่วนต่าง 900 บาท เพื่อแลกกับการใช้เงินจริง 2,100 บาทเป็นเวลาเพียงหนึ่งสัปดาห์ คิดเป็นต้นทุนประมาณ 42.9% ของเงินที่ได้รับจริง และหากคำนวณเทียบเป็นอัตรารายปีแบบไม่ทบต้น จะอยู่ที่ประมาณ 2,235% ต่อปี
ตัวเลขนี้เป็นเพียงกรณีจำลองเพื่ออธิบายต้นทุนที่แท้จริง ไม่ใช่อัตราที่พบในแอปทุกแห่ง แต่ช่วยให้เห็นว่าเงินกู้ระยะสั้นที่มีการหักค่าธรรมเนียมจำนวนมาก อาจสร้างภาระให้ผู้กู้สูงกว่าที่เข้าใจในวันสมัคร
สำหรับผู้มีรายได้รายวัน การหาเงิน 3,000 บาทมาคืนภายในหนึ่งสัปดาห์อาจไม่ใช่เรื่องง่าย เมื่อถึงกำหนดชำระและไม่มีเงินเพียงพอ บางคนอาจต้องหาเงินกู้ก้อนใหม่มาใช้หนี้ก้อนเดิม และเริ่มเข้าสู่วงจรหนี้ที่ยากจะออกมาได้
เมื่อหนี้ถึงกำหนด การทวงถามอาจกลายเป็นการคุกคาม
ปัญหาของแอปเงินกู้เถื่อนไม่ได้สิ้นสุดลงเมื่อผู้กู้ได้รับเงิน แต่ในบางกรณีความเดือดร้อนกลับเริ่มต้นเมื่อใกล้ถึงวันชำระหนี้
ผู้ให้กู้ที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายอาจใช้วิธีส่งข้อความติดตามอย่างต่อเนื่อง โทรศัพท์หลายครั้งต่อวัน หรือข่มขู่ว่าจะนำข้อมูลส่วนตัวไปเผยแพร่ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระเงินได้ตามกำหนด
บางกรณีมีการนำรายชื่อผู้ติดต่อที่ได้จากโทรศัพท์ของลูกหนี้ไปใช้โทรศัพท์หรือส่งข้อความถึงญาติ เพื่อน และเพื่อนร่วมงาน เพื่อกดดันให้ลูกหนี้หาเงินมาชำระ แม้บุคคลเหล่านั้นจะไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการกู้ยืมก็ตาม
การกระทำลักษณะนี้อาจเข้าข่ายความผิดตามพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง โดยต้องพิจารณาพฤติการณ์เป็นรายกรณี
สำหรับลูกหนี้ ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่ที่จำนวนเงินที่ต้องจ่าย แต่ยังรวมถึงความเครียด ความสัมพันธ์ในครอบครัว และความเสียหายต่อชื่อเสียงจากการถูกเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล
กู้แอปหนึ่ง เพื่อไปใช้หนี้อีกแอปหนึ่ง
หนึ่งในปัญหาที่ทำให้หนี้นอกระบบจัดการได้ยาก คือการนำเงินกู้ก้อนใหม่ไปชำระหนี้ก้อนเดิม
เมื่อเงินกู้มีระยะเวลาชำระคืนสั้น ขณะที่รายได้ยังเท่าเดิม ผู้กู้บางส่วนอาจเลือกสมัครแอปอื่นเพื่อหาเงินมาปิดยอดที่กำลังครบกำหนด
จากหนี้เพียงก้อนเดียวจึงอาจเพิ่มเป็นหลายก้อน แต่ละก้อนมีวันครบกำหนดและค่าใช้จ่ายแตกต่างกัน เมื่อไม่สามารถหาเงินมาชำระได้ครบ ภาระทางการเงินก็เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ปัญหานี้ยิ่งซับซ้อนสำหรับผู้ที่ไม่สามารถเข้าถึงสินเชื่อในระบบ เช่น ผู้ประกอบอาชีพอิสระที่ไม่มีเอกสารรายได้สม่ำเสมอ ผู้มีประวัติค้างชำระ หรือผู้ที่ไม่มีหลักประกันตามเงื่อนไขของผู้ให้บริการสินเชื่อบางประเภท
แม้การกู้เงินผ่านแอปจะช่วยให้ได้เงินมาใช้ในระยะสั้น แต่หากไม่มีรายได้เพียงพอสำหรับชำระคืน การกู้เงินเพิ่มอาจทำให้ภาระหนี้ขยายตัวมากกว่าเดิม
แอปเงินกู้ถูกกฎหมาย แตกต่างจากแอปเถื่อนอย่างไร
การให้บริการสินเชื่อผ่านแอปพลิเคชันไม่ได้ผิดกฎหมายทั้งหมด เพราะปัจจุบันมีธนาคารและผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อที่ได้รับอนุญาตให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัล
ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่สถานะของผู้ให้บริการ เงื่อนไขสินเชื่อ และการปฏิบัติตามกฎหมาย
ผู้ให้บริการที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลต้องเปิดเผยรายละเอียดสำคัญเกี่ยวกับวงเงิน อัตราดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขการชำระหนี้ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ขณะที่อัตราดอกเบี้ยสูงสุดจะแตกต่างกันตามประเภทสินเชื่อ
ตัวอย่างเช่น สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับโดยทั่วไปมีเพดานดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมรวมไม่เกิน 25% ต่อปีตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ส่วนสินเชื่อนาโนไฟแนนซ์มีเพดานไม่เกิน 33% ต่อปี โดยต้องตรวจสอบประเภทผลิตภัณฑ์และเงื่อนไขที่ใช้บังคับด้วย
ประชาชนสามารถตรวจสอบรายชื่อผู้ให้บริการสินเชื่อที่ได้รับอนุญาตผ่านเว็บไซต์ธนาคารแห่งประเทศไทย รวมถึงตรวจสอบชื่อบริษัทและช่องทางติดต่อให้ตรงกับข้อมูลทางการ
การพบแอปในร้านค้าแอปพลิเคชัน หรือเห็นโฆษณาจากบุคคลที่มีชื่อเสียง ไม่สามารถใช้ยืนยันได้ว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง
รัฐมีช่องทางรับแจ้งเหตุและตรวจสอบเงินกู้ผิดกฎหมาย
การแก้ปัญหาแอปเงินกู้เถื่อนเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน ทั้งด้านการกำกับธุรกิจการเงิน การปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
ธนาคารแห่งประเทศไทยมีบทบาทกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อภายใต้ขอบเขตอำนาจ และให้ข้อมูลประชาชนเกี่ยวกับการตรวจสอบผู้ให้บริการ โดยสามารถสอบถามผ่านศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน หมายเลข 1213
ส่วนกรณีถูกข่มขู่ คุกคาม หรือถูกนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้โดยมิชอบ ผู้เสียหายสามารถรวบรวมหลักฐาน เช่น ภาพหน้าจอข้อความสนทนา รายการโอนเงิน เบอร์โทรศัพท์ และข้อมูลแอปพลิเคชัน เพื่อแจ้งความต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจ
หากพบการหลอกลวงหรืออาชญากรรมออนไลน์ สามารถขอคำแนะนำผ่านสายด่วนตำรวจไซเบอร์ 1441 และกรณีเกี่ยวข้องกับการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล สามารถร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
สิ่งสำคัญคือการเก็บหลักฐานก่อนลบแอปพลิเคชัน รวมถึงตรวจสอบสิทธิที่เคยอนุญาตให้แอปเข้าถึงข้อมูลในโทรศัพท์ เพราะการลบแอปเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าข้อมูลที่เคยถูกส่งออกไปจะถูกลบออกจากระบบของผู้ให้บริการ
ทางออกของปัญหา ไม่ได้อยู่ที่การปิดแอปอย่างเดียว
แม้การตรวจสอบและดำเนินคดีกับผู้ปล่อยเงินกู้ผิดกฎหมายจะเป็นมาตรการสำคัญ แต่ปัญหาแอปเงินกู้เถื่อนยังเกี่ยวข้องกับความสามารถในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของประชาชน
คนจำนวนหนึ่งไม่ได้เลือกเงินกู้นอกระบบเพราะต้องการจ่ายดอกเบี้ยสูง แต่เป็นเพราะต้องการเงินทันที และไม่สามารถผ่านเงื่อนไขของสินเชื่อที่ถูกกฎหมายได้
การเพิ่มโอกาสเข้าถึงสินเชื่อที่เหมาะสมกับรายได้ การให้ความรู้เรื่องต้นทุนการกู้ยืม และการช่วยเหลือลูกหนี้ที่มีปัญหาชำระหนี้ จึงเป็นแนวทางที่ควรดำเนินควบคู่กับการปราบปรามผู้กระทำผิด
สำหรับประชาชน การตรวจสอบผู้ให้บริการก่อนสมัคร อ่านเงื่อนไขการชำระคืนให้ครบถ้วน และไม่อนุญาตให้แอปที่ไม่น่าเชื่อถือเข้าถึงข้อมูลส่วนตัว เป็นวิธีลดความเสี่ยงเบื้องต้น
เพราะเงินกู้เพียงไม่กี่พันบาทที่ได้รับภายในไม่กี่นาที อาจตามมาด้วยภาระทางการเงินที่ต้องใช้เวลาจัดการอีกนาน หากผู้กู้ไม่ทราบต้นทุนและเงื่อนไขที่แท้จริงตั้งแต่ต้น
- ตำรวจไซเบอร์เตือน 3 กลโกงมิจฉาชีพ ยกเคส Binance ถูกแฮก
- ตำรวจไซเบอร์ขยายผลคดีหลอกออนไลน์ จับผู้ต้องหา 5 ราย ยึดทองคำของกลาง
- รัฐบาลเดินหน้าปราบแอปฯ เงินกู้เถื่อน-เตือนอย่าหลงเชื่อกู้ง่าย-ดอกเบี้ยต่ำ
- ตร.ไซเบอร์เตือนภัย คดีหลอกทำงานพุ่งแซงหลอกลงทุน สกัดสแกมเมอร์ชายแดน
- ดอกเบี้ยเงินกู้! ธอส. หั่นดอกเบี้ย บรรเทาภาระผ่อนบ้าน มีผล 4 มี.ค.69
บรรณาธิการออนไลน์