แผ่นดินไหวอินโดนีเซีย ไทยรับรู้แรงสั่นสะเทือน “แต่ไม่กระทบตึกสูง”

รับรู้เเรงสั่นไม่ได้หมายความว่าจะเกิดความเสียหาย

นายธีรพัฒน์ คัชมาตย์ อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กล่าวว่า หลังเกิดแผ่นดินไหวในอินโดนีเซีย หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ตรวจสอบผลกระทบในระดับท้องถิ่น ระดับอำเภอ รวมถึงประสานข้อมูลกับจังหวัดต่าง ๆ เพื่อประเมินความเสียหาย

ผลการตรวจสอบยังไม่พบผลกระทบต่อตึกสูงในประเทศไทย และ ไม่มีรายงานอาคารแตกร้าวในลักษณะเดียวกับเหตุแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นเมื่อปีที่ผ่านมา

สาเหตุสำคัญคือแผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นคนละบริเวณและคนละรอยเลื่อนกับเหตุการณ์ครั้งก่อน โดยพื้นที่อินโดนีเซียเป็นส่วนหนึ่งของแนว วงแหวนแห่งไฟ (Ring of Fire) ซึ่งเป็นบริเวณที่มีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกและเกิดแผ่นดินไหวบ่อยครั้ง

อธิบดี ปภ. ระบุว่า ในทางกายภาพ แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในระยะประมาณ 500 - 600 กิโลเมตรขึ้นไป อาจทำให้ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนได้ แต่การรับรู้แรงสั่นไหวไม่ได้หมายความว่าจะต้องเกิดความเสียหายต่อโครงสร้างอาคารเสมอไป

อินโดนีเซียประกาศเตือนสึนามิ ก่อนยกเลิกใน 15 นาที

อีกประเด็นที่สร้างความสนใจคือความเสี่ยงจากคลื่นสึนามิ หลังอินโดนีเซียประกาศแจ้งเตือนสึนามิภายหลังเกิดแผ่นดินไหว ก่อนจะยกเลิกประกาศดังกล่าวในเวลาประมาณ 15 นาที

สำหรับประเทศไทย หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ติดตามสถานการณ์ตั้งแต่เกิดเหตุ เพื่อประเมินว่าแรงสั่นสะเทือนดังกล่าวจะก่อให้เกิดคลื่นสึนามิและส่งผลกระทบต่อชายฝั่งทะเลอันดามันของไทยหรือไม่

นายธีรพัฒน์ อธิบายว่า การแจ้งเตือนประชาชนให้ขึ้นสู่พื้นที่สูงจะพิจารณาจากข้อมูลแผ่นดินไหวเป็นสำคัญ โดยเมื่อเกิดเหตุที่มีความรุนแรงตั้งแต่ระดับที่เข้าข่ายเฝ้าระวัง จะต้องเร่งประเมินความเป็นไปได้ของการเกิดสึนามิ ขณะที่ทุ่นตรวจวัดในทะเลทำหน้าที่เป็นข้อมูลสำคัญในการยืนยันสถานการณ์

กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ทุ่นไม่ได้เป็นจุดเริ่มต้นเพียงอย่างเดียวของการเตือนภัย แต่เป็นหนึ่งในข้อมูลที่จะนำมาประกอบการวิเคราะห์ว่าเกิดคลื่นสึนามิจริงหรือไม่

ทุ่นไม่ส่งข้อมูล ไม่ได้แปลว่าระบบเตือนภัยล่ม

ประเด็นที่ถูกจับตามองอีกด้านคือกรณีมีการเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า ทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิบางจุดไม่สามารถส่งข้อมูลได้ จนทำให้ประชาชนเกิดความกังวลว่า หากเกิดสึนามิขึ้นจริง ประเทศไทยจะสามารถตรวจจับและแจ้งเตือนได้หรือไม่

นายธีรพัฒน์ กล่าวว่า ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติติดตามสถานะของทุ่นอย่างต่อเนื่อง ทั้งระบบทางเทคนิคและสัญญาณ GPS โดยข้อมูลปัจจุบันพบว่า ทุ่นดังกล่าวลอยอยู่ห่างจากเกาะพยาม อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ประมาณ 111 กิโลเมตร และห่างจากอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ จังหวัดพังงา ประมาณ 44 กิโลเมตร

เบื้องต้นคาดว่าสาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับสภาพคลื่นลมในทะเลอันดามันที่มีกำลังแรงในช่วงมรสุมตะวันตกเฉียงใต้

ปภ. และกองทัพเรือจึงได้วางแผนเก็บกู้ทุ่นดังกล่าว และเตรียมติดตั้งทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิทดแทน โดยกำหนดดำเนินการในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2569 ซึ่งเป็นช่วงที่คาดว่าสภาพคลื่นลมในทะเลจะสงบลง และมีความเหมาะสมต่อการนำเรือวิจัยสมุทรศาสตร์ขนาดใหญ่ออกปฏิบัติภารกิจอย่างปลอดภัย

ระบบเตือนภัยไม่ได้พึ่งพาทุ่นเพียงอย่างเดียว

นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ย้ำว่า ทุ่นตรวจวัดสึนามิเป็นเพียง หนึ่งในเครื่องมือของระบบเฝ้าระวังสึนามิของประเทศไทย ดังนั้น การที่ทุ่นบางจุดไม่สามารถส่งข้อมูลได้ จึงไม่ได้หมายความว่าระบบเตือนภัยของประเทศหยุดทำงาน

ประเทศไทยยังมีข้อมูลจากหลายแหล่งที่นำมาใช้ประกอบการประเมินสถานการณ์ ทั้งข้อมูลการเกิดแผ่นดินไหว ข้อมูลจากสถานีตรวจวัดระดับน้ำทะเล ตลอดจนข้อมูลจากเครือข่ายและหน่วยงานระหว่างประเทศ

นอกจากนี้ ยังมีขั้นตอนการปฏิบัติงานตามมาตรฐาน หรือ SOP (Standard Operating Procedure) สำหรับวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์อย่างเป็นระบบ เพื่อให้การตัดสินใจแจ้งเตือนประชาชนอยู่บนพื้นฐานของข้อมูลที่รอบด้าน

Cell Broadcast กลไกแจ้งเตือนประชาชนเมื่อมีความเสี่ยง

หากการประเมินสถานการณ์พบว่ามีความเสี่ยงและจำเป็นต้องแจ้งเตือนประชาชน รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังมีช่องทางสำหรับส่งคำเตือนหลายรูปแบบ โดยหนึ่งในเครื่องมือสำคัญคือ ระบบ Cell Broadcast ซึ่งสามารถส่งข้อความแจ้งเตือนไปยังโทรศัพท์มือถือของประชาชนในพื้นที่เสี่ยงได้อย่างรวดเร็ว

ภาพรวมของเหตุการณ์ครั้งนี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า การเฝ้าระวังสึนามิไม่ได้ขึ้นอยู่กับทุ่นตรวจวัดเพียงจุดใดจุดหนึ่ง แต่เป็นระบบที่ต้องนำข้อมูลจากแผ่นดินไหว ระดับน้ำทะเล เครื่องมือในทะเล ข้อมูลจากต่างประเทศ และการประเมินของเจ้าหน้าที่มาประกอบกัน

ขณะที่เหตุแผ่นดินไหวในอินโดนีเซียเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2569 แม้จะทำให้ประชาชนบางพื้นที่ของภาคใต้ประเทศไทยรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือน แต่จากการตรวจสอบของภาครัฐ ยังไม่พบความเสียหายต่อตึกสูงหรืออาคารในประเทศไทย และยังไม่พบข้อมูลที่บ่งชี้ว่าเกิดสึนามิส่งผลกระทบต่อชายฝั่งไทย