สารพิษปนเปื้อนนาข้าว ต้องแก้ปัญหาอย่างไร?

Share on Line Share on Facebook Share on X
สารพิษปนเปื้อนนาข้าว ต้องแก้ปัญหาอย่างไร?

การฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมและนาข้าวที่ปนเปื้อนสารหนูเป็นความท้าทายสำคัญ เพราะไม่เพียงส่งผลกระทบต่อคุณภาพดินและน้ำ แต่ยังเสี่ยงทำให้สารพิษสะสมในผลผลิตและห่วงโซ่อาหาร ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat แนะวิธีฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมและนาข้าวที่ปนเปื้อนสารหนู โดยการกำจัดหรือลดการปนเปื้อนของ สารหนูในพื้นที่เกษตรกรรมสามารถทำได้หลายวิธี โดยขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของการปนเปื้อน ขนาดพื้นที่และงบประมาณ โดยมีวิธีดังนี้

 

การใช้พืชบำบัด

การใช้พืชบำบัดเป็นการปลูกพืชมีความสามารถสูงในการดูดซึมสารหนูจากดินขึ้นมาสะสมไว้ที่ลำต้นและใบ แล้วตัดนำไปกำจัดอย่างถูกวิธี พืชที่นิยมใช้ในไทยและต่างประเทศ ได้แก่ เฟิร์นกูดหมาก (Pteris vittata) และ เฟิร์นเงิน (Pityrogramma calomela nos) ซึ่งสามารถดูดซับสารหนูได้ในปริมาณที่สูงมาก


สรุปข่าว

ดร.สนธิ แนะวิธีการฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมและนาข้าวที่ปนเปื้อนสารหนู ต้องอาศัยหลายวิธีควบคู่กัน ตั้งแต่การใช้พืชดูดซับสารหนู การปรับปรุงคุณภาพดิน การจัดการน้ำในนาข้าว ไปจนถึงการขุดและเปลี่ยนหน้าดินในพื้นที่ที่ปนเปื้อนรุนแรง เพื่อฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมให้กลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างปลอดภัยในระยะยาว

การฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมและนาข้าวที่ปนเปื้อนสารหนูเป็นความท้าทายสำคัญ เพราะไม่เพียงส่งผลกระทบต่อคุณภาพดินและน้ำ แต่ยังเสี่ยงทำให้สารพิษสะสมในผลผลิตและห่วงโซ่อาหาร ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat แนะวิธีฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมและนาข้าวที่ปนเปื้อนสารหนู โดยการกำจัดหรือลดการปนเปื้อนของ สารหนูในพื้นที่เกษตรกรรมสามารถทำได้หลายวิธี โดยขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของการปนเปื้อน ขนาดพื้นที่และงบประมาณ โดยมีวิธีดังนี้

 

การใช้พืชบำบัด

การใช้พืชบำบัดเป็นการปลูกพืชมีความสามารถสูงในการดูดซึมสารหนูจากดินขึ้นมาสะสมไว้ที่ลำต้นและใบ แล้วตัดนำไปกำจัดอย่างถูกวิธี พืชที่นิยมใช้ในไทยและต่างประเทศ ได้แก่ เฟิร์นกูดหมาก (Pteris vittata) และ เฟิร์นเงิน (Pityrogramma calomela nos) ซึ่งสามารถดูดซับสารหนูได้ในปริมาณที่สูงมาก


การปรับปรุงคุณภาพดิน

วิธีนี้ไม่ได้นำสารหนูออกจากดินโดยตรง แต่เป็นการตรึงสารพิษเอาไว้ไม่ให้สารหนูละลายน้ำจนรากพืชดูดซึมเข้าไปสะสมในผลผลิตทางการเกษตรได้ โดยการเติมสารประกอบเหล็ก เช่น เหล็กออกไซด์ หรือผงเหล็กประจุศูนย์ ลงในดิน สารหนูจะเข้าไปจับตัวกับเหล็กเกิดเป็นตะกอนที่เสถียรและไม่ละลายน้ำ ทำให้พืชไม่สามารถดูดซึมไปใช้ได้ การไถกลบถ่านชีวภาพ เช่น แกลบเผา โดยเฉพาะชนิดที่เคลือบด้วยสารประกอบเหล็ก จะช่วยดูดซับและกักเก็บสารหนูไว้ในโครงสร้างรูพรุนของถ่าน ลดการปนเปื้อนในพืชปลูก เช่น ข้าวได้นาน 3-5 ปี และการใส่ปูนขาวเพื่อปรับสภาพดินที่เป็นกรดให้เป็นกลาง จะช่วยลดการละลายของสารหนูและส่งเสริมการทำงานของจุลินทรีย์ในดินได้

 

การจัดการน้ำในนาข้าว

การทำนาแบบเปียกสลับแห้ง ปล่อยให้น้ำในนาแห้งสลับกับการขังน้ำเป็นช่วง ๆ เพื่อให้ออกซิเจนแทรกซึมลงไปในดิน ออกซิเจนจะทำปฏิกิริยากับเหล็กในดินเกิดเป็นคราบสนิมเหล็ก (Iron plaque) หุ้มรอบรากข้าว ซึ่งช่วยดักจับสารหนูไม่ให้เข้าสู่ต้นข้าวได้ แทนที่จะขังน้ำไว้ตลอดเวลา แต่ปล่อยให้นาแห้งสลับกับการให้น้ำ วิธีนี้ช่วยเติมออกซิเจนลงในดิน ทำให้สารหนู AS(III) เปลี่ยนเป็นและคงอยู่ในรูป As(V) ที่จับกับแร่เหล็กและไม่ละลายน้ำ ลดการดูดซึมเข้าสู่เมล็ดข้าวได้มากถึง 30-70%

  

การปรับเปลี่ยนทางกายภาพ

เหมาะสำหรับพื้นที่ปนเปื้อนรุนแรง สามารถทำได้โดยไถพลิกหน้าดินที่มีสารหนูสะสมอยู่หนาแน่นลงไปชั้นล่าง และนำดินชั้นล่างที่สะอาดกว่าขึ้นมาแทนที่ หากดินปนเปื้อนในระดับวิกฤต จำเป็นต้องขุดหน้าดินส่วนบน ลึกประมาณ 15-30 ซม. ออกไปบำบัดนอกพื้นที่ แล้วนำดินใหม่มาถมแทน ซึ่งวิธีนี้มีค่าใช้จ่ายสูงมาก

ที่มาข้อมูล : เฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat

ที่มารูปภาพ : Envato