อ.เจษฎา แจงจดทะเบียนกะเพราพันธุ์ใหม่ คุ้มครองเฉพาะพันธุ์ ไม่ผูกขาดกะเพราทั้งหมด

จดทะเบียนกะเพราพันธุ์ใหม่ ไม่ได้หมายถึงผูกขาดกะเพราทุกชนิด

หนึ่งในประเด็นสำคัญที่ รศ.ดร.เจษฎา ให้คำอธิบาย คือความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิของผู้ได้รับความคุ้มครองพันธุ์พืช โดยย้ำว่าการจดทะเบียนไม่ได้ทำให้ผู้ยื่นคำขอมีสิทธิครอบครองพืชชนิดเดียวกันทั้งหมด

สำหรับกรณีกะเพรา หากมีการพัฒนาสายพันธุ์ใหม่จนผ่านการตรวจสอบและได้รับความคุ้มครอง สิทธิที่เกิดขึ้นจะเกี่ยวข้องกับพันธุ์พืชที่ได้รับการรับรองตามกฎหมาย ไม่ได้ขยายไปถึงกะเพราพันธุ์อื่นทั้งหมดที่มีอยู่ก่อนแล้ว

อาจารย์เจษฎาอธิบายว่า จุดประสงค์ของการคุ้มครองคือการป้องกันไม่ให้บุคคลอื่นนำพันธุ์พืชที่ได้รับความคุ้มครองไปขยายพันธุ์เพื่อจำหน่ายในเชิงการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต เช่น การนำไปผลิตเป็นต้นกล้าหรือเมล็ดพันธุ์เพื่อขาย

ในบทสัมภาษณ์ รศ.ดร.เจษฎา กล่าวถึงระยะเวลาคุ้มครองประมาณ 12 ปี โดยระยะเวลาที่ใช้จริงต้องพิจารณาตามประเภทพันธุ์พืชและบทบัญญัติของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้น การได้รับสิทธิคุ้มครองกะเพราสายพันธุ์หนึ่งจึงไม่ได้หมายความว่าเกษตรกรทั่วไปจะหมดสิทธิปลูกกะเพราพันธุ์อื่น หรือจำเป็นต้องขออนุญาตผู้พัฒนาพันธุ์ใหม่ทุกครั้งที่ปลูกกะเพรา

พัฒนากะเพราพันธุ์ใหม่ ต้องพิสูจน์ความแตกต่างและความคงตัว

สำหรับกระบวนการพัฒนาพันธุ์พืชใหม่ รศ.ดร.เจษฎา อธิบายว่า นักวิจัยจำเป็นต้องศึกษาคุณลักษณะของพืชอย่างเป็นระบบ เพื่อพิสูจน์ว่าพันธุ์ที่พัฒนาขึ้นมีความแตกต่างจากพันธุ์เดิมอย่างชัดเจน

หลักเกณฑ์สำคัญในการพิจารณาพันธุ์พืชใหม่ประกอบด้วย ความแตกต่างของลักษณะประจำพันธุ์ ความสม่ำเสมอของลักษณะในพืชแต่ละต้น และความคงตัวของลักษณะดังกล่าวเมื่อมีการขยายพันธุ์ต่อไป

ในกรณีของกะเพรา นักวิจัยอาจศึกษาคุณสมบัติหลายด้าน เช่น รูปทรงของต้น ลักษณะใบ กลิ่น รสชาติ และคุณภาพของผลผลิต เพื่อให้ได้พันธุ์พืชที่มีลักษณะเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ในการใช้งาน

นอกจากนี้ ยังมีการกล่าวถึงการใช้เทคนิคทางห้องปฏิบัติการเพื่อชักนำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม ก่อนนำต้นพืชที่ได้มาศึกษาและตรวจสอบลักษณะอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลจากกระบวนการดังกล่าวจะถูกนำมาใช้ประกอบการยื่นขอรับความคุ้มครอง เพื่อให้สามารถพิสูจน์ได้ว่าพันธุ์พืชที่พัฒนาขึ้นมีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขของกฎหมาย

หนุนมหาวิทยาลัย เอกชน และเกษตรกรต่อยอดงานวิจัย

รศ.ดร.เจษฎา มองว่า ระบบคุ้มครองพันธุ์พืชเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมด้านการเกษตร เพราะช่วยสร้างแรงจูงใจให้ผู้วิจัยและผู้ปรับปรุงพันธุ์ลงทุนพัฒนาพันธุ์พืชที่มีคุณภาพมากขึ้น

โดยเฉพาะความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยกับภาคเอกชน ซึ่งสามารถนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาประยุกต์ใช้กับความต้องการของภาคการผลิต ตั้งแต่การคัดเลือกคุณลักษณะของพืช การปรับปรุงพันธุ์ ไปจนถึงการพัฒนาผลผลิตให้เหมาะสมกับการใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์

ขณะเดียวกัน เกษตรกรรายย่อยก็มีโอกาสใช้ระบบดังกล่าวเพื่อคุ้มครองผลงานการปรับปรุงพันธุ์ของตนเอง หากสามารถพิสูจน์คุณลักษณะของพันธุ์พืชได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

การพัฒนากะเพราพันธุ์ใหม่จึงเป็นอีกตัวอย่างของการนำงานวิจัยด้านชีววิทยามาสร้างโอกาสในการพัฒนาภาคเกษตรไทย โดยมีระบบกฎหมายรองรับสิทธิของผู้ปรับปรุงพันธุ์ และกำหนดขอบเขตการคุ้มครองไว้อย่างชัดเจน

ทั้งนี้ ประเด็นสำคัญที่ รศ.ดร.เจษฎา ย้ำ คือการแยกความแตกต่างระหว่างการคุ้มครองสิทธิในพันธุ์พืชใหม่ กับการถือครองสิทธิในพืชทั้งชนิด เพราะกฎหมายมุ่งคุ้มครองผลงานการพัฒนาพันธุ์ที่ผ่านหลักเกณฑ์ ไม่ใช่การให้สิทธิผูกขาดพืชทุกสายพันธุ์ที่มีอยู่ในประเทศไทย