"แผ่นดินไหว" ในไทย ตึกสูงเสี่ยงถล่มกว่าตึกเตี้ยจริงไหม?

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจคือ การทดลองระเบิดนิวเคลียร์ซึ่งถือเป็นฝีมือมนุษย์ที่เป็นสาเหตุโดยตรงในการเหนี่ยวนำให้เกิดแผ่นดินไหว อาจสามารถพูดได้ว่าทุกครั้งที่มนุษย์ทดลองระเบิดนิวเคลียร์ จะเกิดแรงสั่นสะเทือน ซึ่งในตัวมันเองก็คือแผ่นดินไหว เช่น เหตุการณ์ที่อลาสกาในปี ค.ศ. 1983 และที่ประเทศเกาหลีเหนือ แม้ว่าตามหลักการแล้วแรงกระแทกจากการทดลองสามารถส่งแรงกระเพื่อมไปกระตุ้นรอยเลื่อนอื่นๆ ได้ แต่ในความเป็นจริงผู้ทดสอบมักจะเลือกพื้นที่ห่างไกลและพ้นจากแนวรอยเลื่อน ตามทฤษฎีแล้วการทดลองในระยะไกลก็ไม่ส่งผลกระทบเรื่องแผ่นดินไหวมาถึงประเทศไทยอย่างแน่นอน

หากเปรียบเทียบขนาดและความรุนแรง แผ่นดินไหวจากธรรมชาติมักจะมีขนาดใหญ่กว่ามาก อาจารย์สันติพูดติดตลกว่า "มนุษย์จิ๊ว หรือเล็กกว่าธรรมชาติอยู่นะ" โดยในปี ค.ศ. 1960 ธรรมชาติเคยสร้างแผ่นดินไหวขนาดสูงสุดถึง 9.3 ในขณะที่แผ่นดินไหวจากการทดลองนิวเคลียร์มีความรุนแรงประมาณ 6.7 ซึ่งมีขนาดที่แตกต่างกันพอสมควร แต่สิ่งที่ทำให้แผ่นดินไหวจากมนุษย์มีความน่ากลัวคือระดับความลึกที่มีค่าน้อยมาก จุดศูนย์กลางที่ตื้นใกล้พื้นผิวทำให้แรงสั่นสะเทือนระดับ 6 กว่าๆ สามารถสร้างความเสียหายในพื้นที่ใกล้เคียงได้อย่างรุนแรง

อาจารย์สันติฉายภาพต่อไปอีกว่า "สิ่งที่น่ากังวลที่สุดจากการทดลองระเบิดนิวเคลียร์ไม่ใช่ตัวแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว แต่คือความเสี่ยงเรื่องสารกัมมันตรังสีรั่วไหลไปปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ซึ่งหากเกิดการปนเปื้อนขึ้นแล้ว น้ำในบริเวณนั้นจะได้รับอันตรายและใช้งานไม่ได้อีกเลยไปนับล้านปี"

จากการพูดคุยกับอาจารย์สันติ ผมเห็นภาพและเข้าใจขึ้นมาบ้างว่าแผ่นดินไหวเป็นภัยธรรมชาติที่น่ากลัวและทรงพลังเกินกว่าที่เราจะมองข้าม แต่มันไม่ได้น่ากลัวจนถึงขั้นที่เราต้องยอมจำนนด้วยความตื่นตระหนก ความปลอดภัยที่แท้จริงจึงไม่ได้เกิดจากการปฏิเสธความจริงหรือการตื่นตูม หากแต่เกิดจากการผสมผสานระหว่างการเสริมสร้างโครงสร้างอาคารให้แข็งแรง การให้ความรู้ความเข้าใจในการเอาตัวรอด และการมี "สติ" ที่มั่นคง เพราะในวันที่แผ่นดินไหวสะเทือนเลื่อนลั่น สติปัญญาและการเตรียมพร้อมอย่างไม่ประมาทนี่เอง คือเกราะคุ้มภัยที่ดีที่สุดที่มนุษย์เราจะพึ่งพาได้