3 พฤศจิกายน 2569 “วันแมงกะพรุนโลก” ไม่มีสมอง ไม่มีหัวใจ แล้วมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร?

วันที่ 3 พฤศจิกายน เป็นที่รู้จักกันในชื่อ วันแมงกะพรุนโลก (World Jellyfish Day) วันที่ชวนให้เราหันมาทำความรู้จักหนึ่งในสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลที่มีโครงสร้างร่างกายแปลกและน่าทึ่ง เพราะแมงกะพรุนสามารถใช้ชีวิต ว่ายน้ำ หาอาหาร และตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวได้ ทั้งที่ ไม่มีสมอง ไม่มีหัวใจ และไม่มีเลือด แล้วพวกมันมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร? ไม่มีสมอง แล้วรู้ได้อย่างไรว่าต้องไปทางไหน?
แมงกะพรุนไม่มีสมองหรือระบบประสาทส่วนกลางเหมือนมนุษย์ แต่มีระบบประสาทแบบกระจายที่เรียกว่า Nerve Net อยู่ทั่วร่างกาย ระบบนี้ช่วยให้แมงกะพรุนตรวจจับและตอบสนองต่อสิ่งเร้ารอบตัว เช่น แสง การสัมผัส และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม แมงกะพรุนบางชนิดยังมีโครงสร้างรับความรู้สึกที่เรียกว่า Rhopalia ซึ่งช่วยในการรับแสงและรักษาสมดุลอีกด้วย
ที่น่าทึ่งยิ่งกว่านั้นคือ แมงกะพรุนกล่อง (Box Jellyfish) บางชนิดมีดวงตาที่ซับซ้อน มีทั้งเลนส์ กระจกตา และจอประสาทตา แม้ว่าจะไม่มีสมองแบบที่เราคุ้นเคยก็ตาม
สรุปข่าว
วันที่ 3 พฤศจิกายน เป็นที่รู้จักกันในชื่อ วันแมงกะพรุนโลก (World Jellyfish Day) วันที่ชวนให้เราหันมาทำความรู้จักหนึ่งในสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลที่มีโครงสร้างร่างกายแปลกและน่าทึ่ง เพราะแมงกะพรุนสามารถใช้ชีวิต ว่ายน้ำ หาอาหาร และตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวได้ ทั้งที่ ไม่มีสมอง ไม่มีหัวใจ และไม่มีเลือด แล้วพวกมันมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร? ไม่มีสมอง แล้วรู้ได้อย่างไรว่าต้องไปทางไหน?
แมงกะพรุนไม่มีสมองหรือระบบประสาทส่วนกลางเหมือนมนุษย์ แต่มีระบบประสาทแบบกระจายที่เรียกว่า Nerve Net อยู่ทั่วร่างกาย ระบบนี้ช่วยให้แมงกะพรุนตรวจจับและตอบสนองต่อสิ่งเร้ารอบตัว เช่น แสง การสัมผัส และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม แมงกะพรุนบางชนิดยังมีโครงสร้างรับความรู้สึกที่เรียกว่า Rhopalia ซึ่งช่วยในการรับแสงและรักษาสมดุลอีกด้วย
ที่น่าทึ่งยิ่งกว่านั้นคือ แมงกะพรุนกล่อง (Box Jellyfish) บางชนิดมีดวงตาที่ซับซ้อน มีทั้งเลนส์ กระจกตา และจอประสาทตา แม้ว่าจะไม่มีสมองแบบที่เราคุ้นเคยก็ตาม
ไม่มีหัวใจ แล้วออกซิเจนไปทั่วร่างกายได้อย่างไร?
มนุษย์ต้องใช้หัวใจสูบฉีดเลือดเพื่อนำออกซิเจนไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย แต่แมงกะพรุนไม่จำเป็นต้องทำแบบนั้น ร่างกายของแมงกะพรุนมีน้ำเป็นส่วนประกอบประมาณ 95% และมีโครงสร้างค่อนข้างบาง ทำให้ออกซิเจนสามารถแพร่ผ่านพื้นผิวของร่างกายเข้าสู่เซลล์ได้โดยตรง จึงไม่จำเป็นต้องมีหัวใจ เลือด หรือปอดสำหรับลำเลียงออกซิเจนแบบมนุษย์
ไม่มีสมอง แต่ยังล่าเหยื่อได้
แมงกะพรุนไม่ได้เพียงลอยไปตามน้ำเท่านั้น พวกมันยังสามารถหาอาหารได้ด้วย หนวดที่มีเซลล์เข็มพิษ ซึ่งใช้จับและทำให้เหยื่อ เช่น แพลงก์ตอน สัตว์น้ำขนาดเล็ก หรือปลาและสัตว์จำพวกครัสเตเชียนบางชนิด เคลื่อนไหวไม่ได้ ก่อนนำอาหารเข้าสู่ช่องย่อยอาหาร และแม้แมงกะพรุนจะมีเข็มพิษ แต่ NOAA ระบุว่าพวกมันไม่ได้ว่ายน้ำไล่ “โจมตี” มนุษย์ การถูกต่อยมักเกิดจากการสัมผัสกับหนวดโดยบังเอิญ
เรียบง่าย แต่เอาตัวรอดได้อย่างน่าทึ่ง
สิ่งที่น่าสนใจของแมงกะพรุนจึงไม่ใช่สิ่งที่พวกมัน “ไม่มี” แต่คือการที่ร่างกายสามารถทำงานได้โดยไม่ต้องมีอวัยวะซับซ้อนแบบสัตว์ชนิดอื่น
เนื่องใน 3 พฤศจิกายน “วันแมงกะพรุนโลก” เรื่องราวของสัตว์ทะเลชนิดนี้จึงเป็นอีกตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า สิ่งมีชีวิตไม่จำเป็นต้องมีสมอง หัวใจ หรือเลือดแบบมนุษย์ ก็สามารถมีระบบที่เหมาะสมกับการดำรงชีวิตและเอาตัวรอดในโลกใต้ทะเลได้
ที่มาข้อมูล : www.daysoftheyear.com
ที่มารูปภาพ : Freepik/bearfotos
