เปิดเมืองเสี่ยงอันตราย "ซูเปอร์เอลนีโญ" เวียดนาม-ไทย ทำไมถูกจัดในกลุ่มเสี่ยงที่สุด

ผลการจัดอันดับที่น่าสนใจคือ เมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ครองอันดับต้น ๆ ของกลุ่มเสี่ยงสูงสุดอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะ นครโฮจิมินห์ซิตี ประเทศเวียดนาม ที่รั้งอันดับ 1 ของโลก ด้วยคะแนนความอันตรายสูงสุดเต็ม 1.00 และคะแนนความเปราะบางอยู่ที่ 0.66 สะท้อนว่าเมืองเศรษฐกิจสำคัญแห่งนี้กำลังเผชิญกับความเสี่ยงจากความร้อนจัดในระดับที่รุนแรงที่สุดเท่าที่มีการประเมิน ขณะเดียวกันก็ยังมีข้อจำกัดด้านการรับมือค่อนข้างสูงเช่นกัน

ส่วนประเทศไทยนั้นติดอันดับถึง 2 เมืองในกลุ่ม 5 อันดับแรกของโลก ได้แก่ กรุงเทพมหานคร ซึ่งอยู่ในอันดับ 2 ด้วยคะแนนความอันตราย 0.98 และความเปราะบาง 0.52 และ จังหวัดสมุทรปราการ ที่อยู่ในอันดับ 3 ด้วยคะแนนความอันตรายเท่ากันที่ 0.98 แต่มีความเปราะบางต่ำกว่าที่ 0.38 

การที่กรุงเทพฯ และสมุทรปราการ ซึ่งเป็นเขตเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมที่มีประชากรหนาแน่นสูงติดอันดับต้น ๆ ของโลก สะท้อนให้เห็นว่าความร้อนจัดที่มาพร้อมกับความชื้นสูงแบบเขตร้อนชื้น เมื่อรวมกับการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็วและปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมือง (Urban Heat Island) กำลังเป็นปัจจัยเร่งความเสี่ยงให้กับพื้นที่เหล่านี้อย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ ยังมีเมืองอื่น ๆ ในภูมิภาคอาเซียนที่ติดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงเช่นกัน ได้แก่ กรุงพนมเปญของกัมพูชา (อันดับ 4) กรุงกัวลาลัมเปอร์ของมาเลเซีย (อันดับ 5) รวมถึงเมืองต่าง ๆ ของอินโดนีเซียอีกหลายแห่ง เช่น เมดาน สุราบายา และจาการ์ตา ซึ่งติดอันดับ 6-8 ตามลำดับ สะท้อนว่าภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยรวมกำลังเผชิญความเสี่ยงจากซูเปอร์เอลนีโญในระดับที่ต้องเฝ้าระวังอย่างจริงจัง

สาเหตุที่ทำให้เวียดนามและไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงที่สุดของโลกนั้น นักวิจัยชี้ว่าไม่ได้เกิดจากอุณหภูมิที่ร้อนที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่เป็น "ส่วนผสมอันตราย" ระหว่างสภาพภูมิอากาศแบบร้อนชื้นที่ทำให้ร่างกายมนุษย์ระบายความร้อนได้ยากกว่าพื้นที่แห้งแล้ง ผนวกกับการเป็นเมืองเศรษฐกิจหลักที่มีประชากรอาศัยอยู่หนาแน่น มีแรงงานนอกระบบและกลุ่มเปราะบางจำนวนมากที่ต้องทำงานกลางแจ้ง อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ลุ่มต่ำใกล้ชายฝั่งที่เสี่ยงต่อทั้งความร้อนและน้ำท่วมพร้อมกัน

หัวหน้าคณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดระบุว่า ในหลายเมืองของเอเชีย ความร้อนรุนแรงกำลังเกิดขึ้นพร้อมกับความเปราะบางทางสังคม ทำให้ความเสี่ยงจากคลื่นความร้อนทวีความรุนแรงขึ้นอย่างมาก และในบางกรณีอาจส่งผลถึงชีวิตของประชาชนได้ คณะผู้วิจัยยังเตือนด้วยว่า คลื่นความร้อนทั่วโลกกำลังเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ยาวนาน และรุนแรงกว่าเดิม ซึ่งจะส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้น เกิดความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐาน และสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจในหลายประเทศ

สำหรับประเทศไทยเอง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เริ่มเตรียมมาตรการรับมือแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการปรับลดการระบายน้ำของเขื่อนเจ้าพระยาเพื่อรับมือกับสถานการณ์ฝนทิ้งช่วงที่อาจลากยาว รวมถึงการวางแผนบริหารจัดการน้ำอย่างเข้มงวดมากขึ้น เนื่องจากมีการคาดการณ์ว่าผลกระทบจากเอลนีโญอาจทำให้ประเทศไทยเสี่ยงต่อภาวะน้ำน้อยต่อเนื่องไปจนถึงปี 2570

ผลการศึกษาครั้งนี้จึงเป็นสัญญาณเตือนที่สำคัญว่า ภัยจากซูเปอร์เอลนีโญไม่ได้วัดกันที่ตัวเลขอุณหภูมิเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความพร้อมของแต่ละเมืองในการรับมือกับสภาพอากาศสุดขั้วด้วย และเมื่อเวียดนามและไทยถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงอันดับต้น ๆ ของโลก ก็ยิ่งตอกย้ำความจำเป็นเร่งด่วนที่ทั้งภาครัฐและประชาชนต้องร่วมมือกันเตรียมความพร้อม ทั้งการวางระบบเตือนภัยล่วงหน้า การดูแลกลุ่มเปราะบาง และการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและพลังงานอย่างรัดกุม เพื่อลดความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นจากภัยเงียบที่กำลังคืบคลานเข้ามานี้

ที่มา: University of Oxford: A globally comparable framework for heat risk assessment in cities (2026), TNN Thailand