การนั่งสมาธินานๆ อาจไม่ได้ให้ผลดีเท่ากับความสม่ำเสมอ

Share on Line Share on Facebook Share on X
การนั่งสมาธินานๆ อาจไม่ได้ให้ผลดีเท่ากับความสม่ำเสมอ

เพื่อหาคำตอบว่า ร่างกายและจิตใจของเราจะเปลี่ยนไปมากน้อยแค่ไหน เมื่อเรานั่งสมาธิฝึกสติทุกวัน ติดต่อกัน 2 สัปดาห์ ผู้ใหญ่จำนวน 71 คนได้เข้าร่วมการศึกษา โดยผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่ไม่เคยฝึกสมาธิมาก่อน ขณะที่บางคนเคยทดลองฝึกมาแล้ว แต่ไม่ได้ทำมานาน

สรุปข่าว

งานวิจัยชี้ว่าการนั่งสมาธิวันละ 5-10 นาทีอย่างสม่ำเสมอทุกวัน อาจช่วยลดความเครียดและเพิ่มการตระหนักรู้อยู่กับปัจจุบันได้ดีไม่แพ้การฝึกนาน 20 นาที เนื่องจากระบบประสาทของมนุษย์ตอบสนองได้ดีจากการฝึกซ้ำๆ อย่างต่อเนื่องมากกว่าการใช้เวลานานในครั้งเดียว

เพื่อหาคำตอบว่า ร่างกายและจิตใจของเราจะเปลี่ยนไปมากน้อยแค่ไหน เมื่อเรานั่งสมาธิฝึกสติทุกวัน ติดต่อกัน 2 สัปดาห์ ผู้ใหญ่จำนวน 71 คนได้เข้าร่วมการศึกษา โดยผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่ไม่เคยฝึกสมาธิมาก่อน ขณะที่บางคนเคยทดลองฝึกมาแล้ว แต่ไม่ได้ทำมานาน

นักวิจัยค้นหาคำตอบ

นักวิจัยสุ่มแบ่งผู้เข้าร่วมออกเป็น 3 กลุ่ม 

  • กลุ่มแรกฝึกสมาธิแบบเจริญสติเป็นเวลา 20 นาที 
  • กลุ่มที่สองฝึกเพียง 5 นาที 
  • กลุ่มที่สาม ไม่ได้ฝึกสมาธิ แต่ใช้เวลาผ่อนคลายด้วยการฟังหนังสือเสียง ที่อ่านด้วยน้ำเสียงชวนผ่อนคลาย

นักวิจัยใช้วิธี ให้ผู้เข้าร่วมนั่งอย่างสงบ หลับตาหรือทอดสายตาลงอย่างผ่อนคลาย แล้วกำหนดลมหายใจ

หลายคนอาจคิดว่าการนั่งสมาธินานกว่าย่อมให้ผลลัพธ์ดีกว่า เพราะเรามักคุ้นเคยกับความเชื่อที่ว่า ยิ่งทุ่มเทเวลามากเท่าไรก็ยิ่งได้รับประโยชน์มากเท่านั้น โดยเฉพาะเรื่องการพัฒนาตัวเอง 

แต่ผลการศึกษานี้และงานวิจัยอีกหลายชิ้นกลับพบว่า ระยะเวลาที่ใช้ฝึกไม่ได้เป็นตัวกำหนดประโยชน์ที่ได้รับเสมอไป การฝึกในช่วงเวลาสั้น ๆ อาจให้ผลดีไม่ต่างกัน สิ่งสำคัญที่สุด อยู่ที่ความสม่ำเสมอมากกว่าการใช้เวลานาน

ฝึกสั้น ๆ แต่สม่ำเสมอ อาจได้ผลดีกว่า

หลังผ่านไป 2 สัปดาห์ พบว่ากลุ่มที่ฝึกสมาธิเพียง 5 นาทีมีพัฒนาการด้านการลดความเครียดและการตระหนักรู้อยู่กับปัจจุบัน มากกว่ากลุ่มที่ฝึก 20 นาที ส่วนอาการซึมเศร้าและความวิตกกังวลก็ลดลงได้ใกล้เคียงกัน 

แล้วเป็นไปได้หรือไม่ว่าเวลาที่เหลือจากการฝึกสมาธิ ซึ่งกลุ่ม 5 นาทีได้ฟังหนังสือเสียงมากกว่ากลุ่มอื่น คือปัจจัยที่ทำให้ผลลัพธ์ดีขึ้น?

ผลจากกลุ่มควบคุมที่ฟังหนังสือเสียงเต็ม 25 นาทีโดยไม่ได้ฝึกสมาธิเลย กลับไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่มีนัยสำคัญ จึงสะท้อนว่าประโยชน์ที่เกิดขึ้นไม่ได้มาจากน้ำเสียงชวนผ่อนคลายของผู้เล่า แต่เกี่ยวข้องกับการฝึกสติเป็นสำคัญ

ผู้เข้าร่วมคนหนึ่งในกลุ่มฝึก 5 นาทีเล่าว่า ก่อนหน้านี้เคยคิดว่าการฝึกสติต้องใช้เวลานาน จึงรู้สึกว่าเป็นเรื่องยากเกินกว่าจะเริ่มต้น แต่เมื่อได้ทดลองจริงก็พบว่าเวลาเพียง 5 นาทีก็ช่วยได้ 

นอกจากนี้ นักวิจัยยังสังเกตเห็นความแตกต่างระหว่างผู้เข้าร่วมทั้งสองกลุ่ม โดยคนที่ฝึก 20 นาทีมักขยับตัวไปมา เปลี่ยนท่านั่ง หรือแอบลืมตาขึ้นมาระหว่างฝึก ในทางกลับกัน กลุ่มที่ฝึก 5 นาทีดูผ่อนคลายกว่าและมีอาการกระสับกระส่ายน้อยกว่า ที่น่าสนใจคือ มีผู้เข้าร่วมกลุ่มนี้ถึง 5 คนที่ขอไฟล์เสียงกลับไปฝึกต่อที่บ้าน ขณะที่กลุ่ม 20 นาทีไม่มีใครร้องขอเลย

ที่สำคัญ ทั้งกลุ่ม 5 นาทีและ 20 นาทีก็มีพัฒนาการด้านการตระหนักรู้อยู่กับปัจจุบัน อาการซึมเศร้า ความวิตกกังวล และความเครียดดีขึ้นเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม เพียงแต่กลุ่ม 5 นาทีมีพัฒนาการด้านการตระหนักรู้อยู่กับปัจจุบันและการลดความเครียดที่โดดเด่นกว่า

แล้วถ้าฝึกอย่างต่อเนื่องทุกวันจะเป็นอย่างไร?

อีกการศึกษาหนึ่งทดลองกับนักศึกษามหาวิทยาลัย 77 คน โดยสุ่มแบ่งให้ฝึกสมาธิวันละ 10 นาทีหรือ 20 นาทีติดต่อกันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ 

ผลปรากฏว่าทั้งสองกลุ่มมีความเครียดลดลงและมีความสามารถในการตระหนักรู้อยู่กับปัจจุบันเพิ่มขึ้นใกล้เคียงกัน แต่กลุ่มที่ฝึก 20 นาทีมีพัฒนาการด้านความเห็กอกเห็นใจต่อตัวเองมากกว่าเล็กน้อย 

เมื่อพิจารณาภาพรวมของงานวิจัยทั้งหมด จึงพบว่า ประโยชน์สำคัญส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นการตระหนักรู้อยู่กับปัจจุบัน สุขภาพจิต และสุขภาวะทางอารมณ์ กลับไม่ได้ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ใช้ฝึกอย่างชัดเจน

เหตุผลหนึ่งอาจเป็นเพราะระบบประสาทของมนุษย์เรียนรู้และปรับเปลี่ยนรูปแบบการตอบสนองผ่านการฝึกซ้ำ ๆ มากกว่าการใช้เวลาฝึกอย่างยาวนานเพียงครั้งเดียว การสร้างความเปลี่ยนแปลงจึงไม่ได้เกิดจากการทุ่มเทอย่างหนักเป็นครั้งคราว แต่เกิดจากการกลับมาฝึกอย่างต่อเนื่อง แม้จะเป็นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ ในแต่ละวันก็ตาม

การฝึกสติไม่จำเป็นต้องใช้เวลานานจนกลายเป็นภาระสำหรับตัวเอง เพราะสิ่งที่สำคัญอาจไม่ใช่การนั่งสมาธิให้ได้นานที่สุด แต่คือการฝึกให้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันอย่างสม่ำเสมอ เริ่มต้นเพียงวันละ 5-10 นาที ก็อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการดูแลสุขภาพจิตและฝึกให้ตัวเองกลับมาอยู่กับปัจจุบันได้มากขึ้น

ที่มาข้อมูล : self.com, greatergood.berkeley.edu

ที่มารูปภาพ : CANVA

เล่าเรื่องสุขภาพกายใจให้เข้าใจง่าย ผ่านมุมมองที่ใกล้ตัวและใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน เชื่อว่าการดูแลตัวเองไม่ต้องยาก แค่เริ่มจากสิ่งเล็กๆ ที่เราทำได้ทุกวัน ที่สำคัญ อย่ารอทำตอนป่วย