น้ำท่วมกรีนวัลเล่ย์ ใช้ Single Command คลี่คลายใน 3 วัน ถอดวิกฤตเป็นบทเรียน

น้ำท่วมกรีนวัลเล่ย์ คลี่คลาย เปลี่ยนวิกฤตเป็นบทเรียนบริหารจัดการ

สถานการณ์น้ำท่วมในหมู่บ้านกรีนวัลเล่ จ.สมุทรปราการ เป็นอีกกรณีที่สะท้อนความท้าทายของการจัดการภัยพิบัติในระดับชุมชน ทั้งการระดมกำลังคน การประสานงานระหว่างหน่วยงาน และการตัดสินใจแข่งกับเวลา

เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2569 ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ ประธานสถาบันการสร้างชาติ เปิดเผยว่า ระดับน้ำในพื้นที่ลดลงจนแห้งแล้ว หลังการดำเนินงานภายใต้แนวคิด “Single Command” ซึ่งกำหนดเป้าหมายให้สถานการณ์คลี่คลายภายใน 3 วัน

หัวใจของแนวทางนี้คือการรวมศูนย์การสั่งการ การตัดสินใจ และการประสานงานให้เป็นเอกภาพ เพื่อให้หน่วยงานและผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่มีเป้าหมายร่วมกัน ลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน และสามารถจัดสรรทรัพยากรไปยังจุดที่ต้องการความช่วยเหลือได้อย่างตรงจุด

อย่างไรก็ตาม การที่ระดับน้ำลดลงจนแห้งตามรายงาน ยังไม่ใช่ข้อยืนยันว่าพื้นที่ปลอดภัยจากน้ำท่วมซ้ำ เนื่องจากทีมปฏิบัติงานยังต้องติดตามสถานการณ์น้ำระลอกใหม่ในช่วงวันที่ 9-13 ตุลาคม 2569

Single Command คืออะไร ทำไมจึงถูกนำมาใช้รับมือน้ำท่วม

แนวคิด Single Command หรือระบบบัญชาการหนึ่งเดียว มุ่งให้การรับมือวิกฤตมีผู้รับผิดชอบการสั่งการที่ชัดเจน ทุกฝ่ายปฏิบัติงานภายใต้เป้าหมายเดียวกัน และสามารถประสานทรัพยากรได้อย่างเป็นระบบ

สำหรับกรณีกรีนวัลเล่ แนวทางดังกล่าวเน้นองค์ประกอบสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่

• การรวมศูนย์การตัดสินใจ: กำหนดผู้รับผิดชอบหลักเพื่อให้การสั่งการเป็นไปในทิศทางเดียวกัน
• การประสานงาน: เชื่อมการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ทีมกู้ภัย และประชาชน
• การระดมทรัพยากร: สนับสนุนกำลังคน เครื่องมือ อุปกรณ์ และข้อมูลให้สอดคล้องกับสถานการณ์
• การกำหนดเป้าหมายร่วมกัน: วางกรอบเวลาการปฏิบัติงานและติดตามผลเพื่อเร่งคลี่คลายวิกฤต

เป้าหมายการดำเนินงานภายใน 3 วันจึงเป็นกรอบการทำงานที่ผู้บริหารสถานการณ์กำหนดขึ้น โดยผลลัพธ์ที่รายงานในพื้นที่จะเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับนำมาประเมินว่าแนวทางดังกล่าวมีประสิทธิภาพเพียงใด และสามารถนำไปปรับใช้ในพื้นที่ที่มีสภาพปัญหาแตกต่างกันได้อย่างไร

เปิดโมเดล Single Command 4 ระนาบ ตั้งแต่ระดับประเทศถึงจุดเกิดเหตุ

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เสนอแนวคิด Single Command 4 ระนาบ เพื่อเชื่อมโยงการบริหารวิกฤตตั้งแต่ระดับนโยบายไปจนถึงการปฏิบัติงานเฉพาะจุด ประกอบด้วย

1. ระดับมหภาค (Macro) การบัญชาการเชิงนโยบายและยุทธศาสตร์ในระดับประเทศ

2. ระดับมัชฌิมภาค (Meso) การบริหารจัดการและประสานงานในระดับภูมิภาคหรือจังหวัด

3. ระดับจุลภาค (Micro) การบริหารจัดการในระดับองค์กรและชุมชน

4. ระดับอนุภาค (Nano) การบริหารจัดการในระดับพื้นที่เฉพาะจุดหรือจุดเกิดเหตุ

ในมุมมองของ ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ การรับมือน้ำท่วมกรีนวัลเล่เป็นกรณีศึกษาของการใช้ Single Command ในระดับอนุภาค ซึ่งสามารถนำประสบการณ์มาถอดบทเรียนและพัฒนาต่อยอดสู่ระดับที่ใหญ่ขึ้นได้

โจทย์สำคัญคือการทำให้การสั่งการในแต่ละระดับเชื่อมต่อกันได้จริง ทั้งด้านข้อมูล อำนาจตัดสินใจ และการสนับสนุนทรัพยากร เพราะแม้จะมีผู้บัญชาการที่ชัดเจน แต่หากขาดข้อมูลที่ถูกต้องหรือไม่สามารถระดมทรัพยากรได้ทันเวลา ก็อาจไม่สามารถแก้ปัญหาได้ตามเป้าหมาย

จับตาน้ำระลอกใหม่ 9-13 ต.ค. เตรียมพื้นที่รองรับน้ำ

แม้ระดับน้ำในหมู่บ้านกรีนวัลเล่จะลดลงจนแห้งตามรายงาน แต่การเฝ้าระวังยังเป็นประเด็นสำคัญ โดยทีมปฏิบัติงานเตรียมบริหารจัดการพื้นที่บึงเพื่อรองรับน้ำ และติดตามความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในช่วงวันที่ 9-13 ตุลาคม 2569

ช่วงเวลาดังกล่าวจึงเป็นบททดสอบอีกขั้นว่า มาตรการที่เตรียมไว้จะช่วยลดความเสี่ยงจากน้ำท่วมซ้ำได้มากน้อยเพียงใด ทั้งนี้ ยังไม่มีข้อมูลยืนยันในรายละเอียดเกี่ยวกับปริมาณน้ำหรือระดับความเสี่ยงที่จะเกิดน้ำท่วมระลอกใหม่

สำหรับการจัดการหลังน้ำลด ทีมงานยังเตรียมสนับสนุนกำลังคนจากองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการเพื่อช่วยลอกท่อ ขณะที่ประชาชนบางส่วนในหมู่บ้านร่วมกันทำความสะอาดถนนบริเวณใกล้บ้านของตนเอง เพื่อฟื้นฟูพื้นที่หลังสถานการณ์น้ำท่วม

เตรียมหยุดศูนย์บัญชาการชั่วคราว ก่อนประเมินปิดศูนย์อย่างเป็นทางการ

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ ระบุว่า หลังการแถลงสรุปผลการดำเนินงาน จะหยุดปฏิบัติการของศูนย์บัญชาการกู้ภัยน้ำท่วมสมุทรปราการ @กรีนวัลเล่ย์  เป็นการชั่วคราวในเวลา 16.00 น. วันที่ 8 ตุลาคม 2569 หลังสถานการณ์คลี่คลาย

หากระหว่างวันที่ 9-13 ตุลาคม 2569 ไม่มีน้ำท่วมระลอกที่ 2 จึงจะปิดศูนย์บัญชาการอย่างเป็นทางการ โดยในช่วงระหว่างนี้ ทีมสถาบันการสร้างชาติและองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการยังพร้อมสนับสนุนการปฏิบัติงานตามความจำเป็น

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ ยังกล่าวขอบคุณนายสุนทร ปานแสงทอง นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการ เจ้าหน้าที่ ทีมกู้ภัย หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และประชาชนในพื้นที่ ที่ร่วมสนับสนุนกำลังคน เครื่องมือ อุปกรณ์ และข้อมูลในการรับมือสถานการณ์

โดยท้าย ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ กล่าวไว้ว่า ความสำเร็จครั้งนี้เป็นผลจากความร่วมมือของทุกฝ่ายที่ทำงานภายใต้เป้าหมายเดียวกัน โดยมี Single Command เป็นกลไกเชื่อมกำลังทั้งหมดให้เดินไปในทิศทางเดียวกัน