อ้วนลงพุง สัญญาณเตือนภัยเงียบสู่ "มะเร็งตับ"

นายแพทย์ดลสุข พงษ์นิกร ผู้อำนวยการสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กล่าวว่า การปรับพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นการปรับ "อาหาร" และ "การออกกำลังกาย" โดยปรับการกินสามารถลดภาระตับ เพียงลดพลังงานอาหารที่กินให้น้อยกว่าที่พลังงานที่ใช้ประมาน 500 กิโลแคลอรีต่อวัน (เทียบเท่างดชานมไข่มุก 1 แก้ว หรือ ของทอด 1 จาน) น้ำหนักจะค่อย ๆ ลดลงประมาณครึ่งกิโลกรัมต่อสัปดาห์ นอกจากจะลดพลังงานที่กินแล้ว การจัดสัดส่วนสารอาหารก็มีความสำคัญเช่นเดียวกัน แนะนำให้จัดจานอาหารสุขภาพ สูตร 2:1:1 (ผัก 2 ส่วน : ข้าว 1 ส่วน : เนื้อสัตว์ 1 ส่วน) อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง เช่น น้ำตาล (น้ำหวาน น้ำอัดลม ขนมหวาน) แป้งขัดขาว (เค้ก เบเกอรี่) และไขมันทรานส์ ส่วนอาหารที่แนะนำ เช่น โปรตีนคุณภาพดี (เนื้อสัตว์ ปลา เต้าหู้ ถั่ว) คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน (ข้าวกล้อง ธัญพืช) ผักไฟเบอร์สูง (ช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาล) และไขมันดี (น้ำมันปลา น้ำมันมะกอก อะโวคาโด ถั่ว) 

นายแพทย์วีริศ อุฬารเสถียร นายแพทย์ชำนาญการ สาขาศัลยศาสตร์ ตับ ตับอ่อน และทางเดินน้ำดี สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กล่าวเพิ่มเติมว่า นอกจากการปรับอาหารแล้วการออกกำลังกายยังสามารถช่วยเผาไขมันส่วนเกิน ซึ่งเป็นการลดภาวะไขมันพอกตับได้ การออกกำลังกายควรผสมผสานทั้งการเผาผลาญไขมัน และการสร้างกล้ามเนื้อ 

ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ (Cardio) ที่เป็นการเสริมความแข็งแรงของระบบหัวใจไหลเวียนเลือดและปอดให้สามารถนำออกซิเจนมาใช้ได้มากขึ้น เช่น เดินเร็ว วิ่ง ปั่นจักรยาน เต้นแอโรบิก หรือว่ายน้ำ โดยการออกกำลังกายให้เหนื่อยระดับ "พอคุยได้แต่ร้องเพลงไม่จบ" ซึ่งเป็นระดับที่ร่ายกายสามารถเผาผลาญไขมันได้ดี ควรออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ 3-5 ครั้งต่อสัปดาห์ เวลารวมอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที 

และออกกำลังกายแบบใช้แรงต้าน (Resistance Exercise) เพื่อสร้างความแข็งแรงและเพิ่มมวลของกล้ามเนื้อ เช่น การฝึกยกน้ำหนักโดยใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ (ดัมเบลล์ บาร์เบล ยางยืด เครื่องออกกำลังกายแบบใช้แรงต้าน) หรือการฝึกโดยใช้น้ำหนักตัวของเราเอง (การวิดพื้น หรือลุกนั่ง) กล้ามเนื้อที่เพิ่มขึ้นจะช่วยเพิ่มอัตราการเผาผลาญ และยังช่วยเป็นคลังเก็บน้ำตาลแทนตับ 

เคล็ดลับปรับพฤติกรรมให้ทำได้ต่อเนื่อง การลดไขมันต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3-6 เดือนจึงจะเห็นผลชัดเจน ความสม่ำเสมอจึงเป็นหัวใจสำคัญ เริ่มจากก้าวเล็ก ๆ อย่าเพิ่งหักดิบ ค่อย ๆ ลดของหวานจากทุกวันเป็นวันเว้นวัน และค่อยๆ เพิ่มเวลาออกกำลังกาย ร่างกายจะได้ไม่เครียดจนเกินไป ผูกนิสัยใหม่กับนิสัยเดิม เช่น จอดรถให้ไกลขึ้น หรือลงรถไฟฟ้าก่อนถึงจุดหมาย 1 สถานี เพื่อบังคับตัวเองให้ได้เดินมากขึ้น ดู "รูเข็มขัด" แทนตัวเลขบนตาชั่ง การออกกำลังกายแบบใช้แรงต้านเพิ่มมวลกล้ามเนื้อมากขึ้น ทดแทนไขมันที่ลดลงไป การชั่งน้ำหนักอาจพบว่าตัวเลขน้ำหนักอาจไม่ลดลงได้ แนะนำให้ดูที่ความหลวมของเสื้อผ้า หรือขนาดรอบเอวที่เล็กลงแทน (รอบเอวชายไม่ควรเกิน 90 ซม. หญิงไม่ควรเกิน 80 ซม.) หรือหาเพื่อนร่วมอุดมการณ์ ชวนคนในครอบครัวหรือเพื่อนมาเปลี่ยนพฤติกรรมไปด้วยกัน จะช่วยเพิ่มแรงจูงใจและกำลังใจได้มหาศาล

มะเร็งตับจากภาวะไขมันพอกตับ ไม่ใช่โรคที่เกิดขึ้นในวันเดียว แต่เป็นผลที่สะสมจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตตลอดหลายปีที่ผ่านมา เริ่มต้นสิ่งดี ๆ ได้ตั้งแต่วันนี้ ขยับร่างกายพร้อมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินอาหาร ตับของคุณก็สามารถฟื้นฟูและกลับมาแข็งแรงได้เช่นกัน แล้วใครควรได้รับการตรวจหาภาวะไขมันพอกตับ? คนที่มีภาวะอ้วนลงพุง มีโรคเบาหวาน มีโรคความดันโลหิตสูง ตรวจพบค่าไขมันหรือค่าระดับน้ำตาลผิดปกติ คนที่มีความเสี่ยงดังกล่าวควรพบแพทย์เพื่อเขารับคำปรึกษาและตรวจเพิ่มเติมต่อไป