ปี 2571 ไทยจะไม่มี “โทษประหารชีวิต” หากไม่บังคับใช้จริงหรือไม่ ?​

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันโทษประหารชีวิตยังคงมีบัญญัติอยู่ในกฎหมายไทย ศาลยังคงพิพากษาให้ลงโทษประหารชีวิตได้ ตามบทบัญญัติของกฎหมาย

การยกเลิกโทษประหารชีวิตอย่างสมบูรณ์จะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อมีการแก้ไขกฎหมายภายในประเทศ หรือดำเนินการตามกระบวนการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น จึงควรแยกความแตกต่างระหว่าง “การยกเลิกโทษประหารชีวิตตามกฎหมาย“  กับ “การไม่ประหารชีวิตในทางปฏิบัติ”  เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง

อธิบายง่าย ๆ คือ ตามประมวลกฎหมายอาญาของไทยยังมีบทลงโทษประหารชีวิตอยู่เต็มรูปแบบ ศาลยังมีอำนาจสั่งประหารชีวิต และกรมราชทัณฑ์ก็ยังมีหน้าที่บังคับโทษตามคำสั่งศาลได้ตามปกติ ไม่ว่าจะผ่านไปกี่ปีก็ตาม จนกว่ารัฐสภาจะมีการลงมติแก้ไขกฎหมายยกเลิกโทษประหารชีวิตอย่างเป็นทางการ

แล้วตัวเลข "10 ปี" นี้มาจากไหน ?

ตัวเลข 10 ปี เป็นเกณฑ์ที่ Amnesty International และองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนใช้ในการจัดประเภทสถานะโทษประหารชีวิตของประเทศต่าง ๆ มาตั้งแต่กลางทศวรรษ 1990 และต่อมาได้รับการใช้อ้างอิงอย่างแพร่หลายในวงการสิทธิมนุษยชนและฐานข้อมูลด้านโทษประหารชีวิตทั่วโลก

โดยแบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ ยกเลิกทุกความผิด, ยกเลิกเฉพาะความผิดทั่วไป, ยกเลิกในทางปฏิบัติ หมายถึง ไม่มีการประหารชีวิตต่อเนื่อง 10 ปีขึ้นไปและเชื่อว่ามีนโยบายไม่ประหารชีวิต และยังคงบังคับใช้ตามปกติ

การจัดประเภทดังกล่าว ไม่มีผลทางกฎหมาย และไม่ได้ทำให้โทษประหารชีวิตของประเทศนั้นสิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติ แต่เป็นเพียงการจำแนกสถานะเพื่อใช้ในการติดตามและประเมินแนวโน้มด้านสิทธิมนุษยชนในระดับสากล

ที่ผ่านมา ก็มีประเทศที่เคยถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม "ยกเลิกโทษประหารชีวิตในทางปฏิบัติ" แต่ภายหลังก็กลับมาบังคับใช้โทษประหารอีกครั้ง เช่น แกมเบีย ที่ Amnesty International เคยจัดให้เป็นประเทศที่ "ยกเลิกโทษประหารในทางปฏิบัติ" หลังไม่มีการประหารชีวิตติดต่อกันนาน 27 ปี ก่อนที่รัฐบาลจะกลับมาบังคับใช้โทษประหารอีกครั้งในปี 2012

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: 

• ประชาสัมพันธ์ กรมราชทัณฑ์

• Executions in The Gambia giant leap backwards - Amnesty International