ตรวจพบ “สารหนู” ในร่างกายสูง ต้องตกใจไหม

เพจทหมอแล็บแพนด้า เปิดเผยข้อมูลโดยตอบคำถามว่า ถ้าตรวจพบ “สารหนู” ในร่างกายสูง ต้องตกใจไหม โดยระว่า บางคนเริ่มตรวจพบสารหนูในร่างกายสูงแล้วครับ แต่อย่าเพิ่งตกใจไป เรามาค่อยๆทำความรู้จักกัน
การตรวจในแล็บทั่วไป ส่วนใหญ่เป็นการตรวจหา “สารหนูรวม” (Total Arsenic) คือนับทั้งสารหนูชนิดที่น่ากังวล(พิษสูง) และชนิดที่มักไม่น่ากังวล(พิษต่ำมาก)
สารหนูมี 2 กลุ่มหลักๆ
1. สารหนูอินทรีย์ (Organic Arsenic)
พบได้บ่อยในสัตว์น้ำและอาหารทะเล เช่น ปลา กุ้ง หอย ปู ปลาหมึก และสาหร่าย ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ อาร์เซโนเบเทน (Arsenobetaine) และ อาร์เซโนโคลีน (Arsenocholine)
สารหนูกลุ่มนี้ไม่น่ากังกล โดยทั่วไปแล้วพิษจะต่ำมาก และร่างกายจะขับออกทางปัสสาวะได้ค่อนข้างเร็ว ภายในประมาณ 48 ชั่วโมง หลังกิน
2. สารหนูอนินทรีย์ (Inorganic Arsenic)
ตัวนี้คือกลุ่มที่น่ากังวลกว่า เพราะมีพิษสูงกว่า ถ้าได้รับซ้ำ ๆ สะสมไปเรื่อยก็จะเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ
ทำให้ผิวหนังคล้ำผิดปกติ ผิวหนา ชาปลายมือปลายเท้า เส้นประสาทถูกทำลาย และอาจส่งผลต่อตับ ไต และหัวใจ
เป็นมะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ ไปจนถึงโรคหัวใจและหลอดเลือด
แหล่งที่พบก็คือ
• น้ำบาดาลหรือแม่น้ำที่มีการปนเปื้อน
• พื้นที่ใกล้เหมืองแร่ อุตสาหกรรม
• ดินที่ปนเปื้อน ส่งผลต่อข้าวหรือพืชผักบางชนิด
• ยาสมุนไพรที่ไม่ได้มาตรฐาน ยาหม้อ
• สารเคมีจากโรงงานบางประเภท
สรุปข่าว
เพจทหมอแล็บแพนด้า เปิดเผยข้อมูลโดยตอบคำถามว่า ถ้าตรวจพบ “สารหนู” ในร่างกายสูง ต้องตกใจไหม โดยระว่า บางคนเริ่มตรวจพบสารหนูในร่างกายสูงแล้วครับ แต่อย่าเพิ่งตกใจไป เรามาค่อยๆทำความรู้จักกัน
การตรวจในแล็บทั่วไป ส่วนใหญ่เป็นการตรวจหา “สารหนูรวม” (Total Arsenic) คือนับทั้งสารหนูชนิดที่น่ากังวล(พิษสูง) และชนิดที่มักไม่น่ากังวล(พิษต่ำมาก)
สารหนูมี 2 กลุ่มหลักๆ
1. สารหนูอินทรีย์ (Organic Arsenic)
พบได้บ่อยในสัตว์น้ำและอาหารทะเล เช่น ปลา กุ้ง หอย ปู ปลาหมึก และสาหร่าย ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ อาร์เซโนเบเทน (Arsenobetaine) และ อาร์เซโนโคลีน (Arsenocholine)
สารหนูกลุ่มนี้ไม่น่ากังกล โดยทั่วไปแล้วพิษจะต่ำมาก และร่างกายจะขับออกทางปัสสาวะได้ค่อนข้างเร็ว ภายในประมาณ 48 ชั่วโมง หลังกิน
2. สารหนูอนินทรีย์ (Inorganic Arsenic)
ตัวนี้คือกลุ่มที่น่ากังวลกว่า เพราะมีพิษสูงกว่า ถ้าได้รับซ้ำ ๆ สะสมไปเรื่อยก็จะเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ
ทำให้ผิวหนังคล้ำผิดปกติ ผิวหนา ชาปลายมือปลายเท้า เส้นประสาทถูกทำลาย และอาจส่งผลต่อตับ ไต และหัวใจ
เป็นมะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ ไปจนถึงโรคหัวใจและหลอดเลือด
แหล่งที่พบก็คือ
• น้ำบาดาลหรือแม่น้ำที่มีการปนเปื้อน
• พื้นที่ใกล้เหมืองแร่ อุตสาหกรรม
• ดินที่ปนเปื้อน ส่งผลต่อข้าวหรือพืชผักบางชนิด
• ยาสมุนไพรที่ไม่ได้มาตรฐาน ยาหม้อ
• สารเคมีจากโรงงานบางประเภท
ดังนั้น ถ้าเพิ่งไปกินอาหารทะเลภายในประมาณ 1–2 วันก่อนเก็บปัสสาวะ ค่าสารหนูอาจพุ่งสูงขึ้นได้มาก แต่เป็นชนิดที่ไม่น่ากังวล
วิธีแยกให้ชัดว่าเป็นชนิดไหน
ถ้าค่า Total Arsenic สูง แพทย์อาจสั่งตรวจเพิ่มแบบแยก เค้าเรียกว่า Arsenic Speciation หรือ “การแยกชนิดสารหนู” เพื่อดูว่ามีสารหนูอนินทรีย์(พิษสูง)มากรึเปล่า
โดยปกติเค้าจะตรวจในปัสสาวะ เพราะสารหนูจะถูกขับออกทางปัสสาวะเป็นหลัก และเหมาะกับการประเมินการได้รับสารหนูในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา
ไม่ใช่แล็บทุกแห่งจะทำการแยกชนิดได้นะครับ ต้องเป็นแล็บที่ใหญ่ อย่างศูนย์พิษวิทยา โรงเรียนแพทย์บางแห่ง คลินิกเทคนิคการแพทย์ใหญ่ๆ ใครสนใจต้องลองไปเสิร์ชดูเอา เพราะต้องใช้เครื่องมือและวิธีวิเคราะห์เฉพาะทาง เช่น HPLC-ICP-MS หรือวิธีแยกสารก่อนวัด
ดังนั้น ถ้าเจอค่า “สารหนูรวม” สูง อย่าเพิ่งตกใจ ให้ดูก่อนว่า
• ตรวจเป็น Total Arsenic หรือ Arsenic Speciation
• เพิ่งกินอาหารทะเลหรือสาหร่ายภายใน 1–2 วันก่อนเก็บตัวอย่างหรือไม่
• ถ้ายังไม่ชัด ให้ปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณางดอาหารทะเล 48 ชั่วโมง แล้วตรวจซ้ำ หรือส่งตรวจแบบแยกชนิดสารหนู
การตรวจซ้ำหลังงดอาหารทะเล หรือการตรวจแบบแยกชนิด จะช่วยให้รู้ชัดขึ้นว่าค่าที่สูงนั้นมาจากอาหารทะเล หรือมาจากสารหนูอนินทรีย์ที่มีพิษสูงนั่นเองจ้าาาา
อ่านฉบับเต็ม https://www.facebook.com/share/p/1D6wqBgyH3/
- รู้จัก "สารหนู" ในแหล่งน้ำ ภัยเงียบ! ไร้สีไร้กลิ่น ที่กำลังคุกคามสุขภาพคุณแบบระยะยาว
- ระวัง “สารหนู” ปนเปื้อน แนะ 3 วิธีลดความเสี่ยง ดื่มและกินอย่างไรให้ปลอดภัย?
- "ฝายดักตะกอน" ทางเลือกช่วยแม่น้ำกก ลดปัญหาสารพิษปนเปื้อน
- สธ.แนะเลี่ยงการใช้น้ำจากแม่น้ำปนเปื้อนสารหนูโดยตรง
- เตือนได้รับสารหนูเป็นเวลานานเสี่ยงมะเร็งผิวหนัง
ที่มาข้อมูล : เพจทหมอแล็บแพนด้า
ที่มารูปภาพ : เพจทหมอแล็บแพนด้า
นักข่าวที่มีประสบการณ์ในวงการข่าวสุขภาพและข่าวบันเทิงมากกว่า 20 ปี ผู้หลงใหลในงานสายข่าว ที่ไม่เคยทำให้รู้สึกเบื่อ พร้อมนำเสนอข้อมูลสุขภาพที่น่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ได้จริง การันตีด้วยปริญญาโทจากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมผลงานที่ยึดมั่นในจรรยาบรรณสื่อ
